Astma simptomları
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Astmanın Əsas Simptomları Nələrdir?
Astma, tənəffüs yollarının xroniki iltihabı nəticəsində yaranan və nəfəs almanı çətinləşdirən bir xəstəlikdir. Bu xəstəliyin simptomları insandan insana dəyişsə də, bəzi xarakterik əlamətlər diaqnoz qoyulmasında mühüm rol oynayır. Aşağıda astmanın ən çox rast gəlinən əsas simptomları qeyd edilmişdir:
- Nəfəs darlığı: Astma tutması zamanı hava yolları daralır və nəfəs almaq çətinləşir. Bu hal xüsusilə fiziki fəaliyyət zamanı və ya gecə saatlarında daha da kəskinləşə bilər.
- Öskürək: Adətən quru xarakterli olan bu öskürək, gecə və ya erkən səhər saatlarında şiddətlənir. Bəzi hallarda öskürək astmanın yeganə əlaməti kimi çıxış edir.
- Hırıltılı nəfəs: Hava yollarının daralması nəticəsində nəfəs alarkən fısıltıya bənzər bir səs meydana gəlir.
- Sinədə sıxılma hissi: Xəstələr tərəfindən sinədə ağırlıq və təzyiq kimi təsvir edilən bu hiss, adətən nəfəs darlığı ilə müşayiət olunur.
- Tez-tez təkrarlayan bronxit: Xüsusilə uşaqlarda astma tez-tez bronxitlə qarışdırıla bilər. Tez-tez tənəffüs yolu infeksiyası keçirən uşaqlarda astma riski daha yüksəkdir.
Astmanı Tətikləyən Faktorlar
Astma simptomları müəyyən xarici və daxili faktorların təsiri ilə kəskinləşə bilər. Bu tətikləyiciləri tanımaq, xəstəliyi nəzarət altında saxlamaq üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir:
- Alerjenlər: Polen, ev tozu, heyvan tükü və kif göbələkləri simptomları artırır.
- Hava şəraiti: Soyuq hava tənəffüs yollarını daraldaraq tutmaları tətikləyir.
- Emosional vəziyyət: Stress, həyəcan və narahatlıq simptomların şiddətlənməsinə səbəb olur.
- Fiziki gərginlik: İdman və ağır fiziki iş tənəffüs darlığına yol aça bilər.
- Zərərli dumanlar: Siqaret tüstüsü və kimyəvi qoxular hava yollarını qıcıqlandırır.
- Viruslar: Qrip və soyuqdəymə kimi infeksiyalar vəziyyəti ağırlaşdırır.
Astmanın Növləri
Astma, yaranma səbəblərinə və simptomların özünü büruzə vermə vaxtına görə bir neçə növə bölünür:
| Astma Növü | Xüsusiyyətləri |
|---|---|
| Alerjik Astma | Polen, toz və ya heyvan tükü ilə təmasda yaranır; adətən uşaqlıqda başlayır. |
| Qeyri-alerjik Astma | Soyuq hava, stress və ya infeksiyalarla tetiklənir; adətən yetkin yaşda başlayır. |
| İdmanla Əlaqəli Astma | Fiziki fəaliyyət zamanı hava yollarının daralması ilə müşahidə olunur. |
| Gecə Astması | Simptomların gecə saatlarında şiddətlənməsi ilə xarakterizə olunur, yuxusuzluğa səbəb olur. |
Astma Diaqnozu Necə Qoyulur?
Düzgün diaqnoz üçün mütəxəssis həkim tərəfindən müxtəlif funksional testlər tətbiq edilir. Spirometri testi ağciyərlərin funksiyasını və nəfəs yollarının darlığını ölçən ən əsas üsuldur. Bununla yanaşı, tənəffüs gücünü ölçmək üçün Peak Flow Meter cihazından istifadə olunur. Alerjenlərin təsirini müəyyən etmək üçün allerji testləri, digər xəstəlikləri istisna etmək üçün isə ağciyər rentgeni və ya CT scan müayinələri aparıla bilər.
Astma Müalicəsi və Nəzarət Yolları
Astmanın tam müalicəsi olmasa da, müasir tibbi üsullarla simptomları tam nəzarət altında saxlamaq mümkündür. Müalicə prosesində aşağıdakı vasitələrdən istifadə olunur:
Farmakoloji Müalicə
- Bronxodilatatorlar: İnhalyatorlar vasitəsilə qəbul edilən bu dərmanlar, nəfəs yollarını dərhal genişləndirərək tutmanı aradan qaldırır.
- Kortikosteroidlər: Tənəffüs yollarındakı iltihabı azaltmaq üçün uzunmüddətli nəzarət məqsədilə istifadə edilir.
Həyat Tərzi və Profilaktika
- Alerjenlərdən qorunma: Allergiyaya səbəb olan maddələrlə təması minimuma endirmək vacibdir.
- Müntəzəm yoxlanış: Ağciyər funksiyalarının dövri olaraq həkim tərəfindən yoxlanılması şərtdir.
- Sağlam vərdişlər: Balanslı qidalanma, siqaretdən uzaq durmaq və uyğun fiziki fəaliyyət ağciyər sağlamlığını dəstəkləyir.
Astmadan Qorunma Yolları
Astma ilə sağlam yaşamaq üçün siqaret tüstüsündən və qıcıqlandırıcı dumanlardan uzaq durmaq ən vacib addımdır. Müntəzəm fiziki fəaliyyət ağciyər tutumunu artırsa da, ehtiyac olduqda həkim məsləhəti ilə inhalyatordan istifadə edilməlidir. Qidalanmada D vitamini və omeqa-3 yağ turşularına üstünlük vermək ağciyər müqavimətini artırır. Unutmayın ki, erkən diaqnoz və düzgün müalicə planı ilə astma həyat keyfiyyətinizə mane olan bir problem olmaqdan çıxır.
