Revmatizm

Revmatizm Növləri

Revmatizm müxtəlif növlərdə təzahür edə bilər. Ən çox rastlanan növlər bunlardır:

Osteoartrit (Oynaqlarda Degenerativ Dəyişikliklər):

Bu, ən çox yayılmış revmatizm növüdür. Oynaq kartilajlarının (sümük arasındakı qoruyucu təbəqə) tədricən zədələnməsi nəticəsində oynaqların ağrılı və sərt olmasına səbəb olur. Yüksək yaş, genetik meyl, travmalar və artıq çəki osteoartritin inkişaf riskini artıran faktorlardır.

Simptomlar: Oynaqlarda ağrı, hərəkət məhdudluğu, şişlik və sərtlik.

Romatoid Artrit:

Bu, xroniki, iltihabi bir xəstəlikdir ki, burada immun sistemi səhvən bədənin öz oynaq toxumalarına hücum edir. Romatoid artrit, xüsusilə əllərdə və ayaqlarda, simmetrik olaraq başlayır və əzələ zəifliyi, oynaqlarda ağrı və hərəkət məhdudiyyətinə səbəb olur.

Simptomlar: Oynaqda şişlik, ağrı, səhər sərtliyi, yorğunluq, bəzən dəridə dəyişikliklər.

Bursit və Tendinit:

Bursit, oynaq ətrafında iltihablanmış bursa (maye ilə dolu kisə) səbəb olan bir vəziyyətdir. Tendinit isə tendonda iltihablanmadır. Hər iki xəstəlik də əzələlərin və oynaq strukturlarının yüksək gərginlik nəticəsində yaranır.

Simptomlar: Ağrı, şişlik, hərəkət çətinliyi, həssaslıq.

Gut (Yüksək Urat Səviyyələri):

Gut, qanında yüksək miqdarda urat (şiddətli ağrılara səbəb olan bir maddə) kristallarının yığılması nəticəsində oynaq iltihabı yaranır. Bu xəstəlik əsasən ayağın böyük barmağında yaranır.

Simptomlar: Oynaqda kəskin ağrı, qızarıqlıq, şişlik, bəzən qızdırma.

Lupus Eritematosus (Sistemik Lupus Eritematosus - SLE):

Lupus, immun sisteminin bədənin müxtəlif orqanlarına hücum etdiyi xroniki bir xəstəlikdir. Ən çox oynaqlar, dəri, böyrəklər və ürək kimi orqanlar təsirlənir. Bu xəstəlik qadınlarda daha çox yayılır.

Simptomlar: Yüzdə qırmızı döküntü (kəpənək şəklində), yorğunluq, oynaqlarda ağrı və şişlik, böyrək problemləri.

Ankilozan Spondilit:

Bu, əsasən vertebral (onurğa) oynaqlarında yaranan iltihabi bir xəstəlikdir. Bu xəstəlik, xüsusilə gənc yaşlarda başlayır və onurğa sümüyü və digər oynaqların sərtləşməsinə və əzələlərin zədələnməsinə səbəb olur.

Simptomlar: Onurğa və beldə ağrı, hərəkət məhdudiyyəti, gecə ağrıları, uzun müddət oturanda rahatlıq pozulması.

Revmatizmin Səbəbləri

Revmatizm xəstəliklərinin səbəbləri müxtəlifdir və bəzən genetik faktorlar, bəzən də ətraf mühit amilləri ilə əlaqəlidir:

Genetik Faktorlar: Ailədə revmatizm xəstəlikləri olanlar üçün daha yüksək risk vardır. Məsələn, romatoid artrit və lupus kimi xəstəliklər genetik olaraq ötürülə bilər.

İmmun Sisteminin Pozulması: Bəzi revmatizm xəstəlikləri, immun sisteminin yanlış şəkildə bədənin öz toxumalarına hücum etməsi ilə əlaqəlidir (məsələn, romatoid artrit, lupus). Bu vəziyyət "autoimmun xəstəlik" olaraq bilinər.

Ətraf Mühit Faktorları: Uşaqlıqda travmalar, infeksiyalar, orqanizmdəki başqa xəstəliklər (infeksiya, viruslar) revmatizmin inkişafına şərait yarada bilər.

Yaş və Cins: Bir çox revmatizm xəstəlikləri, yaşla əlaqəli olaraq meydana gələ bilər. Qadınlar kişilərdən daha çox romatoid artrit və lupus kimi xəstəliklərə meyllidirlər.

Həyat Tərzi: Hərəkətsizlik, artıq çəki, düzgün qidalanmama kimi həyat tərzi amilləri, revmatizm xəstəliklərinin inkişafını sürətləndirə bilər.

Revmatizmin Müalicəsi

Revmatizm xəstəliklərinin müalicəsi adətən dərmanlar, fiziki müalicə, diyet və həyat tərzi dəyişiklikləri və bəzi hallarda cərrahi müdaxilələr ilə həyata keçirilir. Müalicə xəstəliyin növünə və şiddətinə bağlı olaraq fərqlənir.

Dərman Müalicəsi:

İltihab əleyhinə dərmanlar (NSAID-lər) ağrı və şişkinliyi azaltmağa kömək edir.

Kortikosteroidlər: Yüksək iltihab hallarında istifadə olunur.

DMARDs (Disease-Modifying Antirheumatic Drugs): Romatoid artrit kimi xəstəliklərdə bədənin iltihabını və toxuma zədələnmələrini azaldır.

Bioloji dərmanlar: Yeni müalicə üsulları arasında, immun sistemini düzgün tənzimləmək üçün istifadə olunan bioloji dərmanlar da mövcuddur.

Fiziki Terapiya:

Fiziki terapiya, ağrılı oynaqlarda hərəkətlilik və güc artırmağa kömək edir. Müxtəlif məşqlər və terapevtik üsullar istifadə olunur.

Cərrahi Müalicə:

Cərrahi müdaxilələr, oynaqlarda ciddi zədələnmə olduqda və ya konservativ müalicə ilə nəticə alınmadıqda istifadə edilir. Artroplastiya (oynaq əvəzlənməsi) və digər cərrahi prosedurlar mümkündür.

Diyet və Həyat Tərzi Dəyişiklikləri:

Revmatizm xəstəliklərində düzgün qidalanma və hərəkətlilik çox önəmlidir. Balanslı qidalanma, iltihab əleyhinə qidaların qəbul edilməsi, eyni zamanda fiziki fəaliyyətin artırılması xəstənin vəziyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edir.

Alternativ Müalicələr:

Akupunktur, masaj və bəzi bitki müalicələri kimi alternativ müalicələr də simptomları yüngülləşdirməkdə istifadə edilə bilər.

Nəticə

Revmatizm çox fərqli təzahürlər və səbəblər ilə ortaya çıxa bilən bir xəstəliklər qrupudur. Ən ümumi hallarda oynaqlarda ağrı, iltihab və hərəkət çətinlikləri ilə müşahidə edilir. Bu xəstəliklər erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə idarə oluna bilər. Müalicə, dərmanlardan fiziki terapiya və həyat tərzi dəyişikliklərinə qədər müxtəlif üsullardan ibarətdir və xəstənin yaşadığı ağrı və məhdudiyyətləri minimuma endirməyə kömək edir.