Sosial Anksiyete Bozukluğu
Sosial Anksiyete Bozukluğunun əsas əlamətləri
Sosial situasiyalarda intensiv qorxu
Başqalarının diqqətində olarkən utanmaq və ya tənqid olunmaq qorxusu.
Ünsiyyətdən qaçma
Yeni insanlarla tanışlıqdan, ictimai danışıqdan və ya təqdimatlardan qaçınma.
Sosial tədbirlərdə iştirakdan imtina və tənhalığa meyl.
Bədən reaksiyaları
Ürək döyüntüsünün artması, tərləmə, qızarma, titrəmə, nəfəs darlığı, başgicəllənmə.
Daimi "necə görünürəm?" narahatlığı
Başqalarının diqqətini üzərinə çəkməkdən qorxmaq və öz davranışını daimi nəzarətdə saxlamaq.
Özünə qarşı sərt tənqid
"Mən gülməli görünürəm", "Məni gülünc hesab edəcəklər" kimi mənfi düşüncə nümunələri.
Antisipator anksiyete (hadisədən əvvəl narahatlıq)
Sosial bir tədbirdən və ya toplantıdan günlər, hətta həftələr əvvəl narahatlıq hissi.
SAB ilə normal utancaqlığın fərqləri
Sosial Anksiyete BozukluğuNormal Utancaqlıq
Gündəlik həyat fəaliyyətlərini ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.Bəzi sosial vəziyyətlərdə müvəqqəti çətinlik.
İctimai və şəxsi münasibətlərin qurulmasına mane olur.Yeni insanlarla tanış olarkən qısa narahatlıq.
Antisipator anksiyete daha güclüdür və uzun sürür.Hadisə zamanı və ya dərhal əvvəl hiss edilir.
Özünütənqid və "nəfret edilmək qorxusu" daha yüksəkdir.Sadəcə qısa müddətli narahatlıq və utanma.
SAB-ın səbəbləri
Genetik meyl: Ailədə anksiyete pozuntusu olanlar arasında daha çox rast gəlinir.
Uşaqlıq travmaları: Məsələn, alçaldılma, lağa qoyulma və ya təcrid.
Beyin kimyası: Serotonin balanssızlığı və ya amigdalada hiperaktivlik.
Sosial öyrənmə: Ailədə və ya mühitdə daim qorxu və özünü ifadə etməmək nümunələrinin olması.
Mümkün fəsadlar
Peşəkar və şəxsi həyatda geriləmə.
Sosial təcrid və depressiya.
Maddə asılılığı (bəzən alkoqolla narahatlığı azaltmağa çalışma).
Özünəinamın və özünüdəyərin aşağı düşməsi.
SAB-ın müalicəsi
1. Psixoterapiya
Koqnitiv-Davranışçı Terapiya (CBT): Ən effektiv metodlardan biridir. Mənfi düşüncə nümunələri dəyişdirilir və real situasiyalarda narahatlıqla işlənilir.
Ekspozisiya terapiyası: Tədricən narahatlıq doğuran sosial vəziyyətlərlə üzləşmə.
2. Dərman müalicəsi
SSRİ qrupundan antidepresanlar (sertralin, paroksetin və s.).
Beta-blokatorlar (ictimai çıxış öncəsi fiziki simptomları azaltmaq üçün).
Anksiyolitiklər (qısa müddətli istifadə üçün).
3. Sosial bacarıqlar təlimi
Praktik məşqlərlə ünsiyyət bacarıqlarını və ictimai səriştəni artırmaq.
4. Özünə qayğı və yaşam tərzi
Dərin nəfəs məşqləri, yoga və ya mindfulness.
Stressi azaltmaq üçün fiziki aktivlik.
Kiçik addımlarla sosial mühitə inteqrasiya (məsələn, az sayda insanla kiçik görüşlərdən başlamaq).
Nəticə
SAB diaqnozu olan insanlar tək deyil və bu problem effektiv müalicə və terapiya ilə yaxşılaşdırıla bilər. Erkən müdaxilə, sosial fobiyanın gündəlik həyata mənfi təsirini azalda və insanın sosial rifahını artıra bilər.