Ümumi anesteziya
Ümumi Anesteziyanın Tərkibi
Ümumi anesteziya üç əsas komponentdən ibarətdir:
Şüur itkisi:
Xəstə tam şüursuz vəziyyətdə olur.
Ağrıdan qorunma:
Ağrı hiss etmənin qarşısı alınır.
Əzələ rahatlığı:
Xəstə hərəkətsiz qalır, bu da cərrahiyyə prosesini asanlaşdırır.
Bu komponentlər müxtəlif dərmanların kombinasiyası ilə təmin edilir.
Ümumi Anesteziyanın Etapları
1. Anesteziya öncəsi hazırlıq:
Xəstənin tibbi tarixi, allergiya, dərman istifadəsi və tibbi vəziyyətləri qiymətləndirilir.
Xüsusi dərmanlar (məsələn, sedativlər) xəstənin əməliyyatdan əvvəl rahatlaması üçün verilə bilər.
2. İnduksiya (şüurun itirilməsi):
Xəstəyə damardaxili inyeksiya və ya inhalasiya yolu ilə dərmanlar tətbiq olunur.
Xəstə bir neçə saniyə və ya dəqiqə ərzində tam şüursuz vəziyyətə keçir.
3. Baxım mərhələsi:
Əməliyyat zamanı anesteziyanın davam etdirilməsi üçün dərmanlar mütəmadi olaraq tətbiq edilir.
Xəstənin həyati funksiyaları (nəfəs alma, ürək döyüntüsü, qan təzyiqi) monitorinq olunur.
4. Oyanma mərhələsi:
Əməliyyatdan sonra dərmanların təsiri azaldılır və xəstə yavaş-yavaş oyanır.
Ümumi Anesteziya Üçün İstifadə Edilən Dərmanlar
Sedativlər və ya hipnotiklər:
Şüur itkisini təmin edir (məsələn, propofol, thiopental).
Analgetiklər:
Ağrını idarə edir (məsələn, fentanil, morfin).
Əzələ gevşedicilər:
Əzələ hərəkətlərini məhdudlaşdırır (məsələn, rokuronyum, sukcinilkolin).
İnhalyasiya anestezikləri:
Anesteziyanı davam etdirmək üçün istifadə olunur (məsələn, izofluran, sevofluran).
Antikolinerjiklər:
Tüpürcək ifrazını azaldır və ürək döyüntüsünü tənzimləyir.
Ümumi Anesteziyanın Tətbiq Sahələri
Böyük cərrahi əməliyyatlar (məsələn, qarın, döş və ya ürək əməliyyatları).
Kompleks prosedurlar (məsələn, beyin və ya onurğa cərrahiyyəsi).
Xəstənin hərəkətsiz qalmasını tələb edən diaqnostik müdaxilələr (məsələn, MRT, kolonoskopiya).
Ümumi Anesteziyanın Faydaları
Ağrı hiss etmənin qarşısını alır:
Xəstə əməliyyat zamanı tam ağrısız vəziyyətdə olur.
Xəstəni rahat vəziyyətə gətirir:
Hərəkətsizlik və tam şüur itkisi təmin edilir.
Kompleks əməliyyatların icrasını mümkün edir:
Böyük cərrahi müdaxilələrin təhlükəsiz şəkildə həyata keçirilməsinə şərait yaradır.
Ümumi Anesteziyanın Yan Təsirləri və Riskləri
Yüngül yan təsirlər:
Bulantı və qusma.
Boğaz ağrısı (intubasiya borusunun istifadəsindən sonra).
Yorğunluq və ya başgicəllənmə.
Soyuq hissi və ya titrəmə.
Ciddi yan təsirlər (nadir hallarda):
Allergik reaksiyalar (anesteziya dərmanlarına qarşı).
Nəfəs alma problemləri.
Qan təzyiqinin kəskin dəyişməsi.
Malign hipertermiya (bədən istiliyinin sürətlə yüksəlməsi, genetik meyillilik tələb edir).
Risk faktorları:
Yaş (körpələr və yaşlılar daha həssas ola bilər).
Mövcud sağlamlıq problemləri (ürək-damar, tənəffüs və ya böyrək xəstəlikləri).
Dərmanlara qarşı həssaslıq və ya allergiya.
Ümumi Anesteziya Əvvəli Hazırlıq
Qida və maye qəbulundan çəkinmə:
Əməliyyatdan 6-8 saat əvvəl yemək və içmək qadağan olunur.
Dərman istifadəsi:
Daimi dərman qəbul edənlər bunu anestezioloqla müzakirə etməlidirlər.
Sağlamlıq tarixi:
Allergiyalar, əvvəlki anesteziya təcrübələri və ailə tarixi barədə məlumat vermək vacibdir.
Ümumi Anesteziya Sonrası Baxım
Oyanış mərhələsi:
Xəstə əməliyyat otağından sonrakı müşahidə otağına köçürülür.
Həyati funksiyalar izlənilir.
Ağrının idarə edilməsi:
Ağrıkəsicilər verilir.
Maye qəbulu:
Xəstə tədricən su və yüngül yeməklərə keçə bilər.
İstirahət:
Yorğunluğun aradan qalxması üçün bədənə vaxt verilir.
Hansı Hallarda Anestezioloqa Müraciət Etmək Lazımdır?
Əməliyyatdan sonra şiddətli baş ağrısı, nəfəs alma çətinliyi və ya davamlı qusma halları varsa.
Anesteziya ilə əlaqəli hər hansı narahatlıq və ya uzunmüddətli yan təsirlər yaranırsa.
Ümumi anesteziya, müasir tibbin böyük nailiyyətlərindən biridir və düzgün planlama və icra ilə təhlükəsiz və effektiv bir prosedur olaraq həyata keçirilir. Anestezioloq və tibbi heyətin nəzarəti altında bu proses xəstənin rahatlığını və əməliyyatın uğurla tamamlanmasını təmin edir.