Angina pektorisi

Angina pektorisi növləri:

Angina pektorisi fərqli növlərdə olur və hər biri müxtəlif səbəblərdən yaranır:

1. Stabil angina:

Stabil angina, müəyyən bir fiziki fəaliyyət və ya emosional stress nəticəsində baş verən və istirahət zamanı keçən sinə ağrısıdır. Bu növ angina xəstədə uzun müddət davam edir və ağrının nümunəsi (gücü, tezliyi, müddəti) dəyişmir.

Məhsuldar fəaliyyətlər zamanı baş verir: Yürüş, idman və ya stress kimi vəziyyətlər zamanı sinə ağrısı hiss edilə bilər.

İstirahət zamanı keçir: Ağrı bir neçə dəqiqə ərzində istirahətlə və ya nitroqliserin kimi dərmanlarla keçər.

Xəbərdarlıq siqnalı: Stabil angina koronar arteriyaların daraldığının əlamətidir, lakin bu vəziyyət uzun müddət stabil qala bilər.

2. Ustabil angina:

Ustabil angina qəfildən baş verir və istirahət zamanı keçməyə bilər. Bu vəziyyət sinə ağrısının pisləşdiyinə və ürək böhranı riski daşıdığına işarədir. Ustabil angina, koronar arteriyaların tam və ya qismən tıxanması ilə əlaqələndirilir.

İstirahət zamanı da baş verir: Fiziki fəaliyyət olmadan, hətta gecə yatarkən belə baş verə bilər.

Daha uzun və şiddətli olur: Ustabil angina adətən əvvəlki stabil anginadan daha güclü və uzunmüddətli olur.

Ürək böhranı riski: Ustabil angina ürəyin qanla təchiz olunmasında ciddi problemlər olduğuna işarədir və təcili tibbi müdaxilə tələb edir.

3. Variant angina (Prinzmetal angina):

Variant angina, daha nadir rast gəlinən bir angina növüdür və koronar arteriyaların spazmı (büzülməsi) nəticəsində yaranır. Bu növ angina sinədə kəskin ağrı ilə müşayiət olunur və çox vaxt gecə və ya səhər erkən saatlarda baş verir.

Arteriyaların spazmı: Arteriyaların müvəqqəti büzülməsi nəticəsində ürəyə qan axını azalır və sinə ağrısı yaranır.

Fiziki fəaliyyətlə əlaqəli deyil: Angina fiziki hərəkət və ya streslə deyil, damar spazmları ilə bağlıdır.

Qısamüddətli olur: Variant angina epizodları qısamüddətli olur, lakin təkrarlaya bilər.

Angina pektorisi simptomları:

Angina pektorisi simptomları müxtəlif ola bilər, lakin əsasən sinədə narahatlıq və ya ağrı ilə xarakterizə olunur. Aşağıdakı simptomlar müşahidə oluna bilər:

Sinədə ağrı və ya sıxıntı:

Angina zamanı sinədə sıxılma, basqı, ağırlıq, yanma və ya narahatlıq hissi yaranır. Bu hiss sol qola, çiyinlərə, boyuna, çənəyə və ya kürəyə yayıla bilər.

Nəfəs darlığı:

Angina zamanı ürəyə kifayət qədər qan çatmadığı üçün nəfəs darlığı meydana gələ bilər.

Tərləmə:

Ağrı zamanı xəstədə soyuma, tərləmə və zəiflik kimi simptomlar baş verə bilər.

Başgicəllənmə və ya ürəkbulanma:

Bəzən angina ilə başgicəllənmə, ürəkbulanma və yorğunluq müşayiət olunur.

Qısamüddətli ağrı:

Ağrı bir neçə dəqiqə davam edə bilər və adətən istirahətlə və ya nitroqliserinlə keçər. Lakin ustabil angina və ya ürək böhranı zamanı ağrı uzun müddət davam edə bilər və daha güclü olar.

Angina pektorisi səbəbləri:

Angina pektorisi adətən koronar arteriya xəstəliyi (KAH) ilə əlaqədardır. Koronar arteriyalar ateroskleroz nəticəsində daraldıqda ürəyə kifayət qədər qan və oksigen çatmır. Bu da angina simptomlarına səbəb olur. Aşağıdakı amillər angina pektorisi riskini artırır:

Ateroskleroz:

Arteriyaların içərisində yağ və xolesterol yığıldıqda arteriyalar daralır və ürəyə kifayət qədər qan getmir. Bu, angina və digər ürək problemlərinə səbəb ola bilər.

Fiziki fəaliyyət:

Yürüş, qaçış, pilləkən çıxmaq və ya ağır işlər angina simptomlarını təhrik edə bilər, çünki ürək fiziki fəaliyyət zamanı daha çox oksigenə ehtiyac duyur.

Emosional stress:

Stress və gərginlik ürək üzərində təzyiq yarada və angina əlamətlərini ortaya çıxara bilər.

