Allergiya Dəri Prick Testi: Necə Aparılır və Nələrə Diqqət Edilməlidir?

Prick Testi Nədir və Niyə Edilir?

Prick Testi, dərinin üst qatına çox az miqdarda allergen maddə yerləşdirərək bədənin verdiyi reaksiyanı ölçmək üçün tətbiq edilən diaqnostik bir üsuldur. Bu test, allergiyanın dəqiq səbəbini müəyyən edərək müalicə və profilaktik tədbirlərin planlaşdırılmasını əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdırır.

Prick testi ilə aşağıdakı allergenlər müəyyən edilə bilər:

• Polen və ot allergenləri
• Ev tozu gənələri
• Heyvan tükləri (pişik, it və s.)
• Qida allergenləri (yumurta, süd, fındıq və s.)
• Göbələk və kif sporları
• Həşərat zəhərləri (arı, ağcaqanad və s.)

Bu test xüsusilə allergik rinit (saman nezlesi), astma və ya atopik dermatit şikayətləri olan şəxslərdə tövsiyə olunur. Davamlı burun axıntısı, göz sulanması, qaşınma və asqırma kimi simptomlar yaşayanlar, həmçinin qida allergiyası və ya həşərat zəhərinə qarşı həssaslıq şübhəsi olanlar üçün ən etibarlı diaqnoz metodlarından biridir.

Prick Testi Necə Aparılır?

Prick testi mütləq xüsusi allergiya klinikalarında və ya allergoloq nəzarətində aparılmalıdır. Test prosesi adətən qolun iç tərəfinə və ya kürək nahiyəsinə tətbiq edilir.

1. Testə Hazırlıq Mərhələsi

Testin dəqiqliyi üçün hazırlıq prosesi kritik əhəmiyyət kəsb edir. Antihistamin dərmanları (loratadin, setirizin, difenhidramin və s.) test nəticələrinə təsir edə bildiyi üçün həkim məsləhəti ilə testdən ən az 3-7 gün əvvəl dayandırılmalıdır.

Bundan əlavə, test sahəsində ekzema və ya ciddi dəri problemləri olmamalı, dəri təmiz və qıcıqlanmamış olmalıdır. Testə gələn şəxs dərisinə krem və ya losyon vurmamalıdır. Əgər şəxs astmatikdirsə və ya keçmişdə ciddi allergik reaksiya keçirmişsə, bu barədə mütləq həkimə məlumat verməlidir.

2. Testin İcrası (Addım-Addım)

1. Dərinin Hazırlanması: Test ediləcək bölgə (qol və ya kürək) spirt və ya antiseptik məhlulla təmizlənir.
2. Allergen Damlalarının Tətbiqi: Hər allergen üçün ayrıca bir damcı dəriyə qoyulur. Dəqiqlik üçün Histamin (pozitiv kontrol) və Fizioloji su (negativ kontrol) da istifadə edilir.
3. Kiçik Cızıqların Açılması: Steril bir iynə və ya lancetlə hər damcının üzərinə çox kiçik bir cızıq atılır. Bu, allergenin dəriyə nüfuz etməsini təmin edir. Proses ağrısızdır və qanama olmur.
4. Gözləmə Müddəti: Təxminən 15-20 dəqiqə ərzində dərinin reaksiyası müşahidə edilir.
5. Qiymətləndirmə: Test sahəsində qızartı və şişlik (papula) yaranarsa nəticə pozitiv, dəyişiklik olmazsa negativ hesab edilir.

Prick Testinin Riskləri və Yan Təsirləri

Prick testi ümumiyyətlə təhlükəsiz bir prosedur olsa da, bəzi nadir yan təsirlər müşahidə edilə bilər. Test yerində müvəqqəti qaşınma və qızartı ən çox rastlanılan hallardır.

Lakin, yüksək həssaslığı olan insanlarda nadir hallarda anafilaksiya (sistemik allergik reaksiya) baş verə bilər. Testdən sonra nəfəs darlığı, başgicəllənmə və ya şiddətli reaksiya yaranarsa, dərhal tibbi müdaxilə edilməlidir.

Prick Testindən Sonra Nə Etməli?

Test nəticələri əldə edildikdən sonra həkim fərdi müalicə strategiyasını müəyyənləşdirir. Əgər testdən sonra qaşınma davam edərsə, antihistaminik istifadəsi tövsiyə oluna bilər.

Müalicə prosesində aşağıdakı addımlar atılır:

• Profilaktik Tədbirlər: Allergenlərdən uzaq durmaq üçün fərdi məsləhətlər (məsələn, ev təmizliyi rejimi) verilir.
• İmmunoterapiya: Şiddətli hallarda allergenlərə qarşı həssaslığı azaltmaq üçün allergiya peyvəndləri tətbiq edilə bilər.

Prick Testi ilə Digər Allergiya Testlərinin Müqayisəsi

Allergiya diaqnozunda istifadə olunan müxtəlif metodlar mövcuddur. Aşağıdakı cədvəldə bu fərqləri görə bilərsiniz:

Nəticə

Prick testi, allergiyaya səbəb olan faktorları aşkarlamaq üçün sürətli, etibarlı və elmi bir metoddur. Dəqiq diaqnoz üçün test mütləq mütəxəssis nəzarətində aparılmalı və özbaşına müalicə üsullarından qaçınılmalıdır. Unutmayın ki, düzgün diaqnoz effektiv müalicənin ilk addımıdır.