Tetanoz nədir və onun simptomları nədir? Tetanoz peyvəndi nə vaxt edilməlidir?

Tetanozun Səbəbləri

Bakteriya Yoluxması:

Yaraların torpaq, paslı alətlər və ya heyvan nəcisilə çirklənməsi.

Kəsiklər və Yaralar:

Dərin yaralar, xüsusilə dəhşətli mühitdə yarananlar.

Diş Problemləri:

Sterilizasiya edilməmiş alətlə diş prosedurları.

Heyvan və İnsan Dişləmələri.

Tetanozun Simptomları

Tetanoz simptomları adətən bakteriya ilə təmasdan sonra 3-21 gün ərzində ortaya çıxır. Simptomlar bakteriyanın bədənə daxil olduğu yerə yaxın əzələlərdə başlayır və zamanla bədənə yayılır.

Əsas Simptomlar:

Əzələ Sıxılmaları və Spazmları:

Çənə əzələlərinin sıxılması və çənənin kilidlənməsi (trismus).

Boyun və arxa əzələlərin sərtliyi.

Bədən Posturasının Dəyişməsi:

Bütün bədən əzələlərinin qeyri-iradi sıxılması (opisthotonus).

Udqunma Çətinliyi.

Tənəffüs Problemləri:

Sinə əzələlərinin spazmı səbəbilə nəfəs almaqda çətinlik.

Hərarət, Üşütmə və Tərləmə.

Hipersensitivlik:

Səs, işıq və toxunmaya qarşı həssaslıq.

Kəskin Ağrı və Yorgunluq.

Ağırlaşmalar:

Tənəffüs çatışmazlığı.

Sümük sınıqları (əzələlərin güclü sıxılmasından).

Qıcolmalar.

Tetanoz Peyvəndi Nədir?

Tetanoz peyvəndi, tetanoz xəstəliyinin qarşısını almaq üçün tətbiq edilən təsirli bir qoruyucu vasitədir. Peyvənd, Clostridium tetani toksinini təsirsiz hala gətirərək immun sistemə antitoksinlər istehsal etməyi öyrədir.

Peyvəndin Tipləri:

DTaP:

Uşaqlar üçün (difteri, tetanoz və boğmaca).

Tdap:

Yetkinlər üçün (boğmaca ilə birlikdə tetanoz və difteri).

Td:

Yalnız tetanoz və difteriyə qarşı qoruyur.

Tetanoz Peyvəndi Nə Zaman Edilməlidir?

1. Uşaqlıq Dövründə

Peyvənd ilk dəfə uşaqlara tətbiq edilir və ümumilikdə 5 doza şəklində edilir:

2 aylıqda.

4 aylıqda.

6 aylıqda.

15-18 aylıqda.

4-6 yaş arasında.

2. Böyüklərdə

Tdap və ya Td peyvəndi 11-12 yaşda edilir.

Daha sonra hər 10 ildən bir tetanoz əleyhinə peyvənd edilməlidir.

3. Yaralanma Halında

Yaralanma və ya çirklənmiş kəsikdən sonra:

Son peyvənddən 5 ildən çox keçmişdirsə, əlavə doz tələb olunur.

Peyvənd edilməmiş şəxslərə və ya qeyri-müəyyən peyvənd tarixi olanlara dərhal peyvənd tətbiq edilir.

Tetanozun Müalicəsi

Tetanoz müalicəsi erkən mərhələdə başlanmalıdır və əsas məqsəd infeksiyanın yayılmasının qarşısını almaqdır.

1. Toksinin Təsirini Azaltmaq

Tetanoz Antitoksini (TIG):

Bakteriyanın istehsal etdiyi toksinləri təsirsiz hala gətirir.

2. Yaraların İdarə Edilməsi

Yaralar diqqətlə təmizlənir və bakteriyaların yayılmasının qarşısını almaq üçün lazımi müalicə edilir.

3. Antibiotiklər

Metronidazol və ya Penisillin bakteriyanı öldürmək üçün tətbiq edilir.

4. Dəstəkləyici Müalicə

Əzələ spazmlarını idarə etmək üçün sedativlər və ya əzələ gevşeticilər.

Tənəffüs dəstəyi (şiddətli hallarda ventilyator).

Tetanozdan Qorunma Yolları

Müntəzəm Peyvəndlər:

Peyvəndlərin vaxtında və tam olunmasına diqqət edin.

Yaraların Gigiyenası:

Hər hansı yara yaranarsa, dərhal təmizləyin və gigiyenik qaydalara əməl edin.

Sterilizasiya:

Cərrahi alətlərin steril olmasına diqqət edin.

Riskli Sahələrdə Çalışarkən Qoruyucu Tədbirlər:

Torpaqla işləyərkən əlcək geyinin.

Həkimə Müraciət:

Hər hansı ciddi yara və ya xəsarət halında dərhal həkimə müraciət edin.

Nəticə

Tetanoz, ciddi bir infeksiya olsa da, vaxtında aparılmış peyvənd və lazımi tibbi yardım ilə qarşısı alına bilər. Peyvəndlər həyat boyu qorunma təmin edir və xəstəliyin yayılma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Tetanozla əlaqədar hər hansı şübhə və ya risk faktoru mövcuddursa, dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir.