Tonzillit
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Tonzillit Nədir?
Tonzillit, boğazın arxa hissəsində yerləşən badamcıqların iltihablanması ilə xarakterizə olunan tibbi bir vəziyyətdir. Həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə rast gəlinən bu xəstəlik, infeksiyanın müddətinə və təkrarlanma tezliyinə görə müxtəlif qruplara ayrılır. Doğru diaqnoz və müalicə yanaşması, xəstəliyin fəsadlaşmadan aradan qaldırılması üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Tonzillit Növləri
Tonzillit xəstəliyi klinik gedişatına görə üç əsas növə bölünür:
1. Akut (Kəskin) Tonzillit
Qısa müddətli və adətən ani başlayan badamcıq iltihabıdır. Tez-tez infeksiya nəticəsində yaranan bu növ, həm viral, həm də bakterial mənşəli ola bilər.
2. Xroniki Tonzillit
Uzun müddət davam edən və ya tez-tez təkrarlanan badamcıq iltihabıdır. Bu vəziyyət adətən müntəzəm infeksiyaların badamcıq toxumasında yaratdığı qalıcı təsirlər nəticəsində inkişaf edir.
3. Rekurrent (Təkrarlanan) Tonzillit
İldə bir neçə dəfə təkrarlanan badamcıq iltihabı hallarını ifadə edir. Bu növ tonzillit tez-tez tibbi müalicə tələb edir və bəzi hallarda cərrahi müdaxilə qaçılmaz ola bilər.
Tonzillitin Əlamətləri Nələrdir?
Tonzillit zamanı xəstələrdə müxtəlif simptomlar müşahidə olunur. Ən çox rast gəlinən əlamətlər aşağıdakılardır:
- Boğaz ağrısı və udqunma çətinliyi
- Badamcıqlarda nəzərəçarpan şişlik və qızartı
- Badamcıqlar üzərində ağ və ya sarımtıl ləkələrin yaranması
- Boğazda yanma hissi, qaşıntı, quruluq və qıcqırma
- Yüksək temperatur və qulaq ağrısı
- Şişmiş limfa düyünləri
- Baş ağrısı və ümumi yorğunluq halı
- Ağızda pis qoxu
Tonzillitin Səbəbləri
Tonzillit əsasən iki növ infeksiya faktoru ilə tetiklenir:
| İnfeksiya Növü | Səbəb Olan Amillər |
|---|---|
| Viral İnfeksiyalar | Adenovirus, influenza (qrip), parainfluenza, enterovirus və Epstein-Barr virusu (EBV). |
| Bakterial İnfeksiyalar | Ən yaygın səbəb Streptokok bakteriyasıdır (Group A Streptococcus). Bu vəziyyət streptokokkal faringit kimi də tanınır. |
Diaqnoz Metodları
Həkim tərəfindən tonzillit diaqnozu qoyularkən aşağıdakı prosedurlar tətbiq edilir:
- Fiziki Müayinə: Həkim boğazı, badamcıqları və boyun nahiyəsindəki limfa düyünlərini vizual olaraq müayinə edir.
- Boğaz Mədəniyyəti: Boğazdan alınan sürüntü nümunəsi laboratoriyada analiz edilərək infeksiyanın mənşəyi (bakterial və ya viral) müəyyən edilir.
- Streptokok Sürətli Testi: Streptokok infeksiyasının mövcudluğunu qısa müddətdə təsbit edən effektiv test üsuludur.
Müalicə Yanaşmaları
Müalicə planı infeksiyanın növünə və xəstəliyin şiddətinə uyğun olaraq fərdiləşdirilir.
Viral Tonzillit Müalicəsi
Virus mənşəli iltihablarda antibiotik istifadə edilmir. Bunun əvəzinə istirahət və bol maye qəbulu tövsiyə olunur. Ağrını və hərarəti azaltmaq üçün parasetamol və ya ibuprofen tərkibli dərmanlar, eləcə də boğazı rahatlatmaq üçün duzlu su ilə qarqara tətbiq edilə bilər.
Bakterial Tonzillit Müalicəsi
Bakterial infeksiyalarda, xüsusilə streptokok hallarında antibiotiklər (penicillin, amoksisillin və s.) təyin edilir. Allergiya hallarında alternativ preparatlar seçilir. Viral müalicədə istifadə olunan dəstəkləyici metodlar burada da faydalıdır.
Cərrahi Müdaxilə (Tonzillektomiya)
Xroniki və ya rekurrent tonzillit hallarında, konservativ müalicə nəticə vermədikdə badamcıqların cərrahi yolla çıxarılması, yəni tonzillektomiya əməliyyatı tövsiyə edilə bilər.
Evdə Baxım və Qabaqlayıcı Tədbirlər
Sağalma prosesini sürətləndirmək və xəstəlikdən qorunmaq üçün aşağıdakı qaydalara əməl edilməlidir:
- İstirahət: Bədənin infeksiya ilə mübarizəsi üçün kifayət qədər dincəlmək vacibdir.
- Maye Balansı: İlıq su, bitki çayları və bulyon kimi mayelər boğazı nəmli saxlayır.
- Gigiyena: Əllərin tez-tez sabunla yuyulması və şəxsi əşyaların paylaşılmaması infeksiyanın yayılmasını önləyir.
- Hava Nəmləndiriciləri: Otaq havasının nəmləndirilməsi boğaz qıcıqlanmasını azaldır.
- Qidalanma: İmmun sistemini gücləndirən sağlam qidalar və udulması asan olan yumşaq qidalar (püre, yoqurt) seçilməlidir.
ÖNƏMLİ: Tonzillit əlamətləri şiddətləndikdə və ya vəziyyətiniz pisləşdikdə mütləq bir həkimə müraciət edin. Doğru diaqnoz, effektiv müalicənin təməlidir.
