Uşaqlarda yeriş pozğunluqları
👣 Normal yeriş nə vaxt başlayır?
Əksər uşaqlar 12–18 ay arasında yeriməyə başlayır.
İlk addımlar geniş açılmış ayaqlarla və tarazlıq üçün əllər yuxarıda atılır.
2 yaşa yaxın daha koordinasiyalı və simmetrik yeriş inkişaf edir.
⚠️ Uşaqlarda yeriş pozğunluğunun əlamətləri
ƏlamətAçıklama
🚶♂️ Əl-ayaq bir tərəfli işləyirSimmetrik olmayan yeriş
🤕 Gəzərkən ağrı və ya ayağını sürütləməkAğrıya bağlı və ya nevroloji
🧍♂️ Dabanı yerə vurmadan yerimək"Barmaq ucu" yerişi
🦵 Ayaqların içə və ya çölə dönməsiİn-toeing / out-toeing
🔁 Tez-tez yıxılmaKoordinasiya zəifliyi
🧠 Əl və baş hərəkətləri də anormaldırsaSerebral və nevroloji pozuntuların göstəricisi ola bilər
🔍 Ən çox rast gəlinən yeriş pozğunluqları
NövTəsviri
🧦 Barmaq ucu yerişi (toe-walking)2 yaşdan sonra davam edirsə, serebral iflic və ya əzələ distrofiyası araşdırılmalıdır
🔄 İn-toeing (ayaqlar içəri baxır)Fizioloji ola bilər (1–3 yaş), əgər 6 yaşdan sonra davam edirsə, ortopedik qiymətləndirmə lazımdır
↪️ Out-toeing (ayaqlar çölə baxır)Kalça, bud və ya ayaq sümüklərinin formasına bağlı ola bilər
🧠 Serebral iflicə bağlı yerişlərSpastik, hemiparetik və ya atetoid gediş formaları
🦴 Displazi və ya bərabər olmayan ayaq uzunluğuBud çıxığı və ya travma sonrası fərqli gediş
🚧 Axsaqlıq (limping)Ağrı, infeksiya, travma və ya artrit səbəbli ola bilər
🧪 Diaqnostika necə aparılır?
👩⚕️ Pediatr və ya ortoped müayinəsi
📸 Rentgen – sümük quruluşuna baxış
🧲 MRT və ya USM – bud çıxığı, sinir zədələri və oynaqlar üçün
⚙️ Nevroloji müayinə – reflekslər, tonus və koordinasiya
📉 Gediş analizi (gait analysis) – bəzi mərkəzlərdə biomekanik olaraq təhlil
🩺 Müalicə
Müalicə səbəbə əsasən dəyişir:
SəbəbMüalicə
🔹 Fizioloji yeriş (in-toeing, out-toeing)Təqib və izah (adətən 6 yaşa qədər düzəlir)
🔸 Ortopedik problemlər (bud displaziyası, ayaq deformasiyaları)Gips, ortopedik ayaqqabı, bandaj, əməliyyat
🧠 Nevroloji (serebral iflic və s.)Fizioterapiya, botoks, ortez, reabilitasiya
🧬 Əzələ distrofiyasıƏzələ gücləndirici məşqlər, reabilitasiya
🦴 Ayaq uzunluq fərqi0.5 sm-dən çoxsa düzəldici içlik və ya əməliyyat
🤕 Ağrı və travmaİstirahət, müalicə, gips və ya əməliyyat
🧘♀️ Reabilitasiya və fizioterapiyanın rolu
Əzələ gücünü artırmaq
Tarazlıq və koordinasiyanı inkişaf etdirmək
Doğru yeriş şablonu öyrətmək
Gediş üçün ortez, breys və ya gəzinti dəstəklərinin istifadəsi
Ailə yönləndirməsi və ev məşqləri
🛡️ Valideynlər üçün tövsiyələr
👀 Uşağın gedişini gündəlik müşahidə edin
📹 Şübhə varsa video çəkin və həkimə göstərin
🦶 Uşağa düzgün ölçüdə və ortopedik uyğun ayaqqabı geyindirilməlidir
🧘♂️ D vitamininə və əzələ inkişafına diqqət yetirilməlidir
🧒 “Uşaq balacadı, keçər” demədən, vaxtında qiymətləndirmə aparın
✅ Nəticə olaraq:
Yeriş pozğunluğu uşağın bədən, sinir və psixoloji inkişafının göstəricisidir
Müvəqqəti və ya ciddi ola bilər – vaxtında dəyərləndirmə və lazım gəlsə müdaxilə mütləqdir
Erkən müdaxilə ilə çox hallarda yeriş normal hala qaytarıla bilər