Uşaqlıq xərçəngi
Əsas Səbəblər və Risk Faktorları
Hormonal Dəyişikliklər: Östrojen səviyyəsinin uzun müddət yüksək olması endometrial xərçəng riskini artırır.
Yaş: 50 yaşdan yuxarı qadınlarda daha çox rast gəlinir.
Obezite: Artan bədən çəkisi östrojen səviyyəsini artırır və risk faktorudur.
Hormonal Terapiya: Estrogen tərkibli hormonal terapiyalar (progesteronsuz) uşaqlıq xərçəngi riskini artırır.
Cinsi Yolla Keçən İnfeksiyalar (STI): Bəzi infeksiyalar da risk faktoru ola bilər.
Şəkərli Diabet: Diabetli qadınlarda uşaqlıq xərçəngi riski artır.
Genetik Faktorlar: Ailədə uşaqlıq xərçəngi, yumurtalıq xərçəngi və ya bağırsaq xərçəngi kimi xərçəng növlərinin olması risk yarada bilər.
Simptomlar
Anormal Vaginal Qanaxma: Menopozdan sonra baş verən qanaxma və ya menstruasiya dövrləri arasında anormal qanaxma.
Pelvik Ağrı və ya Təzyiq: Qarında və çanaqda ağrı və ya narahatlıq.
Anormal Vaginal Axıntı: Xüsusilə qanlı və ya su kimi olan axıntılar.
İdrar Problemləri: Tez-tez və ya çətinliklə idrar etmə.
Çəki İtirmə: Heç bir səbəb olmadan baş verən çəki itkisi.
Diaqnostika
Ultrasonoqrafiya: Uşaqlığın vəziyyətini vizual olaraq qiymətləndirmək üçün.
Endometrial Biopsiya: Uşaqlığın daxili təbəqəsindən kiçik bir nümunənin götürülməsi və laboratoriyada analizi.
Histeroskopiya: Uşaqlığın içini görmək üçün nazik bir boru vasitəsilə görüntüləmə.
Dilatasiya və Küretaj (D&C): Daha ətraflı bir nümunə almaq üçün uşaqlığın daxili təbəqəsinin qismən çıxarılması.
MRT və ya CT Scan: Xərçəngin yayılma dərəcəsini təyin etmək üçün istifadə edilir.
Müalicə
Cərrahi Müdaxilə: Uşaqlığın və bəzən də yumurtalıqların və fallop borularının çıxarılması (histerektomiya).
Şüa Terapiyası: Radiasiya xərçəng hüceyrələrini məhv etmək üçün istifadə olunur.
Kimyaterapiya: Xərçəng hüceyrələrini öldürmək və ya böyüməsini yavaşlatmaq üçün dərmanlar.
Hormon Terapiyası: Östrogenin təsirini azaldan dərmanlar istifadə edilə bilər.
İmmunoterapiya və Hədəflənmiş Terapiya: Müəyyən növ uşaqlıq xərçəngində istifadə edilən yeni müalicə metodları.
Profilaktika
Mütəmadi Tibbi Yoxlamalar: Menopoz sonrası anormal qanaxmaların dərhal qiymətləndirilməsi.
Sağlam Çəki və Aktiv Həyat Tərzi: Sağlam qidalanma və mütəmadi fiziki fəaliyyət riskləri azaldır.
Hormonal Terapiyanın Düzgün İdarə Olunması: Həkim nəzarətində hormonterapiya tətbiqi.
Risk Faktorlarını Minimuma Endirmək: Siqaret çəkməmək və diabetin idarə olunması.