Anadangəlmə omba dislokasiyaları

Anadangəlmə Omba Dislokasiyasının Xüsusiyyətləri

Omba Oynaq Qapağının Düzgün Formalaşmaması:

Bu vəziyyətdə omba yuvası normaldan dayaz olur və bud sümüyünün başı düzgün şəkildə bu yuvaya oturmur. Bu, oynağın qeyri-sabitliyinə və zamanla dislokasiyaya səbəb ola bilər.

Oynaq Gərginliyi və Yerdəyişmə:

Dislokasiya baş verdikdə, bud sümüyünün başı omba yuvasından qismən və ya tamamilə çıxar. Bu, uşaqda ağrısız gəzinti pozğunluqlarına və bədənin asimmetrik olmasına səbəb ola bilər.

Anadangəlmə Omba Dislokasiyasının Səbəbləri

Anadangəlmə omba dislokasiyasının bir çox səbəbi ola bilər. Əsas səbəblər bunlardır:

Genetik Meyillilik:

Ailəsində omba dislokasiyası olan uşaqlarda bu vəziyyətin inkişaf etmə riski daha yüksəkdir. Genetik faktorlar sümüklərin düzgün inkişafına təsir edə bilər.

Cinsiyyət:

Qızlarda anadangəlmə omba dislokasiyası daha çox rast gəlinir. Hormonlar və genetik faktorlar bu fərqi izah edə bilər.

Ana Qarnında Sıxılma:

Hamiləlik dövründə uşağın bətnində qeyri-adi mövqedə yerləşməsi (məsələn, məngənə pozisiyası, yəni körpənin başı yuxarıda və ayaqları aşağıda olması) omba oynağına əlavə təzyiq yarada bilər. Bu, bud sümüyünün başının yuvadan çıxmasına səbəb ola bilər.

Doğum Zamanı Travmalar:

Çətin doğuş zamanı uşağın ombasına düşən təzyiq dislokasiya riskini artıra bilər.

Bağların Zəifliyi:

Bəzi körpələrdə oynağı sabitləşdirən bağlar daha elastik və zəif olur, bu da oynaqda qeyri-sabitlik yaradır və dislokasiya ehtimalını artırır.

Anadangəlmə Omba Dislokasiyasının Simptomları

Simptomlar dislokasiyanın şiddətinə və uşağın yaşına görə dəyişə bilər. Əsas simptomlar aşağıdakılardır:

Asimmetrik Qıvrımlar:

Körpənin omba və qasıq bölgəsindəki dəri qıvrımları qeyri-bərabər ola bilər.

Ayaqların Hərəkətində Məhdudiyyət:

Körpənin ayaqları yanlara tam açılmır. Budların hərəkətində məhdudiyyət hiss oluna bilər.

Ayaqların Uzunluq Fərqi:

Dislokasiya səbəbindən bir ayaq digərindən qısa görünə bilər.

Omba və Diz Hərəkətlərində Problem:

Uşaq böyüdükcə omba və diz hərəkətlərində problemlər, xüsusilə gəzinti zamanı axsama müşahidə oluna bilər.

Gəzinti Problemləri (Yaşlı Uşaqlarda):

Anadangəlmə omba dislokasiyası olan uşaqlar gəzərkən axsama və ya bədənin qeyri-sabit hərəkəti kimi simptomlar göstərə bilərlər.

Anadangəlmə Omba Dislokasiyasının Diaqnostikası

Anadangəlmə omba dislokasiyası erkən diaqnoz edildikdə müalicəsi daha uğurlu olur. Diaqnoz üçün bir neçə üsuldan istifadə edilir:

Fiziki Müayinə:

Həkim körpənin omba hərəkətlərini qiymətləndirir və xüsusi testlər (məsələn, Ortolani və Barlow testləri) vasitəsilə dislokasiya olub-olmadığını yoxlayır. Bu testlər bud sümüyünün çıxıb-çıxmadığını və ya yuvaya düzgün oturub-oturmadığını müəyyən etməyə kömək edir.

