Qan Xərçənginin Simptomları

Qan Xərçənginin Əsas Simptomları

Daimi yorğunluq və zəiflik

Qan xərçəngi olan şəxslər, gündəlik fəaliyyətləri yerinə yetirməkdə çətinlik çəkə biləcək dərəcədə davamlı bir yorğunluq hiss edirlər. Bu simptom, xərçəngin sümük iliyindəki sağlam qan hüceyrələrini əvəzləməsi ilə əlaqəlidir.

Tez-tez infeksiyalara yoluxma

Qan xərçəngi immun sistemini zəiflətdiyi üçün bədən infeksiyalara qarşı daha həssas olur. Tez-tez və uzun müddətli infeksiyalar qan xərçənginin əlamətlərindən biri ola bilər.

Qızdırma və gecə tərləmələri

Açıq səbəbi olmayan, uzun müddət davam edən qızdırmalar və xüsusilə gecə tərləmələri qan xərçəngində müşahidə edilən əlamətlərdəndir.

Sümük və ya oynaqlarda ağrı

Qan xərçəngi sümük iliyindəki hüceyrələrə təsir etdiyi üçün sümük və oynaqlarda ağrılar yarana bilər. Bu ağrılar ən çox leykemiyada rast gəlinir.

Ağır və ya uzun müddətli qanamalar

Qan xərçəngi səbəbilə trombositlərin sayı azaldığı üçün qan laxtalanması zəifləyir. Nəticədə, burun qanaması, diş ətindən qan axması və ya kiçik yaralanmalarla uzun müddətli qanamalar baş verə bilər.

Dərinin solğun görünməsi (anemiya)

Xərçəngli hüceyrələr sağlam qırmızı qan hüceyrələrini əvəz etdiyinə görə anemiya yaranır və nəticədə dərinin solğun görünməsi, tez yorulma və nəfəs darlığı müşahidə edilir.

Şişmiş limfa düyünləri

Boyun, qoltuq altı və qasıq bölgəsində yerləşən limfa düyünlərində şişkinlik qan xərçənginin göstəricisi ola bilər. Xüsusilə lenfoma xəstəliyində bu əlamət daha çox rast gəlinir.

Nəfəs darlığı

Qan xərçəngi olan şəxslərdə anemiya səbəbindən oksigen daşınması çətinləşir və nəfəs darlığı meydana gəlir. Xüsusilə fiziki fəaliyyət zamanı nəfəs darlığı şiddətlənə bilər.

Bədəndə səbəbsiz göyərmələr və kiçik ləkələr

Qan xərçənginə görə trombosit sayının azalması səbəbilə bədəndə asanlıqla göyərmələr və kiçik qırmızı və ya bənövşəyi ləkələr (petexiyalar) meydana gələ bilər.

İştahsızlıq və arıqlama

Qan xərçəngi olan şəxslərdə iştahsızlıq və səbəbsiz arıqlama müşahidə edilə bilər. Bu simptom, xərçəngin bədənin enerji səviyyələrinə və metabolizmasına təsiri ilə əlaqədardır.

Qan Xərçənginin Növlərinə Görə Spesifik Simptomlar

1. Leykemiya

Leykemiyada xüsusilə sümük ağrısı və tez-tez infeksiyalar daha çox rast gəlinir.

Anemiya və nəticədə solğun dəri rəngi, qan laxtalanma problemləri səbəbilə asan göyərmələr leykemiya üçün xarakterikdir.

2. Lenfoma

Lenfoma limfa düyünlərində şişkinliklə özünü göstərə bilər. Boyun, qoltuq altı və qasıq bölgəsində ağrısız şişlik meydana gəlir.

Gecə tərləmələri və qızdırma lenfomada daha çox rast gəlinən simptomlardandır.

3. Miyelom

Miyelom sümük və oynaqlarda ağrı ilə özünü göstərir.

Bu xəstələrdə yüksək kalsium səviyyəsi səbəbilə susuzluq, böyrək problemləri və qarın ağrısı meydana gələ bilər.

Qan Xərçənginin Diaqnozu

Qan xərçənginin diaqnozu üçün bir neçə test və müayinə aparılır:

Qan testləri

Qırmızı və ağ qan hüceyrələrinin və trombositlərin sayı, həmçinin bədəndəki xərçəng hüceyrələrinin mövcudluğu yoxlanır.

Sümük iliyi biopsiyası

Sümük iliyindən nümunə götürülərək mikroskop altında analiz edilir və xərçəngli hüceyrələrin mövcudluğu təsdiqlənir.

Görüntüləmə testləri

MRT, KT və ya rentgen kimi görüntüləmə üsulları ilə xərçəngin yayılma dərəcəsi və təsir etdiyi bölgələr təyin edilir.

Genetik testlər

Xərçəng hüceyrələrindəki genetik dəyişiklikləri müəyyən etmək üçün xüsusi testlər aparıla bilər.

Qan Xərçənginin Müalicəsi

Qan xərçəngi növünə, mərhələsinə və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə görə müalicə üsulları fərqlənə bilər. Əsas müalicə üsulları bunlardır:

Kemoterapiya

Xərçəng hüceyrələrini öldürmək üçün kimyəvi dərmanlar istifadə edilir. Kemoterapi, qan xərçəngində əsas müalicə üsuludur və adətən digər üsullarla birlikdə tətbiq edilir.

Radioterapiya

Xərçəng hüceyrələrini məhv etmək üçün radiasiya istifadə edilir. Xüsusilə lenfoma müalicəsində istifadə olunur.

Sümük iliyi və ya kök hüceyrə transplantasiyası

Ağır hallarda sağlam kök hüceyrə nəqli edilərək xəstə bədənə yeni və sağlam qan hüceyrələri təmin edilir.

İmmunoterapiya və hədəfli terapiya

Xərçəng hüceyrələrini hədəf alan xüsusi dərmanlar və ya bədənin immun sistemini gücləndirən müalicələr qan xərçənginin bəzi növlərində istifadə edilə bilər.

Qan Xərçəngindən Qorunma Yolları

Qan xərçəngindən tam qorunmaq mümkün olmasa da, bəzi tədbirlər riski azalda bilər:

Sağlam qidalanma: Meyvə, tərəvəz və liflə zəngin qidalar istehlak etmək.

Siqaret və alkoqoldan çəkinmək: Siqaret və alkoqol, xərçəng riskini artıran əsas faktorlardandır.

Kimyəvi maddələrdən uzaq durmaq: Zəhərli kimyəvi maddələr və radiasiya ilə təmas qan xərçəngini tətikləyə bilər.

Müntəzəm sağlamlıq müayinələri: Hər hansı bir simptom müşahidə edildikdə vaxtında həkimə müraciət etmək xəstəliyin erkən mərhələdə diaqnozuna kömək edir.

Qan xərçəngi erkən mərhələdə diaqnoz edildikdə müalicə şansı daha yüksəkdir. Əgər özünüzdə və ya yaxınlarınızda yuxarıda qeyd edilən simptomları müşahidə edirsinizsə, dərhal tibbi yardım almaq vacibdir.