Vitamin B12 çatışmazlığı nədir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
B12 vitamini çatışmazlığı, orqanizmin bir çox həyati funksiyasına birbaşa təsir edən və ciddi fəsadlara yol aça bilən bir sağlamlıq problemidir. Bu çatışmazlıq həm fiziki sağlamlığa, həm də sinir sisteminin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərərək həyat keyfiyyətini aşağı salır.
B12 Çatışmazlığının Əlamətləri
B12 vitamini çatışmazlığı özünü həm fiziki, həm də nevroloji simptomlarla büruzə verir. Bu əlamətləri aşağıdakı iki kateqoriya üzrə qruplaşdırmaq olar:
Fiziki Simptomlar
- Güclü yorğunluq və ümumi zəiflik hissi.
- Başgicəllənmə və ya huşunu itirməyə yaxın vəziyyət.
- Solğun və ya saralmış dəri rəngi.
- İştahsızlıq və buna bağlı olaraq sürətli arıqlama.
- Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi (taşikardiya).
Sinir Sistemi ilə Bağlı Simptomlar
- Əllərdə və ayaqlarda uyuşma və ya iynə batması hissi.
- Əzələ zəifliyi və koordinasiya problemləri (tarazlıq itkisi).
- Yaddaş problemləri və konsentrasiya qurmaqda çətinlik.
- Qıcıqlanma və depressiv əhval-ruhiyyə.
- Dilin şişməsi və qızarması (glossit).
B12 Çatışmazlığının Səbəbləri
B12 vitamini çatışmazlığının yaranmasında qidalanma vərdişlərindən tutmuş xroniki xəstəliklərə qədər bir çox amil rol oynayır:
| Səbəb Kateqoriyası | Təsviri |
|---|---|
| Qida Çatışmazlığı | Ət, süd məhsulları, yumurta və balıq kimi heyvan mənşəli məhsulların kifayət qədər qəbul edilməməsi (xüsusilə vegetarian və veganlarda daha çox müşahidə olunur). |
| Mədə-Bağırsaq Problemləri | Qastrit, Crohn xəstəliyi, çölyak xəstəliyi və ya mədə şirəsi azlığı (hipo/axlorhidriya). |
| Zərdab Faktoru Çatışmazlığı | Pernisiyoz anemiya nəticəsində B12-nin bağırsaqlarda sorulmasının pozulması. |
| Cərrahi Əməliyyatlar | Mədənin və ya bağırsağın bir hissəsinin çıxarılması əməliyyatlarından sonrakı dövr. |
| Alkoqolizm | Uzunmüddətli alkoqol istifadəsinin bağırsaqdan vitamin sorulmasını azaltması. |
| Dərmanlar | Mədə turşusunu azaldan PPI-lər və H2 blokerləri kimi dərmanların uzunmüddətli istifadəsi. |
Müalicə Üsulları
B12 çatışmazlığının müalicəsi problemin dərəcəsindən və kökündə dayanan səbəbdən asılı olaraq üç əsas istiqamətdə aparılır:
- Pəhriz dəyişikliyi: Rasiona ət, balıq, yumurta, süd və süd məhsulları əlavə edilməlidir. Veganlar üçün B12 ilə zənginləşdirilmiş bitki mənşəli südlər və bəzi taxıl məhsulları tövsiyə olunur.
- Vitamin əlavələri: Yüngül çatışmazlıqlarda ağızdan qəbul edilən tabletlər istifadə olunur. Şiddətli çatışmazlıqda və ya sorulma problemi olanlarda həkim tərəfindən B12 iynələri (inyeksiyalar) təyin edilir.
- Əsas səbəbin müalicəsi: Əgər çatışmazlıq mədə və ya bağırsaq problemlərindən qaynaqlanırsa, bu xəstəliklərin müalicəsi mütləqdir.
Qarşısının Alınması
B12 səviyyəsini normada saxlamaq üçün heyvan mənşəli məhsullar balanslı şəkildə qəbul edilməlidir. Vegan və vegetarianlar müntəzəm olaraq B12 əlavələri qəbul etməli, mədə-bağırsaq problemi olan şəxslər isə mütəmadi olaraq B12 səviyyəsini yoxlatdırmalıdırlar.
Qeyd: B12 ilə zəngin qidalar siyahısı və gündəlik tövsiyə olunan B12 miqdarı barədə əlavə məlumat əldə edə bilərsiniz.