Ultrasonoqrafiya:

Körpənin həyatı boyunca istifadə edilən təhlükəsiz və ağrısız bir testdir. Ultrasonoqrafiya körpənin omba oynağının strukturunu göstərir və dislokasiyanın mövcud olub-olmadığını aşkarlaya bilər.

Rentgen:

Körpə bir az böyüdükdən sonra (adətən 6 aydan sonra) rentgen müayinəsi dislokasiyanı dəqiq göstərmək üçün istifadə edilə bilər.

Anadangəlmə Omba Dislokasiyasının Müalicəsi

Anadangəlmə omba dislokasiyasının müalicəsi erkən mərhələdə başladıqda daha təsirli olur. Müalicə üsulları uşağın yaşına və dislokasiyanın şiddətinə bağlı olaraq dəyişir:

1. Konservativ Müalicə

Pavlik Bandajı:

Körpənin budlarını düzgün vəziyyətdə saxlamaq üçün xüsusi bir bandaj istifadə edilir. Pavlik bandajı femur başını asetabuluma düzgün şəkildə yerləşdirmək üçün istifadə edilir və erkən mərhələdə olduqca təsirli olur. Körpənin bədəni bu vəziyyətdə sabitləşdirilir və disk lokasiyanın sağalması üçün vaxt verilir.

Fiksasiya Qolları:

Daha ağır hallarda körpənin ayaqlarını düzgün vəziyyətdə saxlamaq üçün sərt fiksasiya qolları istifadə edilə bilər. Bu qollar oynağı sabitləşdirmək və dislokasiyanın təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün istifadə olunur.

2. Cərrahi Müalicə

Cərrahi müdaxilə, konservativ müalicələrdən sonra hələ də dislokasiyanın sağalmadığı hallarda və ya daha böyük uşaqlarda tələb oluna bilər:

Qapalı Reduksiya:

Cərrahi müdaxilə olmadan, anesteziya altında həkim dislokasiya edilmiş bud sümüyünü omba yuvasına geri yerləşdirir. Daha sonra qısa müddətli gips istifadə olunur ki, bud sümüyü yuvada sabitləşsin.

Açıq Reduksiya:

Daha ağır hallarda və ya qapalı reduksiyanın uğursuz olduğu hallarda açıq reduksiya əməliyyatı aparılır. Bu əməliyyatda cərrah femur başını və omba yuvasını düzəltmək üçün birbaşa müdaxilə edir və oynağı düzgün vəziyyətə gətirir.

Osteotomiya:

Bəzi hallarda onurğanın düzgün formaya gətirilməsi üçün sümük əməliyyatı (osteotomiya) tələb oluna bilər. Bu, oynağın düzgün şəkildə sabitləşməsinə kömək etmək üçün istifadə olunur.

Anadangəlmə Omba Dislokasiyasının Qarşısının Alınması

Anadangəlmə omba dislokasiyasının tam qarşısını almaq mümkün olmasa da, aşağıdakı tədbirlər uşaqların sağlam omba oynaqlarına sahib olmasına kömək edə bilər:

Doğru Uşaq Bələnməsi:

Körpələri bələyərkən onların ayaqlarını sıxmamaq və sərbəst hərəkət etmələrini təmin etmək vacibdir. Uşaq bələnərkən ayaqların normal şəkildə hərəkət etməsi üçün kifayət qədər boşluq olmalıdır.

Uşaq Kreslosu və Daşıyıcıları:

Körpələrin omba hərəkətini dəstəkləyən və normal oturma mövqeyi təmin edən körpə daşıyıcıları və avtomobil kresloları istifadə edilməlidir.

Vaxtında Nəzarət:

Körpələr doğulduqdan sonra erkən dövrdə ortopedik nəzarətdən keçməlidirlər. Erken diaqnoz dislokasiyanın ağırlaşmadan müalicə olunmasına kömək edir.

Nəticə

Anadangəlmə omba dislokasiyası, vaxtında diaqnoz və müalicə ilə effektiv şəkildə idarə oluna bilən bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz müalicənin uğurlu olma şansını artırır və uşağın normal inkişafına və hərəkətliliyinə imkan verir. Müvafiq müalicə üsulları ilə dislokasiya aradan qaldırılaraq uzunmüddətli fəsadların qarşısı alınır.