Bilək Sınıqları
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Bilək Sümükləri Nələrdir?
Bilək nahiyəsi, əlin hərəkətliliyini və funksionallığını təmin edən mürəkkəb bir sümük strukturundan ibarətdir. Bu strukturun əsasını aşağıdakı sümüklər təşkil edir:
- Radius: Ön qolun baş barmağa yaxın olan tərəfində yerləşən sümükdür.
- Ulna: Ön qolun çeçələ barmağa yaxın tərəfində yerləşən sümükdür.
- Karpal sümüklər: Biləyin iç hissəsində qruplaşan 8 kiçik sümükdən ibarətdir.
Klinik təcrübədə ən çox rast gəlinən sınıqlar radiusun distal, yəni biləyə yaxın hissəsində baş verir. Tibbi ədəbiyyatda bu sınıq növü Colles sınığı kimi adlandırılır.
Ən Yayılan Bilək Sınıqları və Xüsusiyyətləri
Bilək sınıqları travmanın baş vermə formasına və sümüyün yerdəyişmə istiqamətinə görə bir neçə növə bölünür. Ən çox rast gəlinən növlər aşağıdakılardır:
| Sınıq Növü | Baş Vermə Səbəbi | Sümüyün Vəziyyəti |
|---|---|---|
| Colles Sınığı | Əl yerə açıq vəziyyətdə düşərkən | Radius sümüyü önə doğru qırılır |
| Smith Sınığı | Əlin arxa tərəfi ilə düşərkən | Radius sümüyü arxaya doğru qırılır |
| Scaphoid Sınığı | Karpal sümüklərin travması | Ən çox qırılan karpal sümükdür; diaqnozu çətindir |
Scaphoid sınığı xüsusi diqqət tələb edir, çünki diaqnostikası çətin olduğundan çox zaman gecikmiş diaqnozlarla qarşılaşılır.
Bilək Sınığının Əlamətləri Nələrdir?
Bilək nahiyəsində baş verən bir zədələnmənin sınıq olub-olmadığını müəyyən etmək üçün müəyyən simptomlara diqqət yetirilməlidir. Şiddətli ağrı və şişlik ən ilkin əlamətlərdir. Digər simptomlar isə bunlardır:
- Biləkdə nəzərəçarpan hərəkət məhdudluğu
- Gözlə görünən deformasiyalar (bəzən "çəngəl forması" olaraq xarakterizə edilir)
- Nahiyədə qızartı və istilik artışı
- Sinir təzyiqi yarandıqda barmaqlarda keylik və ya uyuşma
Diaqnostika Metodları
Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün mütəxəssis həkim tərəfindən kompleks müayinə aparılmalıdır. İlk mərhələdə fiziki müayinə ilə ağrı nöqtələri və hərəkət qabiliyyəti yoxlanılır. Daha sonra aşağıdakı görüntüləmə üsullarından istifadə olunur:
- Rentgen (X-ray): Sınıq yerini və növünü müəyyən edən ilkin üsuldur.
- CT (KT) və ya MRT: Sınığın detallı qiymətləndirilməsi, xüsusilə karpal sümüklərdəki çatların və yumşaq toxuma zədələnmələrinin aşkarlanması üçün tətbiq edilir.
Bilək Sınıqlarının Müalicə Yolları
Müalicə metodu sınığın şiddətinə və yerdəyişmə dərəcəsinə görə fərdi şəkildə müəyyən edilir.
Qips və ya Breys Tətbiqi
Sadə və yerdəyişməmiş sınıqlarda sümük yerinə qoyulduqdan sonra sabitləşdirilir. Bu sabitləşmə müddəti adətən 4–8 həftə davam edir və bu müddət ərzində qips çıxarılmır.
Cərrahi Müdaxilə
Ciddi, parçalı və ya yerdəyişmiş sınıqlarda metal lövhələr, vintlər və ya tellər vasitəsilə sümüklərin sabitlənməsi həyata keçirilir. Cərrahiyyədən sonra bərpa prosesi üçün fizioterapiya mütləqdir.
Fizioterapiya və Reabilitasiya
Əzələlərin bərpası, bilək hərəkətliliyinin artırılması və funksiyaların tam geri qazanılması üçün fizioterapiya həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Müalicədən Sonra Diqqət Edilməli Məqamlar
Sağalma prosesini sürətləndirmək üçün biləyi zorlayacaq hərəkətlərdən qaçınmaq lazımdır. Fizioterapist təlimatlarına tam əməl edilməlidir. Əgər barmaqlarda qəfil keylik, dözülməz ağrı və ya tam hərəkətsizlik yaranarsa, vaxt itirmədən təcili tibbi yardım alınmalıdır.
Risk Qrupları və Profilaktika
Bilək sınıqları ən çox idman və oyun zamanı yıxılan uşaqlar və yeniyetmələrdə, osteoporoz səbəbilə sümük zəifliyi olan yaşlı qadınlarda və riskli idman növləri ilə məşğul olan idmançılarda görülür.
Qarşısını almaq üçün:
- D vitamini və kalsium qəbulu ilə sümük strukturunu möhkəmləndirmək.
- Ev və xarici mühitdə yıxılma risklərini minimallaşdırmaq.
- İdman zamanı qoruyucu vasitələrdən və balans üçün düzgün ayaqqabılardan istifadə etmək tövsiyə olunur.
