Uşaqlarda Axsaqlığın Səbəbləri: Səbəblər, Diaqnoz və Nə Vaxt Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
📌 1. Axsaqlığın Əsas Növləri:
Ağrılı axsaqlıq: uşaq ağrı səbəbilə ayağını düzgün yerə basa bilmir
Ağrısız axsaqlıq: anatomik və ya nevroloji səbəblərlə bağlı ola bilər
Arada sırada olan axsaqlıq – keçici və ya gizli başlayan bir problemin əlaməti ola bilər
Daimi axsaqlıq – xroniki və ya struktur pozğunluğun göstəricisi ola bilər
👶 2. Uşaqlarda Axsaqlığın Ən Yayılan Səbəbləri (Yaş Qrupuna görə)
👼 0–3 yaş:
Doğuş anomaliyaları: kalça çıxığı (DDH)
Serebral iflic (CP)
Bərabər olmayan ayaq uzunluğu
Yumşaq toxuma infeksiyaları və travmalar
🧒 3–10 yaş:
Kalça sinovitisi (keçici sinovit) – virus infeksiyasından sonra ortaya çıxır
Legg-Calvé-Perthes xəstəliyi – femur başının qanlanma problemi
Travmalar və düşmələr
Osteomiyelit (sümük infeksiyası)
Septik artrit (oynaq iltihabı) – təcili tibbi müdaxilə tələb edir
Qızdırmalı infeksiyalar sonrası axsaqlıq
🧑🎓 10 yaşdan yuxarı:
Slipped Capital Femoral Epiphysis (SCFE) – femur başının yerindən sürüşməsi
İdman zədələnmələri
Romatizmal xəstəliklər (məs: juvenil artrit)
Şişlər (sümük və ya yumşaq toxuma şişləri)
Nevroloji xəstəliklər – sinir və əzələ zəifliyi
⚠️ 3. Təcili Həkimə Müraciət Tələb Edən Hallar
🔴 Uşaq yeriyə bilmirsə və ya ayağını tam yerə basa bilmirsə
🔴 Qızdırma + axsaqlıq varsa
🔴 Ayaqda şişlik, qızartı və ya toxunmağa qarşı ağrı varsa
🔴 Gecə oyanacaq qədər ağrı olursa
🔴 Axsaqlıq getdikcə pisləşirsə və ya dəyişmirsə
🔴 Uşaqda ümumi halsızlıq, iştahsızlıq və ya çəki itkisi müşahidə olunursa
🩺 4. Diaqnostika Üsulları
✅ Fiziki müayinə və gediş analizi
✅ Qan analizləri (iltihab göstəriciləri, infeksiya və romatoloji testlər)
✅ Rentgen (Röntgen) və ya USM
✅ MRT və ya KT – yumşaq toxumalar və oynaqlar üçün ətraflı görüntü
✅ Bəzən oynaq mayesinin analizi – septik artrit şübhəsində
💊 5. Müalicə Axsaqlığın Səbəbinə görə Müəyyən Edilir:
SəbəbMüalicə
Kalça sinovitisiİstirahət, ağrıkəsici, 7–10 günə düzəlir
Septik artritAntibiotik + bəzən cərrahi boşaltma
Legg-Calvé-PerthesFizioterapiya, ortopedik dəstək, cərrahiyyə (lazım olarsa)
SCFETəcili cərrahiyyə (femurun yerinə sabitlənməsi)
Romatizmal səbəblərUşaq revmatoloqu nəzarətində uzunmüddətli müalicə
Travma və qırıqlarBint, gips, fizioterapiya və ya əməliyyat
🧘♂️ 6. Valideynlər üçün Mühüm Məsləhətlər
🔹 Uşağınız axsaqlayırsa, özbaşına diaqnoz qoymağa çalışmayın
🔹 Ayaqqabı və paltar seçimində rahatlıq və uyğunluğa diqqət edin
🔹 Uşaq yıxıldıqdan sonra "sadəcə ağrıdır" deyib keçməyin – izləyin
🔹 Əgər axsaqlıq bir neçə gündən çox davam edirsə, mütləq həkimə göstərin
🔹 Yuxudan ağrı ilə oyanma, mütləq qiymətləndirilməli bir əlamətdir
✅ 7. Nəticə:
Uşaqlarda axsaqlıq sadə bir infeksiyadan da, ciddi sümük və oynaq xəstəliyindən də qaynaqlana bilər.
📌 Ən önəmlisi – diaqnozu vaxtında qoymaq və doğru istiqamətləndirmə etməkdir.