Böyrək daşı əməliyyatı necə aparılır?

Böyrək Daşı Əməliyyatı Nə Zaman Lazımdır?

Böyrək daşı əməliyyatı aşağıdakı hallarda tətbiq edilir:

Daşın ölçüsü böyükdür və təbii yollarla düşə bilmir (təxminən 6 mm-dən böyük daşlar).

Daş sidik axarını tıxayaraq sidik yollarında iltihab (pielonefrit) və infeksiya yaradır.

Xroniki böyrək ağrıları davam edir.

Böyrək funksiyası zədələnmə təhlükəsi altındadır.

Sidikdə qan və ya sidik yollarında xroniki infeksiya yaranır.

Böyrək Daşı Əməliyyatı Üsulları

Böyrək daşlarının çıxarılması üçün istifadə edilən əməliyyat üsulları aşağıdakılardır:

1. ESWL (Extracorporeal Shock Wave Lithotripsy) - Şok Dalğa Terapiyası

Necə aparılır?

Bədən xaricindən şok dalğaları vasitəsilə daşlar kiçik hissələrə parçalanır.

Parçalanmış daşlar sidik vasitəsilə təbii yollarla atılır.

Kimlər üçün uyğundur?

2 sm-dən kiçik daşlar üçün tətbiq edilir.

Üstünlükləri:

Cərrahi kəsik tələb etmir.

Ambulator şəraitdə aparıla bilər.

Çatışmazlıqları:

Böyük və sərt daşlarda effektiv olmaya bilər.

Bir neçə seans tələb edə bilər.

2. URS (Ureteroskopiya)

Necə aparılır?

Sidik yolundan xüsusi incə boru (uretroskop) daxil edilərək daşlara çatılır.

Daşlar ya xüsusi alətlə çıxarılır, ya da lazer və ya pnevmatik cihazlarla parçalanır.

Kimlər üçün uyğundur?

Sidik axarında (ureterdə) yerləşən daşlar üçün.

Üstünlükləri:

Xüsusi kəsik tələb etmir və bədənə zərər vermir.

Tez sağalma dövrü.

Çatışmazlıqları:

Sidik yollarında kiçik qanamalar və ya infeksiya riski ola bilər.

3. PCNL (Perkutan Nefrolitotomiya)

Necə aparılır?

Bel nahiyəsindən kiçik bir dəlik açılır və böyrəyə xüsusi boru (nefroskop) vasitəsilə daxil olunur.

Daşlar qırılır və parçalar çıxarılır.

Kimlər üçün uyğundur?

Böyük daşlar (2 sm-dən böyük) və ya sərt daşlar üçün.

Üstünlükləri:

Böyük daşların çıxarılması üçün çox effektivdir.

Çatışmazlıqları:

Kiçik cərrahi kəsik tələb olunur.

Ümumi anesteziya ilə aparılır.

4. Laparoskopik Böyrək Daşı Cərrahiyyəsi

Necə aparılır?

Qarın boşluğunda kiçik kəsiklər açılır və laparoskopik alətlər vasitəsilə daş çıxarılır.

Kimlər üçün uyğundur?

Digər üsullarla müalicə mümkün olmadıqda.

Üstünlükləri:

Minimal invazivdir, böyük kəsik tələb etmir.

Çatışmazlıqları:

Ümumi anesteziya altında aparılır.

5. Açıq Böyrək Daşı Əməliyyatı

Necə aparılır?

Böyrəyə birbaşa kəsik yolu ilə daxil olunur və daş çıxarılır.

Kimlər üçün uyğundur?

Çox böyük və ya kompleks daşlar üçün.

Digər üsullarla müalicə mümkün olmadıqda.

Üstünlükləri:

Böyük daşların tamamilə çıxarılmasını təmin edir.

Çatışmazlıqları:

Uzun sağalma müddəti tələb edir.

Daha böyük cərrahi kəsik aparılır.

Əməliyyatdan Sonrakı Baxım və Sağalma

Ağrı Nəzarəti

Həkim tərəfindən ağrıkəsicilər təyin edilir.

Bol Maye Qəbulu

Böyrəklərin təmizlənməsi və kiçik daş qalıqlarının sidiklə atılması üçün gündə 2-3 litr su içmək lazımdır.

Fiziki Aktivlik

Yüngül fiziki fəaliyyət daşların daha rahat çıxmasına kömək edir.

Pəhriz Dəyişiklikləri

Duzlu, yağlı və oksalat tərkibli qidalardan uzaq durmaq.

Sitrus meyvələri və C vitamini ilə zəngin qidalar istehlak etmək.

İnfeksiya Riskinin Qarşısını Almaq

Sidik yolları infeksiyasının qarşısını almaq üçün antibiotiklər təyin edilə bilər.

Mümkün Risklər və Fəsadlar

Yüngül qanaxma.

Sidik yolu infeksiyaları.

Böyrəkdə və ya sidik axarında kiçik zədələnmələr.

Yenidən daş yaranma riski.

Nəticə

Böyrək daşı əməliyyatları, daşların ölçüsünə və yerləşdiyi yerə görə fərqli üsullarla aparılır. ESWL, URS və PCNL kimi minimal invaziv üsullar çox effektivdir və tez sağalma təmin edir. Daha böyük və mürəkkəb daşlarda isə açıq cərrahi üsullar tətbiq edilir. Əməliyyatdan sonra mütəmadi olaraq həkim nəzarətində olmaq və düzgün həyat tərzi ilə yenidən daş yaranmasının qarşısını almaq mümkündür.