Kəskin revmatik qızdırma haqqında nə bilmək lazımdır
KRQ-nin əsas səbəbi nədir?
KRQ, boğaz infeksiyasını törədən streptokok bakteriyalarına qarşı immun sisteminin anormal reaksiyası nəticəsində yaranır. Bakteriyalar ürək, oynaqlar, dəri və sinir sisteminə hücum edən avtoimmun cavab yaradır.
Əsas simptomlar
KRQ orqanizmin müxtəlif sistemlərinə təsir göstərə bilər. Əsas simptomlar bunlardır:
✅ Ürək (Revmatik Kardit)
Ürək qapaqlarının zədələnməsi (xüsusilə mitral qapaq)
Ürək çatışmazlığı (yorğunluq, nəfəs darlığı)
Ürəkdə küylər (murmur)
Sinə ağrısı və ya ürək döyüntüsündə anormallıqlar
✅ Oynaqlar (Poliartrit)
Böyük oynaqlarda (diz, dirsək, bilək, çiyin) iltihab
Ağrı və şişkinlik
Ağrı bir oynağa təsir etdikdən sonra digərinə keçə bilər
✅ Sinir Sistemi (Sidengam xoreyası - Sydenham's Chorea)
Nəzarətsiz, qeyri-iradi hərəkətlər (əllərdə, üzdə)
Əsəbilik və emosional dəyişikliklər
Yazı yazmaq və yemək yemək kimi motor bacarıqlarının çətinləşməsi
✅ Dəri və digər simptomlar
Eritema marginatum – dəri səthində qırmızı, üzüklü səpgilər
Subkutan düyünlər – dərinin altında sərt, ağrısız düyünlər
Hərarət, yorğunluq, halsızlıq
KRQ diaqnozu necə qoyulur?
Diaqnoz Jones Kriteriyalarına əsaslanır. Böyük və kiçik kriteriyalar mövcuddur.
✅ Böyük kriteriyalar:
Kardit (ürək iltihabı)
Poliartrit (böyük oynaqların iltihabı)
Sidengam xoreyası (sinir sistemi simptomları)
Eritema marginatum (dəri səpgiləri)
Subkutan düyünlər
✅ Kiçik kriteriyalar:
Qızdırma (≥38.5°C)
Artralgiya (oynaq ağrısı)
ESR və CRP yüksəkliyi (iltihab göstəriciləri)
EKQ-də PR intervalında uzanma
Streptokok infeksiyasının sübut edilməsi üçün:
Boğazdan götürülən streptokok testi (boğaz mədəni və ya sürətli streptokok testi)
Antistreptolizin-O (ASO) titri (keçmiş streptokok infeksiyasını göstərir)
Müalicə və profilaktika
KRQ bakterial infeksiya səbəbiylə yarandığından, erkən diaqnoz və müalicə çox vacibdir.
✅ Antibiotiklər
Penisillin (və ya allergiya varsa eritromisin) KRQ-nin səbəb olduğu streptokok infeksiyasını məhv etmək üçün istifadə edilir.
Uzunmüddətli profilaktika üçün Benzatin Penisillin G (BPG) inyeksiyası tətbiq olunur.
✅ İltihabı azaltmaq üçün dərmanlar
Asetilsalisil turşusu (Aspirin) – artriti və iltihabı azaltmaq üçün
Kortikosteroidlər (ürək tutulması ağırdırsa)
✅ Sidengam xoreyası üçün müalicə
Valproat və ya Karbamazepin
✅ Profilaktika (Qarşısının alınması)
Streptokok infeksiyasını vaxtında antibiotiklərlə müalicə etmək
KRQ diaqnozu qoyulmuş xəstələr təkrar infeksiyanın qarşısını almaq üçün 5-10 il ərzində mütəmadi olaraq penisillin inyeksiyası almalıdırlar
Nəticə və Mümkün Ağırlaşmalar
Müalicə edilməzsə və ya gecikərsə:
❗ Revmatik Ürək Xəstəliyi (RÜX) inkişaf edə bilər (qapaq çatışmazlığı, ürək çatışmazlığı riski)
❗ Xroniki ritm pozğunluqları və ürək funksiyasının zəifləməsi
❗ Oynaq zədələnmələri qalıcı ola bilər
Son söz
Kəskin Revmatik Qızdırma vaxtında müalicə edildikdə tam sağalma mümkündür. Əsas məqsəd streptokok infeksiyalarını erkən müalicə etmək və təkrar infeksiyaların qarşısını almaqdır. Uşaqlarda boğaz infeksiyaları ciddiyə alınmalı və lazım gələrsə həkim məsləhəti ilə antibiotiklərlə müalicə edilməlidir.