Böyrək Şişlərinin Növləri

Böyrək Şişlərinin Növləri

Böyrək şişlərinin ən çox rast gəlinən növləri aşağıdakılardır:

Böyrək Hüceyrəli Karcinoma (BHK)

Böyrək xərçənginin ən çox yayılmış növüdür və böyrəkdəki filtrasiya hüceyrələrindən yaranır. Bu şişlər adətən bədxassəli olur.

Uşaq Nefroblastoması (Wilms Şişi)

Əsasən uşaqlarda rast gəlinir və böyrəklərdəki hüceyrələrin anormal böyüməsi nəticəsində meydana gəlir.

Onkositoma

Yaxşı xasiyyətli böyrək şişidir və çox vaxt böyüyərək narahatlıq yaratsa da, bədxassəli deyil.

Angiomyolipoma

Yağ, qan damarları və əzələ toxumasından ibarət yaxşı xasiyyətli bir şişdir. Əsasən tuberoskleroz adlı genetik xəstəliklə əlaqəli olur.

Böyrək Şişlərinin Əlamətləri

Böyrək şişlərinin əlamətləri şişin növünə və mərhələsinə görə dəyişə bilər. Əksər hallarda, erkən mərhələdə əlamətlər gözə çarpmaya bilər, lakin bəzi ümumi əlamətlər bunlardır:

Sidikdə qan (hematüriya)

Sidikdə qan görülməsi böyrək şişlərinin ən yayılmış əlamətlərindən biridir. Sidikdə çəhrayı və ya qırmızı rəngdə qan görülə bilər.

Bel və ya qarın nahiyəsində ağrı

Şiş böyüdükcə qarın və ya bel nahiyəsində davamlı ağrı hissi yarana bilər.

Palpasiya ilə hiss edilən kütlə

Böyrəkdəki böyük şişlər bəzən qarın nahiyəsində hiss edilə bilən kütlə şəklində özünü göstərir.

İştahsızlıq və kilo itkisi

Səbəbsiz kilo itkisi və iştahsızlıq böyrək şişlərinin bir əlaməti ola bilər.

Yüksək hərarət

Davamlı yüksək hərarət və titrəmə müşahidə edilə bilər.

Yüksək qan təzyiqi

Böyrəklərin normal fəaliyyətinin pozulması nəticəsində qan təzyiqi arta bilər.

Böyrək Şişlərinin Səbəbləri və Risk Faktorları

Böyrək şişlərinin dəqiq yaranma səbəbləri tam olaraq məlum deyil, lakin bəzi risk faktorları bu xəstəliyin inkişafına təsir edə bilər:

Siqaret çəkmək: Böyrək xərçəngi riski siqaret çəkən şəxslərdə daha yüksəkdir.

Yaş: Böyrək xərçəngi daha çox 50 yaşdan yuxarı insanlarda müşahidə edilir.

Genetik faktorlar: Ailədə böyrək şişləri və ya xərçəngi olan şəxslərdə risk daha yüksəkdir.

Şişlərə səbəb olan genetik sindromlar: Von Hippel-Lindau (VHL) sindromu və tuberoskleroz kimi bəzi genetik sindromlar böyrək şişlərinin yaranma riskini artırır.

Yüksək qan təzyiqi və diabet: Bu xroniki xəstəliklər böyrək xərçəngi riskini artırır.

İşgüzar mühitdə kimyəvi maddələrə məruz qalma: Kimyəvi maddələrlə işləyən şəxslərdə böyrək şişləri riski yüksək ola bilər.

Diaqnoz Üsulları

Böyrək şişlərinin diaqnozu üçün istifadə edilən əsas üsullar aşağıdakılardır:

Ultrasəs müayinəsi: Böyrəkdəki şişlərin mövcudluğunu və ölçüsünü təyin etməyə kömək edir.

Kompüter tomoqrafiyası (KT): Böyrəklərdəki kütlələrin dəqiq yerləşməsini və ölçüsünü müəyyən etmək üçün istifadə olunur.

Maqnit rezonans tomoqrafiyası (MRT): Böyrəklərin strukturunu daha dəqiq göstərmək və şişin yayılma dərəcəsini qiymətləndirmək üçün istifadə edilir.

Biyopsiya: Şişin bədxassəli və ya yaxşı xassəli olduğunu təsdiqləmək üçün böyrəkdən toxuma nümunəsi götürülür.

Müalicə Seçimləri

Böyrək şişlərinin müalicəsi şişin növü, ölçüsü, mərhələsi və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə əsaslanaraq dəyişir. Əsas müalicə metodları bunlardır:

Cərrahi müdaxilə

Əksər böyrək xərçəngləri və böyük böyrək şişləri cərrahi yolla çıxarılır. Böyrəyin bir hissəsi və ya tamamilə çıxarıla bilər (nefroktomiya).

Radiasiya terapiyası

Şişin kiçildilməsi və ya yayılmasının qarşısını almaq üçün radiasiya şüaları istifadə edilir. Bu metod bəzi xəstələrdə tətbiq olunur, lakin böyrək xərçəngində çox nadir hallarda əsas müalicə kimi istifadə edilir.

Hədəfli terapiya

Böyrək xərçəngi hüceyrələrinin böyüməsini dayandırmaq üçün xüsusi dərmanlar tətbiq edilir. Hədəfli terapiya şiş hüceyrələrini spesifik olaraq hədəfə alaraq normal hüceyrələrə daha az zərər verir.

İmmunoterapiya

Bədənin immun sistemini gücləndirərək xərçəng hüceyrələrinə qarşı mübarizə aparmağa kömək edən dərmanlar istifadə olunur.

Kimyaterapiya

Böyrək xərçəngində nadir hallarda istifadə edilən bir müalicədir, lakin bəzi hallarda istifadə edilə bilər.

Böyrək Şişlərindən Qorunma Yolları

Böyrək şişlərindən tam qorunmaq mümkün olmasa da, bəzi tədbirlər riskləri azaltmağa kömək edə bilər:

Siqareti buraxmaq: Siqareti buraxmaq böyrək xərçəngi riskini azalda bilər.

Sağlam çəki saxlamaq: Obezitenin qarşısını almaq üçün sağlam pəhriz və nizamlı fiziki aktivlik vacibdir.

Qan təzyiqinə nəzarət etmək: Yüksək qan təzyiqi böyrək xəstəliklərinə səbəb ola biləcəyi üçün qan təzyiqini nəzarətdə saxlamaq lazımdır.

Kimyəvi maddələrdən uzaq durmaq: Kimyəvi maddələrə məruz qalan şəxslər qoruyucu tədbirlər görməlidir.

Böyrək şişlərinin erkən mərhələdə diaqnozu və müalicəsi çox vacibdir. Əgər hər hansı bir simptom və ya narahatlıq hiss edilərsə, vaxtında həkimə müraciət etmək və müntəzəm tibbi yoxlamalardan keçmək tövsiyə edilir.