Tendinitlər
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Tendinit Nədir? Ümumi Baxış
Tendinit, vətərlərin (əzələləri sümüyə bağlayan toxumalar) iltihablaşması nəticəsində yaranan və ağrı ilə müşayiət olunan bir sağlamlıq problemidir. Bu vəziyyət bədənin müxtəlif nahiyələrində meydana gələ bilər və adətən həddindən artıq yüklənmə və ya təkrarlanan hərəkətlər səbəbindən yaranır. Vaxtında müdaxilə edilmədikdə hərəkət məhdudiyyətinə səbəb ola bilən tendinitin müxtəlif növləri mövcuddur.
Tendinitlərin Ən Çox Rast Gəlinən Növləri
Tendinit bədənin müxtəlif oynaqlarında fərqli formalarla özünü göstərir. Ən çox rast gəlinən növlər aşağıdakılardır:
Çiyin Tendinitləri
- Rotator Cuff Tendiniti: Çiyin ətrafındakı əzələ və vətərlərin iltihabıdır. Təkrarlanan hərəkətlər və ya birbaşa zədələr nəticəsində yaranır.
- Biceps Tendiniti: Biseps əzələsini çiyinə bağlayan vətərin iltihabıdır. Həddindən artıq gərginlik bu vəziyyətə yol açır.
Dirsək Tendinitləri
- Tennis Dirsəyi (Lateral Epikondilit): Dirsəyin xarici tərəfindəki vətərlərin iltihabıdır. Xüsusilə raket idmanları və dülgərliklə məşğul olanlarda görülür.
- Qolfçu Dirsəyi (Medial Epikondilit): Dirsəyin daxili tərəfində, bilək bükülərkən istifadə olunan vətərlərin iltihabıdır.
Digər Nahiyələrin Tendinitləri
- De Quervain Tenosynovitis: Baş barmağın alt hissəsindəki vətərlərin iltihabıdır; tutma və sıxma hərəkətləri ilə tetiklenir.
- Patellar Tendinit (Jumper Diz): Diz qapağını baldır sümüyünə bağlayan vətərin iltihabıdır. Atlama və qaçış fəaliyyətləri zamanı yaranır.
- Axilles Tendiniti: Daban nahiyəsində yerləşən Axilles tendonunun iltihabıdır. Qəfil dayanma və qaçış hərəkətləri əsas səbəblərdir.
Tendinitin Simptomları və Əlamətləri
Tendinit zamanı müşahidə olunan əsas simptomlar xəstəliyin şiddətinə görə dəyişə bilər. Ən çox rast gəlinən əlamətlər şunlardır:
- İltihablı bölgədə kəskin ağrı və həssaslıq.
- Hərəkət və ya təzyiq zamanı artan ağrı hissi.
- Nahiyədə şişkinlik, qızartı və temperatur artımı.
- Tendon ətrafında hərəkət məhdudiyyəti və gərginlik.
Tendinitin Səbəbləri və Risk Faktorları
| Səbəb | Təsviri |
|---|---|
| Həddindən artıq istifadə | Təkrarlanan hərəkətlər və vətərlərin həddindən çox yüklənməsi. |
| Yaşlanma | Yaş artdıqca vətərlərin elastikliyini itirməsi və zədəyə meyilli olması. |
| Travmalar | Ani və güclü hərəkətlər nəticəsində yaranan xəsarətlər. |
| Yanlış Texnika | Məşq zamanı zəif duruş və ya səhv hərəkət formaları. |
| Xroniki Xəstəliklər | Diabet və romatoid artrit kimi sistemik xəstəliklər. |
Tendinit Müalicəsi Necə Aparılır?
Müalicənin əsas məqsədi iltihabı azaltmaq və ağrını aradan qaldırmaqdır. Tətbiq olunan üsullar:
- İstirahət: Zədələnmiş vətəri gərgin fəaliyyətlərdən qorumaq.
- Buz Tətbiqi: İlk 48 saat ərzində hər 20 dəqiqədən bir tətbiq edilərək şişkinliyi azaldır.
- Kompressiya və Yüksəklik: Elastik sarğı istifadəsi və əzanın yuxarıda tutulması.
- Dərman Müalicəsi: NSAİİ qrupu ağrıkəsicilər və ya həkim məsləhəti ilə kortikosteroid inyeksiyaları.
- Fiziki Müalicə: Ultrasəs terapiyası, masaj, dartma və gücləndirmə məşqləri.
- Cərrahi Müdaxilə: Vətər yırtığı kimi ağır hallarda tətbiq olunan son çarədir.
Tendinitdən Qorunma Yolları
Tendinit riskini minimuma endirmək üçün bu qaydalara əməl edilməlidir:
- Müntəzəm məşq edərək əzələ və vətərləri gücləndirin.
- Məşqdən əvvəl istiləşmə, sonra isə soyuma hərəkətlərini unutmayın.
- İdman və iş fəaliyyəti zamanı düzgün texnika və avadanlıqlardan (məsələn, ortopedik ayaqqabı) istifadə edin.
- Təkrarlanan hərəkətlər zamanı müntəzəm fasilələr verərək balansı qoruyun.
Vacib Qeyd: Ağrı və narahatlıq hissi davam edərsə, peşəkar bir tibb mütəxəssisinə müraciət etmək sağalma prosesi üçün olduqca vacibdir.
