Bəslənmə və metabolik xəstəliklərlə əlaqəli dəri xəstəlikləri
Bəslənmə ilə Əlaqəli Dəri Xəstəlikləri
1. Skorbüt
Səbəbləri: C vitamini çatışmazlığı.
Simptomları: Dəridə quru və pullu ləkələr, saç köklərində qanamalar, diş ətlərinin şişməsi və qanaması, zəif yara sağalması.
Müalicə: C vitamini əlavələri və C vitamini ilə zəngin qidaların (məsələn, portağal, limon, brokoli) qəbulunun artırılması.
2. Pellagra
Səbəbləri: Niacin (B3 vitamini) çatışmazlığı.
Simptomları: Dəridə simmetrik qırmızı ləkələr, quru və çatlamış dəri, ishal, demans və digər nevroloji simptomlar.
Müalicə: Niacin əlavələri və niacin ilə zəngin qidaların (məsələn, ət, balıq, tam taxıllar) qəbulunun artırılması.
3. Beriberi
Səbəbləri: Tiamin (B1 vitamini) çatışmazlığı.
Simptomları: Dəridə quru və qırmızı ləkələr, əzələ zəifliyi, ürək problemləri, nevroloji simptomlar.
Müalicə: Tiamin əlavələri və tiamin ilə zəngin qidaların (məsələn, tam taxıllar, fındıq, ət) qəbulunun artırılması.
4. A Vitamini Çatışmazlığı
Səbəbləri: A vitamini çatışmazlığı.
Simptomları: Dəridə quru və qabarıq ləkələr, göz qişasında quruluq, gecə korluğu.
Müalicə: A vitamini əlavələri və A vitamini ilə zəngin qidaların (məsələn, yerkökü, şirin kartof, qaraciyər) qəbulunun artırılması.
5. Sink Çatışmazlığı
Səbəbləri: Sink çatışmazlığı.
Simptomları: Dəridə quru və pullu ləkələr, saç tökülməsi, zəif yara sağalması, infeksiyalara qarşı zəif müqavimət.
Müalicə: Sink əlavələri və sink ilə zəngin qidaların (məsələn, ət, balıq, qoz-fındıq) qəbulunun artırılması.
Metabolik Xəstəliklərlə Əlaqəli Dəri Xəstəlikləri
1. Diabet
Səbəbləri: Qanda yüksək şəkər səviyyələri.
Simptomları: Dəridə quru və qaşıntılı ləkələr, infeksiyalar, yaraların gec sağalması, qara akantoz (dəridə qara və qalınlaşmış ləkələr, xüsusilə boyun və qoltuqaltı bölgələrdə).
Müalicə: Qan şəkərinin nəzarət altına alınması (insulin və ya oral antidiabetiklər), düzgün bəslənmə və dəriyə qulluq.
2. Hipotiroidizm
Səbəbləri: Tiroid hormonlarının azlığı.
Simptomları: Dəridə quru və pullu ləkələr, saç tökülməsi, şişkinlik, solğun dəri.
Müalicə: Tiroid hormonları əlavələri və düzgün bəslənmə.
3. Hipertiroidizm
Səbəbləri: Tiroid hormonlarının çoxluğu.
Simptomları: Dəridə incə və nəmli ləkələr, saç tökülməsi, istilik həssaslığı, qızartı.
Müalicə: Tiroid hormonlarının nəzarət altına alınması (antitiroid dərmanlar, radioaktiv yod terapiyası və ya cərrahi müdaxilə).
4. Porfiriya
Səbəbləri: Hemoglobin sintezində yer alan enzimlərin defekti.
Simptomları: Günəş işığına həssaslıq, dəridə qırmızı və qabarıq ləkələr, qarın ağrısı, nevroloji simptomlar.
Müalicə: Qidalanmanın dəyişdirilməsi (hücumları tetikleyen qidalardan qaçınmaq), dərmanlar.
Qarşısının Alınması və Sağlamlığın Qorunması
Düzgün Qidalanma
Vitamin və Mineral Baxımından Zəngin Qidalar: Balanslı bir pəhriz təmin etmək üçün meyvə, tərəvəz, tam taxıllar, protein mənbələri və sağlam yağlar istehlak etmək.
Əlavələr: Həkim nəzarətində vitamin və mineral əlavələri istifadə etmək.
Müntəzəm Tibbi Yoxlamalar
Qan Testləri: Vitamin və mineral səviyyələrini izləmək.
Diaqnoz və Müalicə: Metabolik xəstəliklərin erkən diaqnozu və müalicəsi.
Dəriyə Qulluq
Nəmləndirici Kremlər: Dərinin quruluğunu və çatlamasını önləmək üçün.
Günəşdən Qorunma: Günəş kremi və qoruyucu geyimlər istifadə etmək.
Sağlam Həyat Tərzi
Stressin İdarə Edilməsi: Stressi azaltmaq üçün meditasiya, yoga və digər relaksasiya üsulları.
Məşq: Müntəzəm fiziki fəaliyyətlə metabolik sağlamlığı dəstəkləmək.
Bəslənmə və metabolik xəstəliklərlə əlaqəli dəri xəstəlikləri müxtəlif səbəblərlə meydana gələ bilər. Erkən diaqnoz və müalicə üçün həkimə müraciət etmək və düzgün qidalanma ilə sağlamlığı qorumaq vacibdir.