Doktorsitesi.az

Rahim ağzı kanseri aşısı ne zaman yapılmalıdır? ne kadar korur?

Prof. Dr. Eralp Başer
Prof. Dr. Eralp Başer
25 oktyabr 2023618 baxış
Randevu Al
Uşaqlıq boynu xərçənginin ən mühüm səbəbi insan papillomavirusu, yəni HPV virus infeksiyasıdır. Bu virus uşaqlıq boynuna vaginal cinsi əlaqə yolu ilə ötürülür. Xarici cinsiyyət sahəsinə ötürülməsi üçün birbaşa dəri təması kifayətdir, vaginal cinsi əlaqə tələb olunmur. HPV virusunun yaratdığı lezyonlar xərçəngdən əvvəlki dövrdə heç bir əlamət vermədən serviksdə illərlə qala bilər. Ginekoloji müayinə zamanı yaxma götürməklə, HPV virusu səbəbiylə qadında hüceyrə dəyişikliklərinin olub-olmadığını müəyyən etmək olar. Yaxma testi kimi, HPV virusunun DNT-si tampon götürməklə aşkar edilə bilər. Təxminən 15 il əvvəl HPV virusuna qarşı qoruyucu vaksinlərdən istifadə edilməyə başlandı. Bu vaksinlər ilk növbədə xərçəngə səbəb olan HPV tiplərinə, yəni HPV tip 16 və tip 18-ə qarşı hazırlanmışdır. Bu peyvəndlər arasında ən çox tətbiq edilən dördlü HPV peyvəndində (Gardasil), xərçəngə səbəb ola biləcək bu HPV tiplərinə əlavə olaraq, cinsiyyət bölgəsində ziyillərə səbəb ola bilən HPV tip 6 və tip 11 antigenləri də var. Başqa sözlə, dördlü HPV peyvəndi tətbiq edildikdə, uşaqlıq boynu xərçəngi riskinin 70%, genital ziyil riskinin isə 90%-dən çox azalacağı gözlənilir. Bu riskin azaldılmasının ən effektiv şəkildə baş verməsi üçün peyvəndin mümkün qədər erkən və ilk cinsi əlaqədən əvvəl alınmasına üstünlük verilir. Doqquz növdən (Gardasil 9) qoruyan bir HPV peyvəndi də var. Lakin bizdə hələ də satılmır.
Rahim ağzı kanseri aşısı ne zaman yapılmalıdır? ne kadar korur?
Süni intellekt ilə təkmiləşdirilmiş versiya

Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır

HPV Peyvəndi Üçün Ən Uyğun Zaman Nə Vaxtdır?

HPV peyvəndi, uşaqlıq boynu xərçəngi və digər HPV ilə əlaqəli xəstəliklərdən qorunmaq üçün tətbiq edilən ən effektiv üsuldur. Peyvəndin effektivliyini maksimum dərəcədə artırmaq üçün onun tətbiq olunma zamanı böyük əhəmiyyət kəsb edir. Tibbi tövsiyələrə əsasən, peyvənd üçün ideal yaş həddi 9 ilə 26 yaş arası olaraq qəbul edilir.

Uşaqlıq dövründə, xüsusilə 12-13 yaşlarında peyvəndin vurulması xüsusi xarakter daşıyır. Bu yaş qrupunda immun sistemi peyvəndə qarşı ən güclü reaksiyanı verir və nəticədə ən yüksək səviyyədə qorunma təmin olunur. Hələ virusla təmas baş vermədiyi üçün bu dövrdə edilən peyvənddən 100% fayda əldə etmək mümkündür.

HPV Peyvəndi Doza Rejimi

Peyvəndin neçə doza tətbiq ediləcəyi şəxsin yaşına görə dəyişir:

  • 15 yaşdan kiçik uşaqlarda: 6 ay ara ilə tətbiq olunan 2 doza kifayətdir.
  • 15 yaşdan yuxarı şəxslərdə: Tam qorunma üçün adətən 3 doza tətbiq edilməlidir.

