Diş çıxarılması

Diş çıxarılması (diş çəkimi), zədələnmiş, çürümüş və ya başqa səbəblərlə bərpa edilməsi mümkün olmayan bir dişin ağız boşluğundan çıxarılması prosesidir. Bu prosedur dişin ətrafdakı dişlərə və ağız sağlamlığına zərər verə biləcəyi hallarda tətbiq edilir. Diş çıxarılması sadə bir prosedur ola biləcəyi kimi, bəzi hallarda cərrahi müdaxilə tələb edən mürəkkəb bir əməliyyata çevrilə bilər.

Süni intellekt ilə təkmiləşdirilmiş versiya

Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır

Diş Çıxarılmasının Əsas Səbəbləri

Diş çıxarılması, dişin müxtəlif tibbi səbəblərdən dolayı çənə sümüyündəki yuvasından kənarlaşdırılması prosedurudur. Bu müdaxilə, adətən dişin bərpası mümkün olmadıqda və ya digər dişlərin sağlığına təhlükə yaratdıqda həyata keçirilir. Peşəkar stomatoloji yanaşma ilə icra edilən bu proses, ağız boşluğunun ümumi sağlamlığını qorumaq məqsədi daşıyır.

Dişin çəkilməsini zəruri edən əsas faktorlar aşağıdakılardır:

Çürük diş: Dişdə irəliləmiş çürük olduqda və kanal müalicəsi ilə bərpa edilə bilmədikdə, infeksiya və ağrının qarşısını almaq üçün diş çıxarılmalıdır.
Diş infeksiyası: Diş kökündə yaranan abses və ya infeksiya halları antibiotik və ya kanal müalicəsinə cavab vermədikdə çıxarılma tələb olunur.
Periodontal xəstəliklər: Diş ətinin və dişi dəstəkləyən sümüklərin infeksiyası nəticəsində dişlərin boşalması bu proseduru zəruri edir.
Ağızda sıxlıq və yer problemi: Ortodontik müalicə zamanı digər dişlərin düzgün yerləşməsi üçün bəzən sağlam dişlərin çıxarılmasına ehtiyac duyulur.
Ağıl dişləri: Çənədə yer olmadıqda və ya əyri çıxdıqda ağrıya, infeksiyaya və digər dişlərin sıxışmasına səbəb olan üçüncü azı dişləri çıxarılmalıdır.
Zədələnmiş dişlər: Travma və ya qəza nəticəsində ciddi şəkildə zədələnmiş və bərpası qeyri-mümkün olan dişlər kənarlaşdırılır.

Diş Çıxarılması Prosedurları

Diş çıxarılması proseduru dişin vəziyyətindən və yerləşməsindən asılı olaraq iki əsas üsulla həyata keçirilir. Hər iki halda xəstənin rahatlığını təmin etmək üçün müvafiq anesteziya üsullarından istifadə olunur.

1. Sadə Diş Çıxarılması

Bu üsul ağız boşluğunda görünən və çıxarılması texniki cəhətdən asan olan dişlərə tətbiq edilir. Prosedur yerli anesteziya altında icra olunur. Stomatoloq xüsusi alətlər (dental forseps və ya lifter) vasitəsilə dişi yüngülcə boşaldaraq kökündən çıxarır. Sadə diş çıxarılması adətən ağrısız keçir və qısa müddətdə tamamlanır.

2. Cərrahi Diş Çıxarılması

Dişin diş əti altında qaldığı və ya köklərinin sümükdə möhkəm oturduğu hallarda cərrahi üsul tətbiq edilir. Xüsusilə sıxışmış ağıl dişləri üçün bu metoddan istifadə olunur. Yerli anesteziya və ya sedasiya altında keçirilən bu prosedurda, həkim dişə çatmaq üçün diş əti və ya sümükdə kəsik aça bilər. Bəzi hallarda diş hissələrə bölünərək çıxarılır.

Diş Çıxarılmasından Sonra Sağalma Mərhələsi

Prosedurdan sonra ağız boşluğunda sağalma prosesi başlayır. Bu dövrün problemsiz keçməsi və infeksiya riskinin minimuma endirilməsi üçün müəyyən qaydalara ciddi əməl edilməlidir.

Qan laxtasının qorunması: Yaranın üzərində yaranan qan laxtası sağalmanı təmin edir. Laxtanın yerindən çıxmaması üçün ağızı güclü qarqara etmək və ya siqaret çəkmək kimi hərəkətlərdən qaçınılmalıdır.
Ağrının idarə edilməsi: Həkimin tövsiyə etdiyi ağrıkəsicilər və şişkinliyi azaltmaq üçün buz tətbiqi sağalma dövrünü asanlaşdırır.
Qidalanma rejimi: İlk bir neçə saat qida qəbul edilməməli, sonrasında isə yumşaq, ilıq püre və şorbalara üstünlük verilməlidir. Çox isti və ya soyuq qidalardan uzaq durmaq vacibdir.
Siqaretdən uzaq durmaq: Siqaret tüstüsü sağalmanı geciktirir və infeksiya riskini artırır. Ən azı 24-48 saat siqaret çəkilməməsi tövsiyə olunur.

Müşahidə Edilə Bilən Yan Təsirlər

Diş çıxarılmasından sonra bəzi müvəqqəti yan təsirlərin olması normaldır. Aşağıdakı cədvəldə bu təsirlər və onların xüsusiyyətləri qeyd edilmişdir:

Yan Təsir	Təsviri
Şişkinlik	Üz və ağız nahiyəsində yaranır, 1-2 günə azalır.
Ağrı	Çıxarılma yerində hiss edilir, ağrıkəsicilərlə keçir.
Qanaxma	İlk bir neçə saat yüngül sızıntı şəklində olması normaldır.
Alveolit (Kuru Soket)	Laxtanın düşməsi ilə yaranan şiddətli ağrılı vəziyyətdir, həkim müdaxiləsi tələb edir.

Əməliyyatdan Sonra Qulluq Qaydaları

Yaranın düzgün sağalması üçün ağız gigiyenasına diqqət yetirilməlidir. Dişlər fırçalanarkən yaranın ətrafı zədələnməməli, bir neçə gün sonra isə ilıq duzlu su ilə yumşaq qarqara edilməlidir. Həmçinin, qanaxma riskini artırmamaq üçün ilk günlərdə ağır fiziki fəaliyyətlərdən və kəskin əyilmə hərəkətlərindən uzaq durmaq lazımdır.

Nəticə etibarilə, diş çıxarılması ağız sağlığını qorumaq üçün zəruri bir addımdır. Peşəkar stomatoloq tərəfindən icra edilən prosedur və sonrakı düzgün qulluq sayəsində sağalma prosesi sürətli və fəsadsız başa çatır.