Sistit nədir? Sistit necə müalicə olunur?
Sistitin səbəbləri
1. Bakterial sistit:
Ən çox rast gəlinən növdür.
Sidik kisəsində infeksiyaya səbəb olan əsas bakteriya Escherichia coli (E. coli)-dir.
Bakteriyalar uretradan sidik kisəsinə keçərək iltihaba səbəb olur.
2. Qeyri-infeksion sistit:
Kimyəvi maddələr: Sabun, dezodorant və ya spermisidlərə qarşı həssaslıq.
İnterstisial sistit: Xroniki iltihab və ağrı ilə müşahidə edilən, infeksiya ilə əlaqəsi olmayan bir vəziyyət.
Radiasiya: Onkoloji müalicə zamanı sidik kisəsi şüalanmaya məruz qaldıqda.
Dərmanlar: Xüsusilə bəzi kimyaterapiya dərmanları (məsələn, siklofosfamid).
3. Digər risk faktorları:
Cinsi əlaqə.
Sidik kisəsinin tam boşalmaması (məsələn, prostat problemi, hamiləlik və ya sidik yollarının daralması səbəbindən).
Kateter istifadəsi.
İmmunitet sisteminin zəifləməsi.
Sistitin simptomları
Sistitin əlamətləri infeksiyanın şiddətinə və səbəbinə görə dəyişə bilər:
Əsas simptomlar:
Sidik edərkən yanma hissi.
Tez-tez sidiyə çıxma ehtiyacı, lakin az miqdarda sidik ifrazı.
Sidikdə bulanıqlıq, bəzən qan (hematuri).
Sidikdə güclü və xoşagəlməz qoxu.
Alt qarında və ya pelvik bölgədə təzyiq və narahatlıq hissi.
Ciddi hallarda:
Hərarət.
Titrəmə.
Bel nahiyəsində ağrı (infeksiya böyrəklərə yayılıbsa).
Sistitin müalicəsi
Müalicə səbəbdən asılıdır. Ən çox istifadə edilən üsullar aşağıdakılardır:
1. Bakterial sistitin müalicəsi:
Antibiotiklər:
Ən çox təyin olunan dərmanlar: Nitrofurantoin, trimetoprim-sulfametoksazol, fosfomisin.
Müalicə müddəti adətən 3-7 gündür, lakin şiddətli hallarda uzadıla bilər.
Ağrıkəsicilər və simptomatik müalicə:
İltihabı və ağrını azaltmaq üçün ibuprofen və ya parasetamol kimi dərmanlar istifadə edilə bilər.
Sidikdəki yanmanı azaltmaq üçün sidik alkalinizatorları tövsiyə olunur.
2. Qeyri-infeksion sistitin müalicəsi:
Kimyəvi təsirlər səbəbiylə: Kimyəvi maddələrdən uzaq durmaq.
İnterstisial sistit:
Ağrını azaltmaq üçün amitriptilin, pentosan polisulfat natrium və ya antihistaminiklər.
Sidik kisəsinə yerli dərman tətbiqi (məsələn, dimetil sulfoksid).
Radiasiya səbəbindən: İltihab əleyhinə dərmanlar və xüsusi müalicələr.
3. Alternativ və evdə müalicə üsulları:
Bol maye qəbul etmək: Sidik kisəsini yuyaraq bakteriyaların azalmasına kömək edir.
Cranberry (zoğal) məhsulları: Bəzi tədqiqatlara görə, zoğal ekstraktı bakteriyaların sidik yollarına yapışmasını çətinləşdirə bilər.
İsti kompres: Alt qarın bölgəsinə tətbiq olunan isti kompres ağrını azalda bilər.
Profilaktika (Sistitdən qorunma yolları)
Maye qəbulunu artırın:
Gündəlik 6-8 stəkan su içmək sidik kisəsini bakteriyalardan təmizləməyə kömək edir.
Sidiyi saxlamayın:
Uzun müddət sidiyi saxlamamaq tövsiyə olunur.
Tualet gigiyenası:
Hər zaman ön tərəfdən arxa tərəfə doğru təmizlənməlidir (xüsusilə qadınlar üçün).
Cinsi əlaqə sonrası gigiyena:
Cinsi əlaqədən sonra sidik etmək bakteriyaların xaric olmasına kömək edir.
Uyğun paltar seçimi:
Nəfəs alan, pambıq alt paltarları istifadə edin və dar paltarlardan çəkinin.
Kimyəvi məhsullardan çəkinin:
Sabunlar, duş jelləri və spermisidlərdən uzaq durmaq tövsiyə edilir.
Kateter istifadəsi zamanı ehtiyatlılıq:
Kateter gigiyenasına xüsusi diqqət yetirilməlidir.
Komplikasiyalar
Sistit vaxtında müalicə edilmədikdə aşağıdakı ağırlaşmalar baş verə bilər:
Pyelonefrit (böyrək infeksiyası): Infeksiya böyrəklərə yayıla bilər.
Xroniki sistit: Təkrarlayan və uzunmüddətli sistit.
Sidik kisəsi funksiyalarının pozulması: Xüsusilə qeyri-infeksion səbəblərdə.
Sepsis: Nadir, lakin potensial olaraq həyati təhlükə yaradan bir vəziyyət.
Nəticə
Sistit ümumiyyətlə düzgün müalicə ilə tez sağalan bir vəziyyətdir. Əgər yuxarıda qeyd olunan simptomlar müşahidə edilərsə və ya müalicəyə baxmayaraq simptomlar davam edərsə, vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək vacibdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ağırlaşmaların qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.