Varikosel nədir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Varikosel və Onun Əsas Xüsusiyyətləri
Varikosel, xayalarda olan venoz damarların genişlənməsi ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Bu patologiya zamanı testis venalarında qanın geriyə axını, yəni refluks baş verir və nəticədə damarlar genişlənir. Sol tərəfdəki damar quruluşunun anatomik xüsusiyyətləri səbəbindən bu hal ən çox sol xayada müşahidə olunur.
Statistik məlumatlara görə, varikosel yaşla artan bir hal olsa da, əsasən 15-25 yaş arası gənc kişilərdə daha çox rast gəlinir. Bu vəziyyət bəzən heç bir əlamət vermədən inkişaf edə bilər, lakin vaxtında diaqnoz qoyulması kişi sağlamlığı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Varikoselin Əlamətləri
Varikosel bəzi hallarda asimptomatik ola bilər və yalnız infertillik (sonsuzluq) müayinəsində təsadüfən aşkarlanır. Lakin bir çox xəstədə aşağıdakı klinik əlamətlər özünü göstərir:
- Ağırlıq və diskomfort: Xüsusilə ayaq üstə qaldıqda və ya günün sonunda xayalıqda hiss olunan ağırlıq.
- Gözlə görünən damarlar: Damarların genişlənməsi nəticəsində yaranan və xalq arasında "qurd yuvası" kimi təsvir edilən görüntü.
- Ağrı hissi: Fiziki aktivlikdən sonra və ya uzun müddət ayaq üstə qaldıqda artan ağrılar.
- Atrofiya: Bəzi hallarda testisin ölçüsündə kiçilmə müşahidə edilə bilər.
Varikoselin Səbəbləri
Varikoselin yaranmasında bir neçə əsas faktor rol oynayır. Bunlardan birincisi, venoz qapaqların zəifliyi və ya çatışmazlığıdır ki, bu da qanın yuxarıya doğru düzgün axmamasına səbəb olur. Digər səbəblər arasında anadangəlmə damar anomaliləri və qarın içi təzyiqin artması və ya abdominal damarların sıxılması yer alır.
Varikoselin Dərəcələri
Varikosel xəstəliyi inkişaf səviyyəsinə görə üç əsas dərəcəyə bölünür:
| Dərəcə | Müayinə Xüsusiyyətləri |
|---|---|
| I Dərəcə | Yalnız USM və ya doppler müayinəsində görünür. |
| II Dərəcə | Damarlar yüngül palpasiya (əl ilə yoxlama) zamanı hiss olunur. |
| III Dərəcə | Damarlar açıq şəkildə görünür və barmaqla rahat hiss edilir. |
Varikoselin Fəsadları
Bu xəstəlik müalicə olunmadıqda ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Ən mühüm fəsadlar aşağıdakılardır:
- Kişi sonsuzluğu (infertillik): Spermatozoidlərin sayını və hərəkətliliyini azalda bilər.
- Testosteron səviyyəsinin düşməsi: Hormonal balansın pozulması.
- Testis atrofiyası: Xayanın kiçilməsi və funksiyasının zəifləməsi.
- Xroniki ağrı: Xayalıqda davamlı diskomfort hissi.
Diaqnoz Metodları
Varikoselin dəqiq diaqnozu peşəkar uroloji müayinə tələb edir. İlk mərhələdə fiziki müayinə aparılır; xəstə ayaq üstə ikən Valsalva manevri ilə damarlara baxılır. Daha sonra damarların genişlənməsi və qanın geriyə axınını qiymətləndirmək üçün Doppler USM tətbiq edilir. Sonsuzluq şübhəsi olduqda isə mütləq sperma analizi yoxlanılmalıdır.
Müalicə Üsulları
Müalicə qərarı simptomların ağırlığına, testisin vəziyyətinə və fertilliyə olan təsirə görə fərdi şəkildə verilir.
1. Konservativ Müalicə
Simptomsuz və yüngül hallarda müalicə tələb olunmaya bilər. Bu zaman gündəlik rejimdə düzgün alt paltarı seçimi və ağır fiziki yüklərdən uzaq durmaq tövsiyə olunur.
2. Cərrahi Müalicə
Əgər varikosel ağrıya və ya sonsuzluğa səbəb olursa, cərrahi müdaxilə qaçılmazdır:
- Varikoselektomiya: Genişlənmiş damarların mikrocərrahiyyə və ya laparoskopik üsulla bağlanması.
- Embolizasiya: Radioloji olaraq damar daxilinə xüsusi materiallar yerləşdirilməsi ilə damarın qapadılması.
Varikosel və Fertilite (Sonsuzluq)
Varikosel kişi sonsuzluğunun ən çox rast gəlinən və müalicə oluna bilən səbəblərindən biridir. Uğurlu bir cərrahi müdaxilədən sonra sperm keyfiyyətində əhəmiyyətli yaxşılaşma və təbii yolla hamilə qalma ehtimalında ciddi artım müşahidə edilir.