Siqaret çəkmək:

Siqaret çəkmək damarlara zərər verərək aterosklerozun inkişafını sürətləndirir və ürək problemlərinə yol açır.

Hipertoniya (yüksək qan təzyiqi):

Yüksək qan təzyiqi ürəyin işini çətinləşdirir və ürəyə daha çox təzyiq göstərir.

Diyabet:

Diyabet damar zədələnməsinə və ateroskleroz riskinin artmasına səbəb ola bilər, bu da angina simptomlarına yol aça bilər.

Yüksək xolesterol səviyyəsi:

Yüksək LDL xolesterolu ateroskleroz riskini artırır və bu da angina pektorisi ilə nəticələnə bilər.

Angina pektorisi diaqnozu:

Angina pektorisi diaqnozu həkim tərəfindən müxtəlif müayinə və testlər vasitəsilə qoyulur. Əsas diaqnostik üsullar aşağıdakılardır:

Elektrokardioqramma (EKQ):

EKQ, ürəyin elektrik aktivliyini qiymətləndirərək ürəyin qan təchizatı ilə bağlı problemləri aşkarlamağa kömək edir.

Stress testi:

Bu test zamanı xəstə fiziki fəaliyyət (adətən qaçış bandı) edərkən ürəyin reaksiyası izlənir. Əgər angina pektorisi varsa, ürək fiziki fəaliyyət zamanı kifayət qədər oksigen almayacaq və simptomlar yaranacaq.

Ekokardioqrafiya:

Ürəyin ultrasəs müayinəsi ilə ürək əzələsinin və damarların vəziyyəti qiymətləndirilir.

Koronar angiografiya:

Bu testdə damarlara kontrast boya vurulur və rentgen vasitəsilə koronar arteriyaların daralma və ya tıxanma səviyyəsi yoxlanılır.

Qan testləri:

Qan testləri qanda yüksək xolesterol və ya ürək zədələnməsi ilə bağlı maddələrin miqdarını müəyyən etmək üçün istifadə edilə bilər.

Angina pektorisi müalicəsi:

Angina pektorisi müalicəsi simptomları idarə etmək, ürəyin qan tədarükünü yaxşılaşdırmaq və ürək böhranı riskini azaltmaq məqsədi daşıyır. Müalicə üsulları həyat tərzi dəyişiklikləri, dərmanlar və bəzən cərrahi müdaxilələri əhatə edir:

1. Həyat tərzi dəyişiklikləri:

Qidalanma: Yağsız, az duzlu və xolesterolu azaldan qidalar qəbul etmək tövsiyə edilir.

Siqareti tərgitmək: Siqaret damarların sərtləşməsinə və ürək-damar problemlərinə səbəb olur, buna görə siqareti tərgitmək angina riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

Mütəmadi fiziki aktivlik: Həkim tərəfindən təsdiq edilən yüngül fiziki fəaliyyətlər ürək sağlamlığını qorumaq üçün vacibdir.

Çəkini azaltmaq: Artıq çəki ürəyin işini çətinləşdirir, buna görə çəkinin azaldılması təzyiqi azaldır.

Stressin idarə edilməsi: Meditasiya və ya yoga kimi stres idarə etmə üsulları ürək üzərindəki təzyiqi azaltmağa kömək edə bilər.

2. Dərman müalicəsi:

Nitroqliserin: Sinə ağrısını aradan qaldırmaq üçün dil altına qoyulan nitroqliserin damarları genişləndirir və qan axınını artırır.

Aspirin: Qan laxtalarının yaranmasının qarşısını almaq üçün istifadə edilir.

Beta-blokatorlar: Ürəyin işini yavaşladaraq təzyiqi azaldır.

Kalsium kanal blokerləri: Damarları genişləndirərək ürəyə gedən qan axınını yaxşılaşdırır.

Statinlər: Xolesterol səviyyəsini azaldaraq aterosklerozun inkişafının qarşısını alır.

3. Cərrahi müdaxilələr:

Angioplastika və stent qoyulması: Daralmış arteriyaları genişləndirmək üçün damara balon yerləşdirilir və stent qoyularaq arteriya açıq saxlanılır.

Koronar arteriya baypas əməliyyatı: Tıxanmış arteriyaları keçmək üçün bədənin digər hissəsindən damarlar götürülərək yeni qan axını yolu yaradılır.

Nəticə:

Angina pektorisi, ürəyin kifayət qədər qanla təchiz olunmadığını göstərən əlamətdir və ciddi ürək-damar xəstəliyinin xəbərçisi ola bilər. Əgər sinədə ağrı, nəfəs darlığı və ya digər simptomlar hiss edirsinizsə, dərhal tibbi yardım almaq vacibdir. Müalicə zamanı düzgün həyat tərzi dəyişiklikləri və həkim nəzarəti ilə angina pektorisi idarə oluna bilər, lakin vaxtında müdaxilə edilməzsə, ürək böhranı kimi ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.