Sidik Qaçırma (İnkontinans) – Səbəbləri, Növləri və Müalicə Yolları
📌 1. Sidik Qaçırma Nədir?
Sidik ifrazını nəzarətdə saxlayan:
Sidik kisəsi (və onun əzələləri)
Pelvik döşəmə əzələləri
Sfincter (bağlayıcı əzələ mexanizmi)
...zəiflik və ya disfunksiya göstərdikdə sidik qaçırma yaranır.
⚠️ 2. Əsas Növləri
NövXüsusiyyəti
Stress tipli (təzyiqli)Gülmək, öskürmək, fiziki fəaliyyət zamanı sidik sızması
Təcili tipli (urge)Sidik hissi qəfil və idarəolunmaz olur; tualetə çatmadan qaçırma
Qarışıq tipStress + təcili tipin birlikdə görülməsi
Overflow (daşma tipli)Sidik kisəsi tam boşalmır, damcı-damcı qaçırma olur
Funksional tipFiziki və ya psixoloji maneələrə görə tualetə çatmaq mümkün olmur (məs: əlillik, demans və s.)
🔍 3. Səbəbləri
🧬 Qadınlarda:
Doğuşlar (xüsusilə vaginal doğumlar)
Menopauza → estrogen azalması
Pelvik döşəmə əzələlərinin zəifləməsi
Ginekoloji əməliyyatlar və ya prolapsus (orqan sarkması)
🧔 Kişilərdə:
Prostat əməliyyatları
Prostat böyüməsi (BPH)
Nevroloji pozğunluqlar (Parkinson, MS və s.)
🧠 Ümumi səbəblər:
Şəkərli diabet
Obezite
Qəbizlik
Sinir sistemi xəstəlikləri
Bəzi dərmanlar (diuretiklər, antidepresanlar)
🧪 4. Diaqnostika – Nə Etməli?
🩺 Uroloq və ya ginekoloq müayinəsi
📝 Sidik gündəliyi (nə zaman, nə qədər, necə qaçırır)
🧫 Sidik analizi – infeksiya olub-olmadığını yoxlamaq
🧪 Qalıq sidik miqdarı – kisədə qalıb-qalmadığını yoxlama
📸 Ultrasəs və ya urodinamik testlər – kisənin və əzələlərin funksiyası qiymətləndirilir
🛠️ 5. Müalicə Seçimləri
✅ 1. Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri
Sidik kisəsini tərbiyə etmək (planlı tualetə getmək)
Sidik artıran içkilərdən uzaq durmaq (çay, kofe, qazlı içki)
Gecə maye qəbulunu azaltmaq
Kofein, alkoqol, siqaret – azaldılmalı
🧘♀️ 2. Pelvik Döşəmə Məşqləri (Kegel Məşqləri)
Sidik saxlayan əzələləri gücləndirmək üçün
Gündə 3–4 dəfə, 10–15 təkrar
Qadın və kişilər üçün eyni dərəcədə faydalıdır
Mütəxəssislə biofeedback və elektrostimulyasiya dəstəyi ilə təkmilləşdirilə bilər
💊 3. Dərman Müalicəsi
Növİstifadə sahəsi
AntikolinergiklərTəcili tipli inkontinans üçün (məs: oksibutinin)
Beta-3 agonistlər (mirabegron)Sidik kisəsi rahatlaşdırılır
Topikal estrogenQadınlarda menopauza sonrası sidik kisəsi dəstəyi üçün
Alfa-blokerlər və 5-alfa reduktaza inhibitorlarıProstatla bağlı sidik problemlərində
🔩 4. Cərrahi Müalicə
Qadınlarda:
Sling əməliyyatı – sidik kisəsi boynunu dəstəkləyən bant yerləşdirilir
Kolposuspensiya – sidik kisəsi boynunun yuxarı qaldırılması
Vaginal mesh (bəzi hallarda)
Kişilərdə:
Suni sfincter implantı
Prostat əməliyyatından sonra bərpa əməliyyatları
💉 5. Təcili tip üçün digər üsullar:
Botoks inyeksiyaları (kisə əzələsinə)
Elektrik stimulyasiyası (sakral sinir modulyasiyası)
💬 6. Psixoloji və Sosial Təsiri
Sidik qaçırma:
Sosial təcrid və utanma hissi yarada bilər
Özünə inamı azalda bilər
Depressiya və anksiyete ilə əlaqəli ola bilər
📌 Bu problemin utanc verici olmadığını, müalicə edilə biləcəyini bilmək çox önəmlidir.
✅ 7. Nəticə:
Sidik qaçırma susmamaq lazım olan, lakin tez-tez gizlədilən bir problemdir.
Ən sadə məşqlərlə belə böyük dəyişikliklər mümkündür.
Çünki bu problem yaşla qaçınılmaz deyil – müalicə oluna biləndir.