Varikosel nədir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Varikosel Nədir? Əsas Xüsusiyyətləri
Varikosel, testis venalarında qanın geriyə axması (refluks) nəticəsində damarların patoloji genişlənməsi ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Bu hal əsasən sol tərəfdəki damar quruluşunun anatomik xüsusiyyətləri səbəbindən daha çox sol xayada müşahidə olunur.
Yaş artdıqca rastgəlmə tezliyi artsa da, bu patologiya əsasən 15-25 yaş arası gənc kişilərdə daha çox qeydə alınır. Varikosel, kişi sağlamlığı və reproduktiv funksiyalar üçün ciddi risklər yarada bilən bir damar problemidir.
Varikoselin Əlamətləri Nələrdir?
Varikosel bəzi hallarda heç bir simptom vermədən, yalnız infertillik müayinəsi zamanı təsadüfən aşkar edilə bilər. Lakin bir çox xəstədə aşağıdakı əlamətlər özünü göstərir:
- Xayalıqda ağırlıq: Xüsusilə uzun müddət ayaq üstə qaldıqda və ya günün sonunda artan diskomfort hissi.
- Ağrı: Fiziki aktivlikdən sonra və ya uzunmüddətli gərginlik zamanı yaranan xaya ağrıları.
- Gözlə görünən damarlar: Damarların genişlənərək xaricdən "qurd yuvası" kimi görünməsi və ya əllə hiss olunması.
- Atrofiya: Bəzi hallarda testisin ölçüsündə kiçilmə və ya toxuma itkisi.
Varikoselin Səbəbləri
Varikoselin yaranmasında əsas amil venoz qapaqların zəifliyi və ya çatışmazlığıdır. Bu çatışmazlıq qanın yuxarıya doğru düzgün axmasına mane olur və damar daxili təzyiqi artırır. Digər səbəblər arasında anadangəlmə damar anomaliləri və qarın içi təzyiqin artması (və ya abdominal damarların sıxılması) mühüm rol oynayır.
Varikoselin Dərəcələri
Varikosel xəstəliyi klinik müayinə və görüntüləmə nəticələrinə əsasən üç əsas dərəcəyə bölünür:
| Dərəcə | Xüsusiyyətləri |
|---|---|
| I Dərəcə | Yalnız USM və ya Doppler müayinəsində aşkar edilir. |
| II Dərəcə | Damarlar yüngül palpasiya (əl ilə yoxlama) zamanı hiss olunur. |
| III Dərəcə | Damarlar açıq şəkildə görünür və barmaqla rahatlıqla hiss edilir. |
Varikoselin Fəsadları
Müalicə olunmayan varikosel ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Ən çox rast gəlinən fəsadlar bunlardır:
- Kişi sonsuzluğu (infertillik): Spermatozoidlərin sayının, hərəkətliliyinin və keyfiyyətinin azalması.
- Testosteron səviyyəsinin düşməsi: Hormonal balansın pozulması.
- Testis atrofiyası: Testisin kiçilməsi və funksiyasının zəifləməsi.
- Xroniki ağrı: Xayalıqda daimi diskomfort hissi.
Diaqnoz Metodları
Varikoselin dəqiq diaqnozu peşəkar uroloji müayinə tələb edir. Diaqnoz prosesində aşağıdakı metodlardan istifadə olunur:
- Fiziki müayinə: Xəstə ayaq üstə durarkən və Valsalva manevri (gücənmə testi) ilə damarların vəziyyəti yoxlanılır.
- Doppler USM: Damarların genişlənmə dərəcəsi və qan axınının refluksu dəqiq qiymətləndirilir.
- Sperma analizi: Sonsuzluq şübhəsi olduqda sperma parametrlərini yoxlamaq üçün tətbiq edilir.
Müalicə Üsulları
Varikoselin müalicəsi xəstənin simptomlarına, testisin vəziyyətinə və fertillik dərəcəsinə görə fərdi şəkildə planlaşdırılır.
1. Konservativ Yanaşma
Yüngül və simptomsuz hallarda dərhal müdaxilə tələb olunmaya bilər. Bu zaman düzgün alt paltarı seçimi və ağır fiziki yüklərdən qaçınmaq tövsiyə olunur.
2. Cərrahi Müalicə
- Varikoselektomiya: Genişlənmiş damarların mikrocərrahiyyə və ya laparoskopik üsulla bağlanmasıdır.
- Embolizasiya: Radioloji üsulla damar daxilinə xüsusi materiallar yerləşdirərək patoloji damarın qapadılmasıdır.
Varikosel və Fertilite (Sonsuzluq)
Varikosel, müalicə oluna bilən kişi sonsuzluğunun ən geniş yayılmış səbəbidir. Uğurlu bir cərrahi müdaxilədən sonra xəstələrin böyük əksəriyyətində sperm keyfiyyətində artım və təbii yolla hamilə qalma ehtimalının yüksəlməsi müşahidə edilir.
