Psoriatik artrit
Xüsusiyyətləri
Eklemlərdə İltihab: Psoriatik artrit, birgələrin iltihabına səbəb olur. Bu, ağrı, şişlik, sərtlik və hərəkət çətinliyinə yol aça bilər.
Simetrik və Asimetrik Təsir: PsA, bədənin bir tərəfini və ya hər iki tərəfini eyni anda təsir edə bilər.
Dəri Problemləri: Psoriazın dəridəki ləkələri, PsA-nın inkişafına yol aça bilər.
Səbəbləri
Psoriatik artritin dəqiq səbəbləri tam məlum deyil, lakin bir neçə amilin xəstəliyin inkişafına təsir etdiyi düşünülür:
Genetik Faktorlar: Ailədə psoriatik artrit olan insanların riski daha yüksəkdir.
İmmun Sisteminin Problemləri: İmmunitet sisteminin düzgün fəaliyyətinin pozulması.
Çevrə Faktorları: Stress, infeksiyalar və bəzi dərmanlar.
Simptomlar
Psoriatik artritin simptomları aşağıdakılardır:
Birgə Ağrısı: İltihablı birgələrdə (xüsusilə əllər, dizlər) ağrı, şişlik.
Dəri Problemləri: Qırmızı, qabıqlaşmış ləkələr (psoriaz) meydana gələ bilər.
Səhər Rigidi: Səhər saatlarında birgələrin sərtləşməsi.
Yorğunluq: Fiziki və emosional yorğunluq.
Dırnaq Dəyişiklikləri: Dırnaqlarda çuxurlar, ayrılma, və ya qırılma.
Diaqnoz
Psoriatik artritin diaqnozu üçün aşağıdakı üsullar istifadə olunur:
Fiziki Müayinə: Həkim, birgələrin vəziyyətini, şişkinliyi və ağrısını qiymətləndirir.
Tibbi Tarix: Ailənin tibbi tarixinin öyrənilməsi.
Laboratoriya Testləri:
Reumatoid faktor testi: PsA ilə RA arasında fərq qoymağa kömək edir.
Xalq arasında C-reaktiv protein (CRP) və eritrosit çökünmə sürəti (ESR): İltihabın səviyyəsini ölçür.
Görüntüləmə Testləri: Rentgen və ya MRI, birgələrin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.
Müalicə
Psoriatik artritin müalicəsi aşağıdakı yollarla həyata keçirilə bilər:
Medikal Müalicə:
İlaçlar: Anti-inflamatuar dərmanlar (NSAIDs), steroidlər, DMARDs (diaqnostik anti-rheumatic drugs) istifadə olunur.
Bioloji Müalicə: İmmunitet sistemini tənzimləyən yeni nəsil dərmanlar.
Fiziki Terapiya:
Hərəkətlilik və güc artırmaq üçün fiziki müalicə.
Diyet və Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri:
Sağlam qidalanma, düzgün bədən çəkisini saxlamaq, stressin idarə edilməsi.
Nəticə
Psoriatik artrit, uzun müddətli bir xəstəlikdir, amma düzgün müalicə ilə simptomlar idarə edilə bilər və həyat keyfiyyəti artırıla bilər. Hər hansı bir simptom aşkar edildikdə, həkimə müraciət etmək vacibdir. Müayinə və müalicə, xəstənin sağlamlığını qorumaq və funksional qabiliyyətini artırmaq üçün vacibdir. Psoriatik artrit, multidisiplinar bir yanaşma tələb edir və həkim, terapevt və digər mütəxəssislərin əməkdaşlığı ilə daha effektiv ola bilər.