Tonzillit
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Tonzillit: Badamcıq İltihabı Haqqında Hərtərəfli Məlumat
Tonzillit, boğazın arxa hissəsində yerləşən badamcıqların müxtəlif infeksiyalar nəticəsində iltihablanmasıdır. Həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə tez-tez rast gəlinən bu vəziyyət, udqunma çətinliyindən yüksək temperatura qədər bir çox narahatlığa səbəb ola bilər. Tonzillitin effektiv müalicəsi üçün onun növünü və yaranma səbəbini düzgün müəyyən etmək olduqca vacibdir.
Tonzillit Növləri Hansılardır?
Tonzillit xəstəliyi müddətinə və təkrarlanma tezliyinə görə üç əsas qrupa bölünür:
1. Akut Tonzillit
Bu növ, adətən qısamüddətli olur və infeksiya nəticəsində qəfil inkişaf edir. Akut tonzillit həm viral, həm də bakterial mənşəli ola bilər.
2. Xroniki Tonzillit
Uzunmüddətli və ya mütəmadi olaraq təkrarlanan badamcıq iltihabıdır. Adətən infeksiyaların tam müalicə olunmaması və ya mütəmadi yoluxmalar nəticəsində yaranır.
3. Rekurrent Tonzillit
İl ərzində bir neçə dəfə təkrarlanan iltihablanma hallarıdır. Bu vəziyyət tez-tez tibbi müalicə tələb edir və bəzi ağır hallarda cərrahi müdaxilə qaçılmaz ola bilər.
Tonzillitin Əsas Əlamətləri
Tonzillit zamanı müşahidə olunan simptomlar infeksiyanın şiddətinə görə dəyişə bilər. Ən çox rast gəlinən əlamətlər aşağıdakılardır:
- Boğaz ağrısı və udqunma zamanı çətinlik
- Badamcıqlarda nəzərəçarpan şişlik və qızartı
- Badamcıqların üzərində ağ və ya sarımtıl ləkələrin yaranması
- Boğazda yanma və qaşıntı hissi
- Yüksək temperatur və qulaq ağrısı
- Boğazda quruluq və qıcqırma
- Boyun nahiyəsində şişmiş limfa düyünləri
- Baş ağrısı, ümumi yorğunluq və ağızda pis qoxu
Tonzillitə Səbəb Olan Amillər
Tonzillit əsasən iki növ infeksiya səbəbindən yaranır:
| İnfeksiya Növü | Səbəb Olan Amillər |
|---|---|
| Viral İnfeksiyalar | Adenovirus, influenza (qrip), parainfluenza, enterovirus və Epstein-Barr virusu (EBV). |
| Bakterial İnfeksiyalar | Ən yaygın səbəb Group A Streptococcus (Streptokok) bakteriyasıdır. |
Diaqnoz və Müayinə Prosesi
Düzgün diaqnoz qoymaq üçün həkim tərəfindən aşağıdakı prosedurlar həyata keçirilir:
- Fiziki Müayinə: Həkim boğazı, badamcıqları və boyun nahiyəsindəki limfa düyünlərini vizual olaraq yoxlayır.
- Boğaz Mədəniyyəti: Boğazdan alınan sürüntü nümunəsi laboratoriyada analiz edilərək infeksiyanın növü (bakterial və ya viral) müəyyən edilir.
- Streptokok Sürətli Testi: Streptokok infeksiyasını qısa müddətdə təsbit etmək üçün istifadə olunan effektiv testdir.
Tonzillit Müalicə Üsulları
Müalicə metodu infeksiyanın mənşəyinə uyğun olaraq fərqlənir:
Viral Tonzillit Müalicəsi
Viral infeksiyalar zamanı antibiotik istifadəsi effektiv deyil. Bu halda istirahət və bol maye qəbulu bədənin müqavimətini artırmaq üçün vacibdir. Ağrını və hərarəti azaltmaq üçün parasetamol və ya ibuprofen tərkibli dərmanlar, həmçinin boğazı rahatlatmaq üçün duzlu su ilə qarqara tövsiyə olunur.
Bakterial Tonzillit Müalicəsi
Bakterial infeksiyaların, xüsusilə streptokokun müalicəsində penicillin və ya amoksisillin kimi antibiotiklər təyin edilir. Allergiya hallarında alternativ preparatlar istifadə olunur. Viral müalicədə tətbiq edilən metodlar burada da köməkçi vasitə kimi istifadə edilə bilər.
Xroniki və Rekurrent Hallar
Əgər iltihab tez-tez təkrarlanırsa və xroniki hal alıbsa, badamcıqların cərrahi yolla çıxarılması, yəni tonzillektomiya əməliyyatı tövsiyə edilə bilər.
Ev Şəraitində Baxım və Profilaktika
Xəstəlik müddətini daha rahat keçirmək və yoluxmanın qarşısını almaq üçün bu tədbirlərə əməl edilməlidir:
- İstirahət: Bədənin infeksiya ilə mübarizə aparması üçün kifayət qədər dincəlmək lazımdır.
- Maye Qəbulu: İlıq su, bitki çayları və bulyonlar boğazı yumşaldır.
- Hava Nəmləndiriciləri: Otaq havasını nəmləndirmək boğazdakı quruluğu azaldır.
- Qida Seçimi: Dondurma, püre və yoqurt kimi yumşaq qidalar udqunmanı asanlaşdırır.
- Gigiyena: Əllərin tez-tez sabunla yuyulması və şəxsi əşyaların paylaşılmaması infeksiyanın yayılmasını önləyir.
Tonzillit əlamətləri müşahidə etdikdə və ya vəziyyət pisləşdikdə mütləq bir mütəxəssis həkimə müraciət edilməlidir. Doğru diaqnoz, sağalma prosesini sürətləndirən ən mühüm amildir.