Testis xərçəngi
Səbəbləri
Testis xərçənginin dəqiq səbəbləri bilinmir, lakin bir neçə risk faktoru müəyyən edilmişdir:
İnfantil Testis: Doğumdan sonra testislerin skrotuma enməməsi (kriptorkizm) riski artırır.
Genetik Faktörlər: Ailə tarixi və genetik predispozisiya (məsələn, testis xərçəngi olan bir qohum).
Xromosom Anomaliləri: İkili xromosom anomaliyaları olan insanlar (məsələn, Klinefelter sindromu) daha yüksək risk altında ola bilər.
Yaş: Gənc kişilərdə daha çox rast gəlinir.
Kimi xəstəliklər: Testis xərçəngi riski, bəzi hormonal problemləri olan kişilərdə daha yüksəkdir.
Əlamətləri
Testis xərçənginin əlamətləri arasında:
Xayalarda Şişkinlik: Xayalarda ağrısız bir şişkinlik və ya kütlə.
Ağrı: Bəzən testis və ya skrotumda ağrı hiss oluna bilər.
Dəyişikliklər: Xayalarda dəyişikliklər, məsələn, ölçü və ya forma dəyişiklikləri.
Skrotumda Ağrı və ya Hissiyat Dəyişiklikləri: Xayaların ətrafında narahatlıq hissi.
Bel və Qarın Ağrısı: Xərçəng metastaz edərsə, bel və ya qarın ağrısı ola bilər.
Diaqnoz
Testis xərçənginin diaqnozu üçün aşağıdakı üsullar istifadə olunur:
Fiziki Müayinə: Həkim, xayaları müayinə edir.
Ultrasəs Müayinəsi: Xayaların içindəki kütlələri təsdiqləmək üçün istifadə olunur.
Kanın Analizi: Xərçəng hüceyrələrinin müəyyən göstəricilərini (tumor markerləri) müəyyən etmək üçün qan testləri (AFP, HCG, LDH).
Biopsiya: Kütləli hüceyrələrin götürülməsi və laboratoriyada araşdırılması.
Müalicə
Testis xərçənginin müalicəsi, xərçəngin mərhələsinə və tipinə görə dəyişir:
Cərrahiyyə: Xərçəngli testisin çıxarılması (orşiektomiya).
Kimyaterapiya: Xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini dayandırmaq üçün kimyəvi dərmanlar.
Radyoterapiya: Xərçəng hüceyrələrini öldürmək üçün ionlaşdırıcı radiasiya istifadə edilə bilər.
Monitorinq: Müalicə sonrası müntəzəm izləmə, xərçəngin təkrarlanma riskini azaltmaq üçün vacibdir.
Proqnoz
Testis xərçənginin proqnozu, erkən diaqnoz qoyulması və müalicə metodlarının effektivliyinə bağlıdır. Ümumiyyətlə, testis xərçəngi, müalicə olunduqda yüksək sağ qalma nisbətinə malikdir. Hər hansı bir anormal əlamət hiss edildikdə həkimə müraciət etmək vacibdir.