Ağciyərin çökməsi

Əlamətləri:

Pnevmotoraksın əlamətləri çökmənin ölçüsünə, sürətinə və səbəbinə bağlı olaraq dəyişə bilər. Ən çox rast gəlinən əlamətlər aşağıdakılardır:

Ani başlayan kəskin sinə ağrısı: Adətən bir tərəfdə və dərin nəfəs alma, öskürək və ya hərəkət zamanı pisləşir.

Təngnəfəslik (nəfəs darlığı): Xüsusilə ağciyərin böyük bir hissəsi çökmüşsə.

Sürətli ürək döyüntüsü (taxikardiya)

Başgicəllənmə və ya zəiflik

Dəri rənginin solğunlaşması və ya göyərməsi (sianoz)

Öskürək

Təzyiq düşməsi (hipotoniya): Şiddətli hallarda baş verə bilər.

Tənəffüs zamanı sinədə qeyri-bərabər hərəkət: Zədələnmiş tərəf düzgün genişlənmir.

Səbəbləri:

Pnevmotoraks bir çox səbəblərə görə yarana bilər və bir neçə növə ayrılır:

Spontan (İlkin) Pnevmotoraks:

Əsasən cavan və sağlam insanlarda, xüsusi bir səbəb olmadan baş verə bilər.

Adətən, ağciyər səthindəki hava kisəciklərinin (bleblərin) partlaması nəticəsində yaranır.

Siqaret çəkmə, yüksək hündürlükdə olmaq və ya ani hava təzyiqi dəyişiklikləri riski artıra bilər.

İkincili Pnevmotoraks:

Xroniki ağciyər xəstəlikləri ilə əlaqələndirilir, məsələn:

Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi (KOAH)

Astma

Vərəm

Ağciyər xərçəngi

Pnevmoniya

Kistik fibroz

Bu növ pnevmotoraks daha yaşlı insanlarda və ya ağciyər xəstəlikləri olan şəxslərdə baş verir.

Travmatik Pnevmotoraks:

Kəskin travmalar nəticəsində yaranır, məsələn:

Sinə zədələri: Qəza, döyüş və ya düşmə nəticəsində.

Cərrahi müdaxilələr və ya iynə biopsiyası: Ağciyərin təsadüfən zədələnməsi.

Sinə nahiyəsinə təsir edən atış və ya bıçaq yarası.

Tənzimlənmiş (İatrogenik) Pnevmotoraks:

Tibbi prosedurlar zamanı, məsələn, mərkəzi venoz kateter qoyulması, ağciyər biopsiyası və ya mexaniki ventilyasiya ilə əlaqədar təsadüfi zədələnmə.

Gərgin Pnevmotoraks:

Hava plevra boşluğuna daxil olur, amma xaric ola bilmir, nəticədə hava təzyiqi artır və ağciyərin çökməsi ağırlaşır. Bu, təcili tibbi müdaxilə tələb edən həyati təhlükəli vəziyyətdir.

Diaqnoz:

Pnevmotoraksın diaqnozu üçün həkimlər bir sıra üsullardan istifadə edə bilərlər:

Fiziki müayinə: Həkim sinəyə qulaq asmaqla qeyri-bərabər tənəffüs səslərini və ya digər əlamətləri qiymətləndirə bilər.

Sinə rentgeni: Ağciyərin çökməsini və plevra boşluğundakı havanı müəyyən etmək üçün ən çox istifadə olunan üsuldur.

Kompüter Tomoqrafiyası (KT): Daha dəqiq görüntü və diaqnoz üçün. Xüsusilə kompleks hallarda və ya digər sinə xəstəliklərini istisna etmək üçün.

Ultrasonoqrafiya: Bəzi hallarda, xüsusilə təcili yardım şəraitində, pnevmotoraksı diaqnoz etmək üçün istifadə edilə bilər.

Arterial qan qazları analizi: Qan oksigen və karbon dioksid səviyyələrini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.

Müalicə:

Pnevmotoraksın müalicəsi çökmənin şiddətinə, səbəbinə və xəstənin ümumi vəziyyətinə bağlı olaraq dəyişir:

Kiçik və simptomları az olan spontan pnevmotoraks:

Tez-tez heç bir müalicə tələb etməyə bilər; öz-özünə yaxşılaşa bilər.

Həkim tərəfindən müşahidə altında qalmaq və təkrari rentgen müayinələri ilə izlənilə bilər.

Daha geniş və ya simptomatik pnevmotoraks:

Torakosentez (plevra boşluğundan hava çıxarılması): Kiçik bir iynə və ya kateter istifadə edərək plevra boşluğundakı hava çıxarılır.

Döş borusu (torakostomiya): Daha böyük bir tüp qoyularaq hava davamlı olaraq boşaldılır. Bu, xəstəxana şəraitində həyata keçirilir.

Cərrahi müdaxilə:

Video Yardımlı Torakal Cərrahiyyə (VATS): Bleblərin və ya ağciyərin zədələnmiş hissəsinin çıxarılması.

Plevrodez: Plevra təbəqələrinin bir-birinə yapışdırılması üçün kimyəvi maddələr və ya cərrahi üsullarla aparılır.

Gərgin pnevmotoraks:

Təcili dekompressiya: Həkimlər bəzən iynə və ya döş borusu istifadə edərək təcili olaraq plevra boşluğundakı təzyiqi azaldırlar.

Profilaktika:

Pnevmotoraksın qarşısını almaq üçün xüsusi bir tədbir yoxdur, lakin bəzi addımlar riskləri azaltmağa kömək edə bilər:

Siqaretdən imtina: Ağciyər sağlamlığını yaxşılaşdırmaq və spontan pnevmotoraks riskini azaltmaq üçün.

Yüksək riskli fəaliyyətlərdən çəkinmək: Dalış və ya alpinistlik kimi fəaliyyətlər yüksək risk yarada bilər.

Ağciyər xəstəliklərinin vaxtında müalicəsi: Ağciyər xəstəlikləri risk faktorudur, buna görə də onları vaxtında və effektiv şəkildə müalicə etmək vacibdir.

Pnevmotoraks ciddi bir vəziyyətdir və simptomlar varsa və ya diaqnoz qoyulubsa, dərhal tibbi yardıma müraciət edilməlidir.