Atrofiya nədir? Atrofiyanın simptomları və müalicəsi hansılardır?
Atrofiyanın Növləri
Fizioloji Atrofiya:
Normal yaşlanma prosesi zamanı meydana gəlir.
Məsələn, yaşla əlaqəli əzələ həcminin azalması.
Patoloji Atrofiya:
Xəstəlik və ya xarici təsirlər nəticəsində yaranır.
Məsələn:
Uzunmüddətli hərəkətsizlik səbəbilə əzələ atrofiyası.
Sinir zədələnməsi nəticəsində sinir və əzələ toxumasının atrofiyası.
Atrofiyanın Təsir Etdiyi Bölgələr
Əzələ Atrofiyası:
Əzələ toxumasının zəifləməsi və ya kiçilməsi.
Beyin Atrofiyası:
Alzheimer və ya Parkinson xəstəlikləri kimi nevroloji xəstəliklərlə əlaqəli.
Sinir Atrofiyası:
Sinir sistemindəki hüceyrələrin itkisi.
Orqan Atrofiyası:
Qaraciyər, böyrək və ya başqa daxili orqanlarda toxuma itkisi.
Dəri Atrofiyası:
Dərinin elastikliyini itirməsi və incəlməsi.
Atrofiyanın Səbəbləri
Hərəkətsizlik:
Uzunmüddətli immobilizasiya (məsələn, yataq xəstələri).
Sinir Zədələnməsi:
Sinir xəstəlikləri və ya zədələr nəticəsində əzələlərin fəaliyyətinin dayanması.
Qidalanma Çatışmazlığı:
Protein və qida maddələrinin çatışmazlığı.
Xroniki Xəstəliklər:
Xərçəng, diabet, artrit və ya digər iltihablı xəstəliklər.
Yaşlanma:
Təbii olaraq toxuma və əzələ kütləsinin azalması.
Autoimmün Xəstəliklər:
Bədənin öz toxumalarına hücum etməsi (məsələn, lupus).
Hormon Çatışmazlığı:
Məsələn, testosteron səviyyəsinin azalması əzələ itkisinə səbəb ola bilər.
Atrofiyanın Simptomları
Əzələ Atrofiyasının Simptomları:
Əzələ zəifliyi.
Əzələ həcminin gözlə görünən kiçilməsi.
Hərəkət məhdudiyyəti.
Bədən tarazlığının pozulması.
Beyin Atrofiyasının Simptomları:
Yaddaş itkisi.
Zehni qarışıqlıq və konsentrasiya çətinliyi.
Qıcolmalar.
Nitq və hərəkət pozğunluqları.
Orqan Atrofiyasının Simptomları:
Orqanın normal funksiyasını itirməsi.
Əlamətlərin təsir etdiyi orqana görə dəyişməsi (məsələn, qaraciyər çatışmazlığı).
Dəri Atrofiyasının Simptomları:
Dəridə incəlmə və elastikliyini itirmə.
Quru və həssas dəri.
Atrofiyanın Müalicəsi
1. Əzələ Atrofiyasının Müalicəsi
Fiziki Terapiya:
Fəaliyyət səviyyəsini artırmaq və əzələ həcmini bərpa etmək üçün.
Məşqlər:
Güc artırıcı və müqavimət məşqləri.
Dərmanlar:
İltihab əleyhinə dərmanlar və ya hormonal əlavələr.
Proteinlə Zəngin Pəhriz:
Əzələ böyüməsini dəstəkləmək üçün.
2. Beyin Atrofiyasının Müalicəsi
Nevroloji Reabilitasiya:
Beyin funksiyalarını dəstəkləmək üçün.
Dərmanlar:
Alzheimer və ya Parkinson xəstəliyində beyin funksiyalarını artıran dərmanlar.
Zehni Aktivlik:
Beyin fəaliyyətini artırmaq üçün yaddaş oyunları və təlimlər.
3. Orqan Atrofiyasının Müalicəsi
Xroniki Xəstəliyin Müalicəsi:
Əsas səbəb olan xəstəliklərin idarə olunması.
Diyet Dəyişikliyi:
Sağlam pəhrizlə orqan funksiyalarını dəstəkləmək.
4. Sinir Atrofiyasının Müalicəsi
Sinir Stimulyasiyası:
Sinir sistemini aktivləşdirmək üçün elektrik stimulyasiyası.
Cərrahi Müdaxilə:
Sinir zədələrini bərpa etmək üçün.
5. Dəri Atrofiyasının Müalicəsi
Nəmləndiricilər və Kremlər:
Dərini elastik saxlamaq üçün.
Steroid Kremlər:
İltihab əleyhinə və dəri sağlamlığını yaxşılaşdırmaq üçün.
Atrofiyadan Qorunma
Fiziki Aktivlik:
Müntəzəm məşqlər əzələ həcminin itirilməsinin qarşısını alır.
Balanslı Qidalanma:
Zülal, vitamin və minerallarla zəngin qidalar istehlak etmək.
Sağlam Həyat Tərzi:
Siqaret çəkməmək, spirt istifadəsini məhdudlaşdırmaq.
Müntəzəm Tibbi Nəzarət:
Xroniki xəstəliklərin erkən diaqnozu və müalicəsi.
Ağır Hərəkətsizlikdən Qaçınmaq:
Uzun müddət hərəkətsizlikdən sonra aktivliyə tədricən qayıtmaq.
Nəticə
Atrofiya, müxtəlif səbəblərlə ortaya çıxan və ciddi hallarda həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldan bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə atrofiya prosesi yavaşladılır və ya tamamilə dayandırıla bilər. Əgər atrofiya əlamətləri hiss edilərsə, mütləq bir mütəxəssisə müraciət edilməlidir.