Astma

Səbəbləri

Astmanın dəqiq səbəbi bilinmir, lakin bir çox faktor xəstəliyin inkişafında rol oynaya bilər:

Genetik Yatkınlıq: Astma ailəvi bir xəstəlik ola bilər.

Allergenlər: Polin, ev tozu, heyvan tükü, küf və digər allergenlər astma hücumlarını tətikləyə bilər.

İrritantlar: Siqaret tüstüsü, hava çirkliliyi, kimyəvi buxarlar və güclü qoxular astma simptomlarını şiddətləndirə bilər.

Fiziki Aktivlik: Egzersiz-induslu astma (idman astması) bəzi insanlarda fiziki fəaliyyət nəticəsində baş verə bilər.

Tənəffüs Yoluxucu Xəstəlikləri: Üst tənəffüs yolu infeksiyaları astma hücumlarını artırır.

Soyuq Hava: Soyuq və quru hava astma simptomlarını tətikləyə bilər.

Stres və Emosional Faktorlari: Stress və güclü emosional dəyişikliklər astma hücumlarına səbəb ola bilər.

Simptomlar

Astmanın simptomları insandan insana fərqli ola bilər və müxtəlif şiddət dərəcələrində ortaya çıxa bilər:

Nəfəs Darlığı: Nəfəs almaqda çətinlik.

Hırıltılı Nəfəs Alma: Nəfəs alarkən və ya verərkən hırıltılı səslər.

Öskürək: Xüsusilə gecə və ya erkən səhər saatlarında artan öskürək.

Sinə Sıxılması: Sinədə sıxılma və ya təzyiq hissi.

Tez yorulma: Fiziki fəaliyyət zamanı və ya gündəlik işlər zamanı tez yorulma.

Diaqnoz

Astmanın diaqnozu həkim tərəfindən müxtəlif üsullarla qoyulur:

Tibbi Tarix və Fiziki Müayinə: Xəstənin simptomları və ailə tarixi barədə suallar.

Spirometriya: Ağciyərlərin funksiyasını ölçmək üçün istifadə olunan test.

Peak Flow Meter: Nəfəs alıb-vermə sürətini ölçmək üçün.

Allergiya Testləri: Potensial allergenləri müəyyən etmək üçün dəri testləri və ya qan testləri.

Müxtəlif Testlər: Astmanın başqa xəstəliklərdən ayırd edilməsi üçün əlavə testlər.

Müalicə

Astmanın tam müalicəsi yoxdur, lakin simptomları idarə etmək və hücumları azaltmaq üçün bir çox müalicə üsulu mövcuddur:

Dərmanlar

Bronxodilatorlar: Tənəffüs yollarını genişləndirən dərmanlar (məsələn, albuterol).

İnhalyator Kortikosteroidlər: Tənəffüs yollarındakı iltihabı azaltmaq üçün istifadə edilən dərmanlar (məsələn, flutikazon, budesonid).

Antileukotrienlər: İltihabı bloklayan dərmanlar (məsələn, montelukast).

Kombinə Dərmanlar: Həm bronxodilator, həm də kortikosteroid ehtiva edən dərmanlar (məsələn, salmeterol-flutikazon).

Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri

Allergenlərdən Qaçınmaq: Polin, ev tozu, heyvan tükü və digər allergenlərdən uzaq durmaq.

Siqaretdən Uzaq Durmaq: Siqaret tüstüsü astma simptomlarını şiddətləndirir.

Müntəzəm İdman: Fiziki fəaliyyət ağciyər funksiyasını yaxşılaşdırır.

Sağlam Qidalanma: Balanslı bir pəhriz ümumi sağlamlığı dəstəkləyir.

Astma İdarə Planı

Tetikleyicilərin İdarə Edilməsi: Astma hücumlarını tətikləyən faktorları müəyyən edib onlardan qaçmaq.

Müntəzəm Tibbi Nəzarət: Həkimlə mütəmadi görüşlər və ağciyər funksiyası testləri.

Gündəlik Monitorinq: Peak flow meter ilə tənəffüs yollarının vəziyyətini izləmək.

Təcili Yardım

Şiddətli astma hücumları həyati təhlükəli ola bilər və təcili tibbi yardım tələb edir. Təcili yardım zamanı:

Tez təsirli bronxodilatorların inhalyatoru: Astma inhalyatorları ilə dərhal bronxodilator dərman qəbul etmək.

Oksigen Terapiyası: Təcili tibbi yardım zamanı oksigen dəstəyi.

Kortikosteroid İnjeksiyaları: Şiddətli iltihabı azaltmaq üçün.

Astma ciddi bir xəstəlikdir və düzgün müalicə və idarəetmə ilə simptomları effektiv şəkildə nəzarət altında saxlamaq mümkündür. Əgər astma simptomları ilə qarşılaşırsınızsa və ya müalicə ilə bağlı suallarınız varsa, həkimə müraciət etmək vacibdir.