Şəkərsiz diabet

Səbəblər

Şəkərsiz diabetin dörd əsas növü vardır və hər birinin fərqli səbəbləri var:

Mərkəzi şəkərsiz diabet (Central Diabetes Insipidus):

Səbəb: Beyində antidiüretik hormonun (ADH) kifayət qədər istehsal olunmaması və ya ifraz edilməməsi.

Nəticə: ADH çatışmazlığı səbəbindən böyrəklər suyu düzgün şəkildə yenidən emal edə bilmir.

Nefrogenik şəkərsiz diabet (Nephrogenic Diabetes Insipidus):

Səbəb: Böyrəklərin ADH-a düzgün cavab verməməsi.

Nəticə: ADH normal səviyyədə olsa da, böyrəklər suyu düzgün şəkildə yenidən emal edə bilmir.

Gestasional şəkərsiz diabet (Gestational Diabetes Insipidus):

Səbəb: Hamiləlik dövründə plasenta tərəfindən istehsal olunan fermentlərin ADH-ı parçalaması.

Nəticə: ADH səviyyəsinin azalması və ya funksional çatışmazlıq.

Dipsogenik şəkərsiz diabet (Dipsogenic Diabetes Insipidus):

Səbəb: Beyində susuzluq mexanizmlərinin düzgün işləməməsi.

Nəticə: Həddindən artıq su içilməsi və bunun nəticəsində böyrəklərin çox miqdarda su itirməsi.

Simptomlar

Şəkərsiz diabetin əsas simptomları aşağıdakılardır:

Polidipsiya: Həddindən artıq susuzluq və çox su içmə ehtiyacı.

Poliuriya: Tez-tez və çox miqdarda sidiyə çıxma.

Nocturia: Gecə sidiyə çıxma ehtiyacı.

Dəhidratasiya: Su itkisi nəticəsində bədənin susuzlaşması.

Əzələ zəifliyi və yorğunluq: Dəhidratasiya nəticəsində.

Diaqnoz

Şəkərsiz diabetin diaqnozu müxtəlif testlər və müayinələr vasitəsilə qoyulur:

Tibbi tarix və fiziki müayinə: Həkim xəstənin tibbi tarixini və simptomlarını qiymətləndirir.

Sidik testləri: Sidiyin miqdarını və konsentrasiyasını ölçmək üçün.

Qan testləri: Qan natrium səviyyəsinin ölçülməsi və digər elektrolit balansını yoxlamaq üçün.

Su deprivasiya testi: Xəstə müəyyən bir müddət ərzində su içmədən saxlanılır və bədənin suyu necə tənzimlədiyi müşahidə edilir.

Vazopressin testləri: ADH analoqu olan desmopressinin tətbiqi və böyrəklərin cavabının qiymətləndirilməsi.

Müalicə

Şəkərsiz diabetin müalicəsi növünə və şiddətinə görə dəyişir:

Mərkəzi şəkərsiz diabet:

Desmopressin (DDAVP): ADH analoqu olaraq istifadə edilən və su balansını tənzimləyən dərman.

Su alımının tənzimlənməsi: Kifayət qədər su içmək və dəhidratasiya riskini azaltmaq.

Nefrogenik şəkərsiz diabet:

Duz alımının məhdudlaşdırılması: Böyrəklərin işini azaltmaq üçün.

Tiazid diuretikləri: Sidik miqdarını azaltmaq və su itkisinin qarşısını almaq üçün.

Su alımının tənzimlənməsi: Kifayət qədər su içmək və dəhidratasiya riskini azaltmaq.

Gestasional şəkərsiz diabet:

Desmopressin (DDAVP): Hamiləlik dövründə təhlükəsiz olaraq istifadə edilə bilər.

Su alımının tənzimlənməsi: Kifayət qədər su içmək və dəhidratasiya riskini azaltmaq.

Dipsogenik şəkərsiz diabet:

Susuzluq hissinin idarə edilməsi: Davranış terapiyası və ya dərmanlar vasitəsilə.

Evdə Baxım və Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri

Daimi su içmək: Bədənin susuzlaşmasının qarşısını almaq üçün müntəzəm olaraq kifayət qədər su içmək.

Elektrolit balansını qorumaq: Elektrolit səviyyələrini nəzarət altında saxlamaq və lazım olduqda elektrolitlə zəngin içkilərdən istifadə etmək.

Daimi tibbi nəzarət: Həkimlə müntəzəm görüşlər və lazımi testlərin aparılması.

Fəsadlar

Dəhidratasiya: Kifayət qədər su içilmədikdə bədənin ciddi susuzlaşması.

Elektrolit balansının pozulması: Dəhidratasiya və elektrolitlərin itirilməsi nəticəsində.

Böyrək problemləri: Uzun müddətli su itkisi böyrəklərə zərər verə bilər.

Şəkərsiz diabet ciddi və həyat keyfiyyətini təsir edə bilən bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə simptomlar idarə edilə bilər və xəstənin həyat keyfiyyəti artırıla bilər. Əgər bu xəstəliyə dair şübhəniz varsa və ya simptomlar yaşayırsınızsa, bir endokrinoloqa müraciət etmək vacibdir.