Qan xərçəngləri

Qan Xərçəngi Nədir? Leykemiya, Limfoma və Miyelom Haqqında Hər Şey

Qan xərçəngi, qan hüceyrələrinin istehsalı və funksiyasına təsir edən, bədxassəli hüceyrələrin nəzarətsiz artımı ilə xarakterizə olunan ciddi bir sağlamlıq vəziyyətidir. Bu xəstəlik qrupu əsasən sümük iliyində və ya limfa sistemində başlayır. Qan xərçənginin əsas növləri olan leykemiya, limfoma və miyelom, hər biri fərqli hüceyrə qruplarına təsir göstərərək müxtəlif klinik mənzərələr yaradır.

Leykemiya: Sümük İliyi və Qan Hüceyrələrinin Xərçəngi

Leykemiya, sümük iliyində başlayan və qan hüceyrələrinin istehsalında nəzarətsiz böyüməyə səbəb olan bir xərçəng növüdür. Bu xəstəlik ağ qan hüceyrələri, qırmızı qan hüceyrələri və ya trombositlər kimi müxtəlif hüceyrə növlərinə təsir edə bilər. Leykemiya gedişatına görə kəskin və ya xroniki olaraq təsnif edilir:

• Kəskin Lenfoblastik Lözemi (ALL): Sürətlə irəliləyir və adətən uşaqlarda müşahidə olunur.
• Kəskin Miyeloid Lözemi (AML): Sürətli inkişaf xüsusiyyətinə malikdir və böyüklərdə daha çox rast gəlinir.
• Xroniki Lenfositik Lözemi (CLL): Yavaş irəliləyən bir növ olub, adətən yaşlı şəxslərdə diaqnoz qoyulur.
• Xroniki Miyeloid Lözemi (KML): Yavaş irəliləyir və xüsusi bir xromosom anomaliyası olan Filadelfiya xromosomu ilə əlaqələndirilir.

Leykemiyanın Simptomları və Müalicəsi

Leykemiyanın əsas simptomları arasında yorğunluq, zəiflik, solğun dəri, asan qanaxma və ya göyərmə yer alır. Həmçinin qızdırma, infeksiyalara qarşı həssaslığın artması, sümük və ya oynaq ağrıları, limfa düyünlərində şişkinlik müşahidə oluna bilər.

Müalicə prosesində aşağıdakı metodlardan istifadə edilir:

• Kimyaterapiya və Radioterapiya
• Məqsədli terapiyalar və İmmunoterapiya
• Sümük iliyi və ya kök hüceyrə transplantasiyası

Limfoma: Limfa Sisteminin Xərçəngi

Limfoma, limfa düyünləri, dalaq, timus vəzi və sümük iliyi kimi limfa sistemi orqanlarında başlayan xərçəng növüdür. Bu xəstəlik iki əsas kateqoriyaya bölünür:

1. Hodgkin Limfoma: Müəyyən növ anormal hüceyrələri (Reed-Sternberg hüceyrələri) əhatə edir və daha çox gənc yetkinlərdə rast gəlinir.
2. Qeyri-Hodgkin Limfoma: Daha çox yayılmış növ olub, bir çox fərqli alt tipə malikdir.

Limfomanın ən bariz əlaməti boyun, qoltuqaltı və ya qasıq nahiyəsində ağrısız limfa düyünlərinin şişməsidir. Digər simptomlara daimi yorğunluq, qızdırma, gecə tərləmələri, çəki itirmək və qaşınma daxildir.

Miyelom (Çoxlu Miyelom)

Miyelom və ya çoxlu miyelom, sümük iliyində olan və infeksiyalarla mübarizə aparan antikorlar istehsal edən plazma hüceyrələrində başlayan xərçəng növüdür. Bu xəstəlik sümük ağrısı (xüsusilə arxa və ya qabırğalarda), sümük sınıqları, yorğunluq, yüksək kalsium səviyyələri (hiperkalsemiya) və böyrək disfunksiyası ilə özünü büruzə verir.

Qan Xərçəngində Ümumi Simptomlar və Diaqnoz Metodları

Qan xərçənginin simptomları qeyri-spesifik ola bilər və digər xəstəliklərlə qarışdırıla bilər. Aşağıdakı hallarda mütləq tibbi müayinə lazımdır:

Qan xərçəngi diaqnozu qoyulduqda, müalicə planı xəstəliyin növünə, mərhələsinə və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə uyğun olaraq hematoloq və ya onkoloq rəhbərliyi altında təyin edilir.