Ağciyər membranının iltihabı

Plevritin Səbəbləri

Plevrit bir çox səbəbə bağlı olaraq inkişaf edə bilər:

İnfeksiyalar:

Viral infeksiyalar: Qrip, herpes zoster və ya digər respirator viruslar plevritə səbəb ola bilər.

Bakterial infeksiyalar: Pnevmokok və ya stafılokok kimi bakteriyalar ağciyərlərdə infeksiyaya səbəb olaraq plevra iltihabına gətirib çıxara bilər.

Vərəm: Vərəm (tuberkuloz) plevritin ən ciddi infeksion səbəblərindən biridir.

Plevral Efüzyon: Plevra boşluğunda maye yığılması da iltihab yaradaraq plevritə səbəb ola bilər. Mayenin yığılması infeksiyalar, ürək çatışmazlığı, ağciyər xərçəngi və ya digər xəstəliklərdən qaynaqlana bilər.

Autoimmun Xəstəliklər:

Revmatizm: Revmatizmal xəstəliklər (məsələn, revmatoid artrit, lupus) bədəndəki immun sistemin öz toxumalarına hücum etməsinə səbəb olur və plevritə yol açır.

Ağciyər Emboliyası: Ağciyərlərdə qan damarlarında laxtalanma (embolizm) nəticəsində plevra zədələnə və iltihablana bilər.

Sinə Travması: Sinə nahiyəsində travma (məsələn, qəza, düşmə və ya cərrahi müdaxilə) plevra zədələnməsinə və iltihaba səbəb ola bilər.

Ağciyər Xərçəngi: Plevra zarı yaxınlığında yerləşən ağciyər xərçəngi plevrit yarada bilər.

Ürək-damar Problemləri: Ürək çatışmazlığı və ya perikardit kimi ürəklə əlaqəli xəstəliklər də plevritə səbəb ola bilər.

Plevritin Simptomları

Plevritin ən əsas və xarakterik simptomu sinə ağrısıdır. Ağrı adətən kəskin olur və aşağıdakı hallarda daha da pisləşir:

Dərin nəfəs aldıqda.

Öskürdükdə və ya asqırdıqda.

Yataqda uzanarkən və ya hərəkət edərkən.

Başqa mümkün simptomlar aşağıdakılar ola bilər:

Nəfəs darlığı: Plevra boşluğunda maye yığılması nəfəs almağı çətinləşdirə bilər.

Öskürək: Quru və davamlı öskürək müşahidə oluna bilər.

Yüksək hərarət və titrəmə: İnfeksiya ilə əlaqədar olaraq qızdırma baş verə bilər.

Çəki itkisi və iştahsızlıq: Xüsusilə xroniki infeksiyalar və ya autoimmun xəstəliklər nəticəsində çəki itkisi baş verə bilər.

Sırt və ya çiyin ağrısı: Plevrit zamanı ağrı bəzən kürək və ya çiyin nahiyəsinə yayılır.

Plevritin Diaqnostikası

Plevrit diaqnozu üçün həkim xəstənin tibbi tarixini, simptomlarını və fiziki müayinəsini diqqətlə qiymətləndirir. Diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün əlavə testlər də aparıla bilər:

Fiziki Müayinə:

Həkim stetoskopla xəstənin sinəsini dinləyərək plevra təbəqələrinin bir-birinə sürtünməsini dinləyə bilər. Bu zaman "plevral sürtünmə" adlanan xarakterik səs eşidilir.

Rentgen:

Sinə rentgeni ağciyərlərdə plevral efüzyon (maye yığılması), ağciyər infeksiyası və ya şişləri aşkar edə bilər.

Kompüter Tomoqrafiyası (CT Skan):

Plevra və ağciyərlərdəki daha detallı struktural dəyişiklikləri göstərmək üçün CT skanı istifadə olunur.

Ultrasonoqrafiya:

Plevral boşluqda maye yığılmasını aşkarlamaq üçün ultrasəs müayinəsi edilə bilər.

Qan Testləri:

İltihab, infeksiya və autoimmun xəstəliklərin varlığını yoxlamaq üçün qan testləri istifadə oluna bilər.

Torasentez:

Əgər plevra boşluğunda maye yığılması varsa, torasentez proseduru ilə bu maye çıxarılaraq analiz üçün laboratoriyaya göndərilir. Bu test mayenin infeksiya, xərçəng və ya digər xəstəliklərlə əlaqəsini müəyyən etməyə kömək edir.

Biopsiya:

Nadir hallarda, plevra toxumasından biopsiya götürülərək xərçəng və ya digər xəstəliklərin olub-olmaması araşdırıla bilər.

Plevritin Müalicəsi

Plevritin müalicəsi onun səbəbinə görə dəyişir. Əsas müalicə üsulları aşağıdakı kimidir:

İltihab və Ağrıkəsicilər:

İbuprofen və ya naproksen kimi qeyri-steroid antiinflamatuar dərmanlar (NSAİİ) iltihabı və ağrını azaltmaq üçün istifadə olunur.

Parasetamol kimi ağrıkəsicilər də sinə ağrısını yüngülləşdirə bilər.

Antibiotiklər:

Əgər plevritin səbəbi bakterial infeksiya (məsələn, pnevmoniya) ilə bağlıdırsa, antibiotiklər təyin edilir.

Antiviral Dərmanlar:

Plevritin səbəbi viral infeksiya olduqda, antiviral dərmanlar istifadə oluna bilər.

Kortikosteroidlər:

Autoimmun xəstəliklər və ya güclü iltihabi proseslər zamanı həkim kortikosteroid dərmanları təyin edə bilər. Bu dərmanlar iltihabı azaltmaq və simptomları yüngülləşdirmək üçün istifadə olunur.

Torasentez (Plevral Mayenin Çıxarılması):

Plevral boşluqda çox miqdarda maye varsa, nəfəs almağı asanlaşdırmaq və ağrını azaltmaq üçün torasentezlə bu maye çıxarılır.

Cərrahi Müdaxilə:

Əgər plevritin səbəbi xərçəng və ya ağır plevral efüzyon (məsələn, empiema) kimi ciddi bir vəziyyətdirsə, cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.

Plevrodezi:

Tez-tez təkrarlanan plevral efüzyonları müalicə etmək üçün plevra təbəqələri arasında yapışma yaratmaq üçün kimyəvi maddələr və ya cərrahi üsullar istifadə edilə bilər. Bu, mayenin təkrar yığılmasının qarşısını almağa kömək edir.

Plevritin Qarşısının Alınması

Plevritin tam qarşısını almaq həmişə mümkün olmasa da, bəzi tədbirlər riski azalda bilər:

Pnevmoniya və Qrip Peyvəndləri: Pnevmoniya və qrip kimi infeksion xəstəliklərin qarşısını almaq üçün peyvəndlərdən istifadə edin.

Siqareti Dayandırmaq: Siqaret çəkməmək və siqaret tüstüsündən uzaq durmaq ağciyər xəstəliklərinin riskini azaldır.

Erkən Diaqnostika: Ağciyər infeksiyaları və ya tənəffüs problemləri yaşadıqda dərhal həkimə müraciət etmək və erkən diaqnozla müalicəyə başlamaq plevrit riskini azalda bilər.