Valideynlər, Müqayisə Tələsinə düşməyin
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Müqayisə Tələsi Nədir?
Valideynlərin övladlarını bacı-qardaşı, qonşu və ya qohum uşaqları, sinif yoldaşları və hətta özlərinin uşaqlıq təcrübələri ilə müqayisə etməsi müqayisə tələsi adlanır. Bu davranış forması, uşağın mövcud vəziyyətinə əsasən tənqid edilməsi və ya ona psixoloji təzyiq göstərilməsi ilə nəticələnir.
Bir çox valideyn bu üsulla uşağını motivasiya etməyə çalışsa da, əslində bu cümlələr uşaqda motivasiya deyil, təzyiq və çatışmazlıq hissi yaradır. Tez-tez qarşılaşdığımız müqayisə xarakterli ifadələrə aşağıdakıları nümunə göstərmək olar:
- "Gör, Səmra hər gün kitab oxuyur, sən niyə oxumursan?"
- "Qardaşın sən yaşda riyaziyyatdan 5 alırdı."
- "Niyə hamı sənə çatır, sən bir addım da atmırsan?"
- "Mən sənin yaşında bunların hamısını edirdim."
Müqayisənin Uşaqda Yaratdığı 6 Zərərli Təsir
Uşağı başqaları ilə müqayisə etmək onun emosional və sosial inkişafına ciddi zərbə vurur. Bu yanaşmanın yaratdığı mənfi təsirlər və onların nəticələri aşağıdakı cədvəldə əks olunmuşdur:
| Təsir | Nəticə |
|---|---|
| Aşağı özünə dəyər | “Mən heç kimə bənzəmirəm, deməli kifayət deyiləm” düşüncəsi |
| Özünə inamsızlıq | Uğursuzluq qorxusu və yeni təşəbbüslərdən çəkinmə |
| Gizli kin və rəqabət | Qardaş-bacılara qarşı “Mənim kimi olmadı deyə sevilmirəm” hissi |
| Duyğuların gizlədilməsi | Valideynə qarşı səmimiyyətin azalması və qapanma |
| Uğur motivasiyasının düşməsi | Sevilmək üçün deyil, yalnız “yetərli görünmək” üçün yaşamaq |
| Davamlı müqayisə vərdişi | Yetkinlik dövründə də özünü kifayət bilməmək hissi |
Valideynlər Üçün Strategiyalar: Nə Etməli?
Uşağınızın sağlam inkişafını təmin etmək üçün müqayisəedici tondan uzaqlaşıb, daha dəstəkləyici bir yanaşma mənimsəməlisiniz. Budur mütəxəssis tövsiyələri:
1. Uşağınızı Yalnız Özü İlə Müqayisə Edin
Uşağın inkişafını başqaları ilə deyil, onun keçmiş nailiyyətləri ilə ölçün. "Dünəndən bu günə necə irəlilədi?" və ya "Ötən ay bu mövzuda çətinlik yaşayırdı, indi daha yaxşı bacarır!" kimi ifadələr onun özünə inamını artırır.
2. Fərqlilikləri İnkişafın Rəngi Kimi Qəbul Edin
Hər uşağın öyrənmə sürəti və maraq dairəsi fərqlidir. Hamı eyni vaxtda oxumağa, yazmağa və ya idmana meyilli olmaya bilər. Unutmayın ki, fərqlilik inkişafın rəngidir.
3. Niyyət və Dil Arasında Harmoniya Yaradın
Tənqid və müqayisə əvəzinə uşağınızla dialoq qurun. Ona "Sən bu sahədə özünü necə hiss edirsən?" və ya "Sənə necə dəstək ola bilərəm?" kimi suallar verərək yanında olduğunuzu hiss etdirin.
4. Uğurun Ölçüsünü Yenidən Müəyyənləşdirin
Fokus nöqtənizi təkcə məktəb qiymətlərinə deyil; səy, dürüstlük, maraq və mübarizə kimi təməl dəyərlərə yönəldin. Səyin qiymətləndirilməsi uşağı daha çox ruhlandırır.
5. Özünüzü Başqa Valideynlərlə Müqayisə Etməyin
"Filankəsin uşağı piano çalır, bizimki maraqlanmır" demək əvəzinə, "Mənim övladım nəyi sevir və onu necə dəstəkləyə bilərəm?" sualına cavab axtarın.
Önəmli Qeyd: Uşağınızın əsl ehtiyacı müqayisə edilmək deyil, qəbul olunmaq və dəstəklənməkdir. O, müqayisə edildiyi üçün deyil, sevilib güvənildiyi üçün müsbət yöndə dəyişmək istəyəcəkdir.
