Ürək qapaqlarının xəstəlikləri
Ürək Qapaqlarının Xəstəlik Növləri
1. Qapaq Daralması (Stenoz):
Qapaq tam açılmır, qan axını məhdudlaşır.
Məsələn, aortal stenozda aorta qapağı daralır və ürək qanı bədənə pompalamaq üçün daha çox işləyir.
2. Qapaq Çatışmazlığı (Regurgitasiya):
Qapaq tam bağlanmır, qan geri axır.
Məsələn, mitral regurgitasiyada qan sol mədəcikdən sol qulaqcığa geri axır.
3. Qapaq Prolapsı:
Qapaq, adətən mitral qapaq, düzgün bağlanmır və ya içəriyə doğru çıxır.
4. Qarışıq Qapaq Problemləri:
Eyni qapaqda həm stenoz, həm də regurgitasiya ola bilər.
Ürək Qapağı Xəstəliklərinin Səbəbləri
Anadangəlmə Səbəblər (Konjenital):
Doğuşdan gələn ürək qapağı qüsurları.
İki yarpaqlı aortal qapaq (normalda üç yarpaqlı olmalıdır).
Qazanılmış Səbəblər:
Romatizmal Qızdırma:
Streptokok infeksiyasından sonra qapaqların zədələnməsi.
Yaşlanma:
Qapaqların sərtləşməsi və elastikliyinin itməsi.
Endokardit:
Ürək qapaqlarının bakterial infeksiyası.
Ateroskleroz:
Qapaqlarda kalsium yığılması və elastikliyin itməsi.
Ürək Zədələnməsi və İnfarkt:
Ürək əzələsinin zədələnməsi qapaq funksiyasını poza bilər.
Şəkərli Diabet və Yüksək Qan Təzyiqi:
Bu xəstəliklər qapaqlara uzunmüddətli zərər verə bilər.
Ürək Qapağı Xəstəliklərinin Əlamətləri
Nəfəs Darlığı:
Xüsusilə fiziki fəaliyyət zamanı və ya yatarkən.
Sinə Ağrısı:
Ürəkdə artan təzyiq səbəbindən.
Yorğunluq və Gücsüzlük:
Bədənin kifayət qədər qan və oksigen almaması nəticəsində.
Aritmiya (Ürək Ritmi Pozuntuları):
Tez-tez və ya nizamsız ürək döyüntüsü.
Ayaqlarda və Bədəndə Şişkinlik:
Qan dövranının pozulması səbəbilə maye yığılması.
Başgicəllənmə və ya Huşun İtməsi:
Beyinə kifayət qədər qan axınının olmaması.
Xırıltı:
Qan axınının anormal səs çıxarması (stetoskopla eşidilir).
Ürək Qapağı Xəstəliklərinin Diaqnozu
Fiziki Müayinə:
Həkim stetoskopla ürəkdə xırıltı səsi axtarır.
Ekokardioqrafiya:
Ürəyin qapaqlarının hərəkətini və qan axınını qiymətləndirir.
Elektrokardioqram (EKQ):
Ürək ritmini və elektrik aktivliyini ölçür.
Sinə Rentgeni:
Ürəyin ölçüsü və vəziyyəti haqqında məlumat verir.
Maqnit Rezonans Tomoqrafiyası (MRT):
Qapaqların və ürək quruluşunun dəqiq görüntülənməsi.
Kateterizasiya və Angioqrafiya:
Damarların və ürəyin qan axını haqqında ətraflı məlumat əldə etmək üçün.
Ürək Qapağı Xəstəliklərinin Müalicəsi
1. Dərman Müalicəsi
Diuretiklər: Bədəndə artıq mayeni azaltmaq üçün.
Antikoaqulyantlar: Qan laxtalanmasının qarşısını almaq üçün.
Beta-Blokatorlar: Ürək ritmini və təzyiqini idarə etmək üçün.
Antibiyotiklər: Endokarditdən qorunmaq üçün.
2. Minimal İnvaziv Prosedurlar
Balon Valvuloplastika:
Daralmış qapağı genişləndirmək üçün qapağa balon yerləşdirilməsi.
Transkateter Aortal Qapaq Dəyişdirilməsi (TAVR):
Açıq əməliyyatsız qapağın dəyişdirilməsi.
3. Cərrahi Müdaxilə
Qapaq Təmiri:
Zədələnmiş qapağın bərpa edilməsi.
Qapaq Dəyişdirilməsi:
Bioloji (heyvan toxumasından) və ya mexaniki qapaqla əvəz edilməsi.
Ürək Qapağı Xəstəliklərindən Qorunma
İnfeksiyaların Qarşısını Almaq:
Streptokok infeksiyalarının vaxtında müalicəsi.
Diş və ağız sağlamlığına diqqət yetirmək.
Sağlam Həyat Tərzi:
Balanslı qidalanma, fiziki aktivlik və çəki nəzarəti.
Siqaret və Spirtin Məhdudlaşdırılması:
Ürək-damar sağlamlığını qorumaq üçün.
Dərman Rejimlərinə Əməl Etmək:
Həkim məsləhəti ilə dərman qəbulunu düzgün həyata keçirmək.
Müntəzəm Tibbi Müayinə:
Risk faktorlarına nəzarət etmək və problemləri erkən mərhələdə aşkar etmək.
Nəticə
Ürək qapaqlarının xəstəlikləri vaxtında diaqnoz və düzgün müalicə ilə idarə oluna bilər. Əlamətləri hiss etdikdə həkimə müraciət etmək və müntəzəm tibbi nəzarət ürək sağlamlığını qorumaq üçün vacibdir. Sağlam həyat tərzi və risk faktorlarından uzaq durmaq qapaq xəstəliklərinin inkişaf riskini azalda bilər.