Qabırğa qəfəs qövsünün deformasiyaları
Qabırğa qəfəsi qövsünün deformasiyalarının növləri:
Pektus Ekskavatum (Funnel Chest, Göğüs çöküklüyü):
Təsviri: Sinə divarının ortasında (sternumun altında) qabırğalar və döş sümüyünün içəriyə doğru çökməsi ilə xarakterizə olunur. Bu, sinə qəfəsinə "huni" şəklində bir görünüş verir. Pektus ekskavatum qabırğa qəfəsi deformasiyalarının ən çox rast gəlinən formasıdır.
Simptomlar: Yüngül hallarda əsasən kosmetik problem yaradır, lakin ağır hallarda ürək və ağciyərlərin sıxışmasına səbəb ola bilər. Bu, nəfəs darlığı, yorğunluq və sinə ağrısına səbəb ola bilər, xüsusilə fiziki aktivlik zamanı.
Müalicə: Cərrahi yolla korreksiya ən yayılmış müalicə üsuludur. Nuss proseduru kimi əməliyyatlar sinə divarının formasını bərpa etməyə yönəldilir.
Pektus Karanatum (Pigeon Chest, Göğüs fırlıqlığı):
Təsviri: Sinə divarının irəliyə doğru çıxması ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyətdə döş sümüyü və qabırğalar sinə divarını qeyri-adi şəkildə önə itələyir, bu da sinənin "quş sinəsi" kimi görünməsinə səbəb olur.
Simptomlar: Yüngül hallarda nəfəs alma və ürək funksiyalarına təsir göstərməyə bilər, lakin estetik və psixoloji narahatlıq yarada bilər. Ağır hallarda isə fiziki aktivlik zamanı nəfəs darlığı baş verə bilər.
Müalicə: Yüngül hallarda ortopedik bandajlar istifadə edilə bilər ki, sinə divarının önə çıxmasını düzəltsin. Daha ciddi hallarda isə cərrahi müdaxilə tələb olunur.
Poland Sindromu:
Təsviri: Bu sindrom doğuşdan gələn bir vəziyyətdir və sinə divarının bir tərəfində əzələ toxumalarının (əsasən böyük sinə əzələsinin) olmaması və ya zəif inkişafı ilə xarakterizə olunur. Bu sindromda qabırğalarda və sinə divarında da anomaliyalar ola bilər.
Simptomlar: Bir tərəfdə sinə əzələsinin olmaması sinə divarının qeyri-simmetrik görünməsinə səbəb olur. Nadir hallarda bu vəziyyət ağciyər və ürək problemlərinə də səbəb ola bilər.
Müalicə: Estetik baxımdan kosmetik cərrahiyyə ilə sinə əzələsinin və ya sinə divarının simmetriyasını bərpa etmək mümkündür.
Kaburğa qövsü deformasiyaları:
Təsviri: Qabırğa qövsünün normal əyri formasından kənara çıxmasıdır. Bu, qabırğaların düzgün formalaşmaması və ya anormal inkişafı nəticəsində baş verir.
Simptomlar: Sinə formasında asimmetriya, nəfəs alma çətinlikləri və sinə divarında ağrı ilə müşahidə oluna bilər.
Müalicə: Qabırğa qövsündə anormal böyümə və ya deformasiya varsa, bu, adətən cərrahi yolla düzəldilir.
Qabırğa qəfəsi deformasiyalarının səbəbləri:
Genetik faktorlar: Doğuşdan gələn deformasiya hallarının çoxu irsi olaraq ötürülə bilər və ya bəzi genetik sindromlarla bağlı ola bilər.
Travmalar: Zədələr və ya sinə qəfəsinə travmalar sinə divarının formasını dəyişə bilər.
Xəstəliklər: Skolioz kimi onurğa deformasiyaları sinə qəfəsinə təzyiq göstərə bilər və qabırğaların formasını poza bilər.
Diaqnostika:
Qabırğa qəfəsi deformasiyalarını diaqnoz etmək üçün həkimlər fiziki müayinə və görüntüləmə üsullarından istifadə edirlər:
Rentgen: Qabırğa və döş sümüyündəki hər hansı deformasiya və ya anomaliyaları aşkar etmək üçün istifadə olunur.
Kompüter tomoqrafiyası (KT): Sinə divarının daha dəqiq təsvirini verir.
Maqnit rezonans tomoqrafiyası (MRT): Sinə divarında və qabırğalardakı yumşaq toxuma anomaliyalarını aşkar etmək üçün istifadə edilir.
Müalicə:
Qabırğa qəfəsi deformasiyalarının müalicəsi deformasiya növünə, şiddətinə və xəstənin ümumi vəziyyətinə görə dəyişir. Müalicə variantları aşağıdakıları əhatə edə bilər:
Ortopedik müdaxilələr:
Bəzi yüngül deformasiyalar, xüsusilə pektus karinatum kimi, ortopedik bandajlar və ya qorsetlərlə düzəldilə bilər.
Cərrahi müdaxilə:
Daha ciddi hallarda və nəfəs alma problemlərinə səbəb olan deformasiya zamanı cərrahi müdaxilə tövsiyə olunur. Pektus ekskavatum üçün Nuss proseduru, pektus karinatum üçün isə Ravitch proseduru kimi əməliyyatlar sinə divarının formasını bərpa etmək üçün istifadə edilir.
Fizioterapiya:
Fizioterapiya sinə divarının elastikliyini artırmaq, ağrını azaltmaq və nəfəs almağı yaxşılaşdırmaq üçün istifadə olunur.
Bərpa və proqnoz:
Müalicədən sonra bərpa müddəti deformasiyanın növündən və müalicə üsulundan asılıdır. Ortopedik bandajlarla aparılan düzəldici müalicə bir neçə ay çəkə bilər, cərrahi müdaxilələrdən sonra isə xəstələr adətən bir neçə həftə ərzində tam bərpa olunurlar.
Əksər hallarda qabırğa qəfəsi deformasiyalarının müalicəsi estetik və funksional baxımdan yaxşı nəticələr verir və xəstələrin həyat keyfiyyətini artırır.