Cinsi Aktivlik və HPV Peyvəndi Arasındakı Əlaqə

Gənc qadınlarda peyvəndin tətbiqi cinsi əlaqə vəziyyətindən asılı deyildir. Əvvəllər cinsi əlaqədə olmuş şəxslərin də HPV peyvəndi alması mütəxəssislər tərəfindən məsləhət görülür. Şəxs artıq HPV-nin hər hansı bir növünə yoluxmuş olsa belə, peyvənd onu virusun digər növlərinə qarşı qorumağa davam edir.

Bundan əlavə, virus bədəndən təmizləndikdən sonra peyvənd sayəsində yaranan immunitet daha da güclənir. Bu isə eyni tipli HPV infeksiyasına yenidən yoluxma ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Qeyd etmək lazımdır ki, peyvənddən əvvəl HPV testinin aparılmasına ehtiyac yoxdur.

Peyvəndin Müalicəvi Təsiri Varmı?

Bu mövzuda ən mühüm məqam peyvəndin funksiyasını düzgün anlamaqdır. Hazırda istifadə olunan HPV vaksinləri qoruyucu (profilaktik) xüsusiyyətə malikdir. Bu o deməkdir ki:

XüsusiyyətPeyvəndin Təsiri
Mövcud İnfeksiyaMüalicə edə bilməz
Yeni İnfeksiyalarİnkişafının qarşısını alır
İmmunitetVirus təmizləndikdən sonra təkrar yoluxmadan qoruyur

26 Yaşdan Yuxarı Şəxslər HPV Peyvəndi Oluna Bilərmi?

HPV peyvəndi ilk tətbiq edildiyi illərdə 26 yaşa qədər tövsiyə olunsa da, son tədqiqatlar bu yanaşmanı genişləndirmişdir. Aparılan araşdırmalar peyvəndin xərçəngə qarşı qoruyucu təsirinin daha yuxarı yaşlarda da effektiv olduğunu sübut etmişdir. Bu səbəbdən, yuxarı yaş həddi 45 yaşa qədər artırılmışdır.

45 yaşdan yuxarı qadınlarda peyvəndin tətbiq edilməsinin hər hansı bir zərəri yoxdur. Lakin xərçəngdən qorunma baxımından ən yüksək müsbət təsirlər peyvənd 45 yaşdan aşağı şəxslərə vurulduqda əldə edilir.

HPV Peyvəndinin Qoruyuculuq Müddəti

2006-cı ildən bəri istifadə edilən HPV peyvəndləri üzərində aparılan uzunmüddətli tədqiqatlar, peyvəndin qoruyuculuğunun ən azı 10 il davam etdiyini göstərir. Elm adamları gələcək tədqiqatlarla bu qorunma müddətinin daha da uzun olduğunun müəyyən ediləcəyini təxmin edirlər.

HPV vaksinləri və tətbiq prosedurları haqqında daha ətraflı məlumat almaq üçün klinikamızla əlaqə saxlaya bilərsiniz.

Müəllif Haqqında

Prof. Dr. Eralp Başer

Prof. Dr. Eralp Başer

Prof. Dr. Eralp BAŞER Gazi Anadolu Liseyini bitirdikdən sonra Ankara Universiteti Tibb Fakültəsində tibb təhsilinə başlayıb. 2004-cü ildə təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vuraraq tibb həkimi adını almışdır. Başkent Universiteti Tibb Fakültəsi Xəstəxanasında ixtisasını tamamladı və 2009-cu ildə Ginekologiya və Doğuş Mütəxəssisi oldu. 2014-cü ildə dosent elmi adını almışdır.

Vacib Məlumatlandırma

Sayt daxilindəki məlumatlar məlumatlandırma məqsədlidir. Bu məlumatlandırma heç bir halda həkimin xəstəsini tibbi məqsədlə müayinə etməsi və ya diaqnoz qoyması yerinə keçmir.