Obezite nədir?
⚖️ Obezite necə müəyyən edilir?
Ən geniş yayılmış ölçü Bədən Kütlə İndeksi (BKİ) ilə aparılır:
🔢 BKİ = çəki (kq) / boy² (m)
BKİ (kg/m²)Qiymətləndirmə
18.5–24.9Normal çəki
25–29.9Artıq çəki (kilolu)
30–34.91-ci dərəcəli obezite
35–39.92-ci dərəcəli obezite
40 və yuxarı3-cü dərəcəli (ağır) obezite
Qeyd: BKİ-nin yanaşı bel çevrəsi ölçülməsi də vacibdir:
Kişilərdə > 102 sm
Qadınlarda > 88 sm → mərkəzi piylənmə riski yüksəkdir
🔍 Obezitenin səbəbləri
🔹 Əsas səbəblər:
Hərəkətsiz həyat tərzi
Yüksək kalorili, yağlı və şəkərli qidalanma
Gündəlik ehtiyacdan artıq enerji qəbul etmək
🔹 Digər faktorlar:
Genetik meyillilik
Hormonal problemlər (məs. insulin direnci, hipotireoz)
Stress, emosional yemə
Yuxu pozğunluqları
Dərman istifadəsi (bəzən antidepresanlar, kortikosteroidlər və s.)
🧬 Obezitenin sağlamlığa təsirləri
SistemRisk və Problemlər
Ürək-damar sistemiYüksək təzyiq, ürək xəstəlikləri, insult
Maddələr mübadiləsiTip 2 diabet, insulin rezistensiyası
Hormonal sistemPolikistik Over Sindromu (PCOS), sonsuzluq
Tənəffüs sistemiYuxu apnesi, nəfəs darlığı
Psixoloji təsirÖzünəinam itkisi, depressiya, sosial çəkilmə
🛠️ Obezite ilə necə mübarizə aparmaq olar?
✅ 1. Qidalanma dəyişikliyi
Daimi pəhriz yox, balanslı və davamlı qidalanma
Daha çox tərəvəz, lif, su, az şəkər, yağ, hazır qida
Yemək hissələrinin idarəsi və mindful eating (şüurlu yemək)
✅ 2. Fiziki aktivlik
Həftədə ən az 150 dəqiqə orta intensivlikli idman (gəzinti, üzgüçülük, rəqs)
Əsas məqsəd hərəkət vərdişi qazanmaq
✅ 3. Psixoloji dəstək
Duyğusal yemə davranışı, özünü tənqid və motivasiya düşüklüyü üçün psixoloq dəstəyi
Yemə səbəblərini və vərdişləri tanımaq
✅ 4. Həkim nəzarəti və lazım olduqda tibbi müdaxilə
Endokrinoloq və diyetoloqla fərdi plan
Dərman müalicəsi və ya bariatrik cərrahiyyə (ağır hallarda)
💡 Unutma:
Obezite – iradəsizlik yox, sistemli bir pozğunluqdur.
Amma doğru dəstək və davamlı dəyişikliklərlə idarə oluna və hətta tamamilə aradan qaldırıla bilər.