Qəbizliyin Əlamətləri
Qəbizliyin Əlamətləri:
Az bağırsaq hərəkətləri: Həftədə üçdən az defakasiya (nəcisin xaric olması) baş verərsə, bu, qəbizlik əlamətidir.
Nəcisin sərtliyi və quruluğu: Nəcisin çox sərt olması və ya quru olması, defakasiyanın zorla edilməsinə səbəb ola bilər.
Ağrı və zorlanma: Bağırsaq hərəkətləri zamanı çətinlik, ağrı və ya narahatlıq hissi.
Tam boşalmama hissi: Nəcisin xaric edildiyi hissi olsa da, bağırsaqların tam boşalmadığına dair hisslər.
Şişkinlik: Qarın bölgəsində şişkinlik və dolğunluq hissi.
Ürəkbulunma və ya mədə ağrısı: Bəzən qəbizlik mədə narahatlıqlarına və ürəkbulanmalara da səbəb ola bilər.
Qəbizliyin Səbəbləri:
Pəhriz amilləri:
Lif çatışmazlığı: Lifli qidaların (meyvə, tərəvəz, tam taxıllar) az olması bağırsaq hərəkətlərini yavaşladar. Liflər bağırsaqları stimullaşdırır və nəcisin yumşalmasına kömək edir.
Az su içmək: Yeterli su istehlak etməmək bağırsaqların düzgün işləməsini əngəlləyə bilər. Su, nəcisin yumşalmasına və bağırsaqlarda daha rahat hərəkət etməsinə kömək edir.
Həyat tərzi:
Hərəkətsizlik: Fiziki aktivlik olmaması bağırsaqların fəaliyyətini zəiflədir. Məşq və fiziki fəaliyyət bağırsaqların daha yaxşı işləməsinə kömək edir.
Stress və emosional vəziyyət: Həm psixoloji stres, həm də emosional dəyişikliklər bağırsaq funksiyalarını pozaraq qəbizliyə səbəb ola bilər.
Dərmanlar:
Bəzi dərmanlar, xüsusilə ağrı kəsicilər, antidepressantlar və bəzi antihistaminiklər qəbizliyə səbəb ola bilər.
Bağırsaq və mədə problemləri:
İrritabl bağırsaq sindromu (IBS), bağırsaq iltihabı (kolit) və ya digər bağırsaq xəstəlikləri qəbizliyə yol aça bilər.
Hormonal dəyişikliklər:
Hamiləlik, hormonal dəyişikliklər səbəbiylə bağırsaq funksiyasını təsir edə bilər.
Şəkərli diabet, tiroid problemləri (xüsusilə hipotireoz) qəbizliyi artıran amillərdir.
Yaş: Yaşlı insanlarda bağırsaqların hərəkət sürəti təbii olaraq yavaşlaya bilər, bu da qəbizliyə səbəb olur.
Qəbizliyin Müalicəsi və Qarşısının Alınması:
Düzgün pəhriz:
Lifli qidalar: Meyvə, tərəvəz, tam taxıllar və baklagiller liflə zəngindir və bağırsaqları hərəkətə gətirir. Gündəlik lif istehlakını artırmaq qəbizliyin qarşısını almağa kömək edə bilər.
Su istehlakı: Gündəlik bol su içmək nəcisin yumşalmasına kömək edir və bağırsaq hərəkətlərini asanlaşdırır.
Yağlı qidalar: Yağlı qidalar bağırsaq hərəkətlərini stimullaşdırmağa kömək edir. Lakin, həddindən artıq yağlı qidalar qəbizliyə səbəb olmamalıdır.
Fiziki fəaliyyət:
Məşq və hərəkət: Gündəlik müntəzəm fiziki fəaliyyət, xüsusən gəzinti, qaçış və ya məşqlər bağırsaqları stimullaşdırır və qəbizliyin qarşısını alır.
Dərmanlar və əlavələr:
Laksatiflər: Əgər qəbizlik davam edərsə, laksatiflər (qəbizliyi aradan qaldıran dərmanlar) müvəqqəti olaraq istifadə edilə bilər. Lakin, bu dərmanlar uzun müddət istifadə olunmamalıdır, çünki bağırsaqlar bu dərmanlara asılılıq göstərə bilər.
Probiotiklər: Bağırsaqların mikroflorasını bərpa edən probiotiklər, qəbizliyin müalicəsində faydalı ola bilər.
İstirahət və stresin idarə edilməsi:
Rahatlama üsulları: Stress qəbizliyi artıran amillərdən biridir. Yoga, meditasiya və nəfəs məşqləri kimi rahatlama metodları bağırsaq funksiyalarını yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Düzgün bağırsaq vərdişləri:
Bağırsaq hərəkətlərini təxirə salmamaq: Qəbizlikdən əziyyət çəkən insanlar təbii bağırsaq ehtiyaclarını təxirə salmamalıdır. Bunun yerinə, bədənin siqnallarına cavab vermək vacibdir.
Mütəmadi bağırsaq rutinləri: Hər gün eyni vaxtda bağırsaq hərəkətlərini həyata keçirmək bağırsaqları tənzimləyə bilər.
Təbii üsullar:
Zəncəfil və qarağat: Zəncəfilin həzm üzərində müsbət təsiri vardır, qarağat isə bağırsaqları təmizləyici xüsusiyyətə malikdir.
Tuzlu su vannaları: Qarın şişkinliyini azaltmaq və bağırsaqları rahatlatmaq üçün isti tuzlu su vannaları istifadə edilə bilər.
Qəbizliklə bağlı Vacib Məlumatlar:
Qəbizlik müvəqqəti ola bilsə də, əgər uzun müddət davam edirsə və ya daha ciddi problemlərə səbəb olarsa, mütləq həkimlə məsləhətləşmək vacibdir.
Xroniki qəbizlik daha ciddi bağırsaq problemlərinə, məsələn, bağırsaq tıxanması, hətta kolorektal xərçəngə yol aça bilər. Bu səbəbdən, davamlı qəbizlik vəziyyətində həkim nəzarəti vacibdir.