Ürək astması
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Ürək Astması: Ürək Çatışmazlığı ilə Bağlı Tənəffüs Problemləri
Ürək astması, əsasən ürək çatışmazlığı nəticəsində yaranan və ağciyərlərdə maye yığılması ilə müşayiət olunan ciddi bir tibbi vəziyyətdir. Bu xəstəlik tənəffüs yollarındakı daralma səbəbindən adi astma ilə oxşar simptomlar göstərsə də, kökündə yatan səbəblər tamamilə ürək-damar sistemi ilə əlaqədardır. Vaxtında diaqnoz qoyulması və müalicəyə başlanılması xəstənin həyat keyfiyyəti üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Ürək Astmasının Əsas Səbəbləri
Ürək astmasının meydana gəlməsi birbaşa ürəyin qan pompalama funksiyasının pozulması ilə bağlıdır. Bu vəziyyətə yol açan əsas amillər aşağıdakılardır:
- Sol ventrikul çatışmazlığı: Sol mədəcik qanı bədənə effektiv şəkildə pompalaya bilmədikdə, təzyiq artır və ağciyərlərdə maye yığılması baş verir.
- Mitral qapaq xəstəlikləri: Mitral qapağın daralması (stenoz) və ya sızması (regurgitasiya) ürəyin sol hissəsində təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olur.
- Koronar arter xəstəliyi: Ürək əzələsinin qan təchizatının azalması nəticəsində ürəyin fəaliyyəti zəifləyir.
Ürək Astmasının Simptomları və Əlamətləri
Simptomlar ağciyərlərdəki maye yükünə və ürək çatışmazlığının dərəcəsinə görə dəyişir. Ən çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:
- Gecə tutmaları: Yatarkən qəfil nəfəs darlığı ilə oyanma (paroksismal nokturnal dispne).
- Nəfəs darlığı: Xüsusilə uzandıqda və ya fiziki aktivlik zamanı tənəffüsün çətinləşməsi.
- Quru öskürək: Bəzən qanlı və ya köpüklü bəlğəmlə müşayiət olunan davamlı öskürək.
- Çarpıntı: Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi və ya nizamsız ritm hissi.
- Yorğunluq və zəiflik: Gün boyu davam edən halsızlıq hissi.
- Ödem: Ayaqlarda, topuqlarda və qarnın alt hissəsində nəzərə çarpan şişkinlik.
- Sianoz: Oksigen çatışmazlığı səbəbindən dərinin və dırnaqların mavi rəng alması.
Diaqnoz Metodları
Həkimlər ürək astmasını diaqnoz etmək üçün kompleks müayinə metodlarından istifadə edirlər:
| Müayinə Metodu | Məqsədi |
|---|---|
| Fiziki Müayinə | Ağciyərlərdə maye və ürək çatışmazlığı əlamətlərini yoxlamaq |
| EKQ | Ürək ritmini və elektrik fəaliyyətini qiymətləndirmək |
| Ekokardioqrafiya | Ürəyin strukturunu və qan pompalama funksiyasını görmək |
| CXR (Sinə Rentgeni) | Ağciyərlərdə maye və ürəyin ölçüsünü müəyyən etmək |
| Qan Testləri | Ürək və böyrək funksiyalarını analiz etmək |
Ürək Astmasının Müalicə Üsulları
Müalicənin əsas hədəfi ürək çatışmazlığını idarə etmək və ağciyərlərdəki yükü azaltmaqdır.
Dərman Müalicəsi
- Diuretiklər: Bədəndəki və ağciyərlərdəki artıq mayeni kənarlaşdırmaq üçün istifadə olunur.
- ACE inhibitorları və ya ARB-lər: Qan təzyiqini tənzimləyərək ürəyin işini yüngülləşdirir.
- Beta-blokerlər: Ürək ritmini tənzimləyir və ürək əzələsini qoruyur.
- Digər preparatlar: Aldosteron antagonistləri və damar genişləndirici vazodilatorlar.
Cərrahi Müdaxilə və Prosedurlar
- Qapaq əməliyyatları: Mitral qapaq problemlərinin təmiri və ya dəyişdirilməsi.
- Koronar arter bypass: Qan dövranını yaxşılaşdırmaq üçün aparılan cərrahi əməliyyat.
- Kardiyak resenkronizasiya terapiyası (CRT): Ürək çatışmazlığını idarə edən xüsusi cihazların yerləşdirilməsi.
Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri və Evdə Baxım
Xəstəliyin effektiv idarə olunması üçün gündəlik vərdişlərdə dəyişiklik edilməlidir:
- Azaldılmış duz qəbulu: Maye yığılmasının qarşısını almaq üçün duzlu qidalardan çəkinmək lazımdır.
- Yüksək yastıqda yatmaq: Nəfəs almağı asanlaşdırmaq üçün baş hissəni yüksəkdə saxlamaq.
- Zərərli vərdişlərdən imtina: Siqaret və alkoqolun tərgidilməsi ürək sağlamlığı üçün vacibdir.
- Çəki nəzarəti: Sağlam bədən çəkisini qorumaq və mütəmadi fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq.
Ürək astması ciddi bir vəziyyətdir. Əgər yuxarıda qeyd olunan simptomları özünüzdə müşahidə edirsinizsə, vaxt itirmədən peşəkar tibbi yardım almalısınız. Erkən müdaxilə həyat qurtarır.