Bronxitin Növləri
Bronxitin Növləri
Kəskin Bronxit
Adətən virus və ya bakterial infeksiyalar nəticəsində yaranır.
Qısa müddət davam edir (təxminən 2-3 həftə).
Xroniki Bronxit
Daha uzun müddət (3 ay və ya daha çox) davam edən bronx iltihabıdır.
Əsasən siqaret çəkmək və ya hava çirkliliyinə uzun müddət məruz qalmaqla bağlıdır.
Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyinin (KOAH) bir hissəsi hesab olunur.
Bronxitin Əsas Səbəbləri
Kəskin Bronxit Səbəbləri
Viruslar: Ən çox rast gəlinən səbəbdir. Rinovirus, qrip virusu və ya koronavirus kəskin bronxit yarada bilər.
Bakteriyalar: Streptococcus pneumoniae və ya Haemophilus influenzae bronxitə səbəb ola bilər, lakin bu, daha nadirdir.
Kimyəvi maddələr və qıcıqlandırıcılar: Zəhərli buxarlar, kimyəvi maddələr və hava çirkliliyi bronxları qıcıqlandıra bilər.
Xroniki Bronxit Səbəbləri
Siqaret çəkmək: Əsas səbəbdir. Siqaret tüstüsü bronxların davamlı qıcıqlanmasına səbəb olur.
Hava çirkliliyi və toz: Uzun müddət çirklənmiş havada qalmaq bronxların iltihabını artırır.
Peşəkar qıcıqlandırıcılar: Kimyəvi maddələrlə və ya tozla işləyən şəxslərdə risk daha yüksəkdir.
Bronxitin Əsas Simptomları
Öskürək
Kəskin bronxitdə quru başlayır, lakin sonradan selikli öskürəyə çevrilə bilər.
Xroniki bronxitdə uzun müddət davam edən selikli öskürək olur.
Tənəffüs çətinliyi
Hava yollarında daralma və ya selik ifrazı səbəbindən nəfəs almaq çətinləşə bilər.
Sinə ağrısı və ya narahatlıq
Xüsusilə öskürək zamanı sinədə ağrı hissi yarana bilər.
Hırıltı və ya fit səsləri
Tənəffüs zamanı fit səsi və ya hırıltı ola bilər.
Yüngül qızdırma və üşütmə
Kəskin bronxitdə bədən temperaturunda yüngül artım müşahidə edilə bilər.
Halsızlıq və yorğunluq
Bədən infeksiya ilə mübarizə apardığı üçün ümumi yorğunluq hissi yaranır.
Bronxitin Diaqnozu
Həkim bronxiti aşağıdakı üsullarla diaqnoz edə bilər:
Tibbi tarix və fiziki müayinə
Xəstənin simptomları, siqaret istifadəsi və ya hava çirkliliyinə məruz qalması barədə məlumatlar toplanır.
Auskultasiya
Stetoskop vasitəsilə ağciyərlərin dinlənməsi zamanı fit və ya hırıltı səsləri eşidilə bilər.
Sinə rentgeni
Ağciyərlərdə digər problemlərin (məsələn, pnevmoniya) olmadığını təsdiq etmək üçün istifadə olunur.
Pulmonar funksiya testləri
Ağciyərlərin funksiyasını yoxlamaq üçün spirometriya istifadə edilə bilər.
Qan testləri
İnfeksiyanın və ya oksigen səviyyəsinin dəyərləndirilməsi üçün qan analizi aparıla bilər.
Nəcis və ya selik analizi
Öskürəklə çıxan selik analiz edilərək infeksiyanın səbəbi müəyyən edilir.
Bronxitin Müalicəsi
Kəskin Bronxit
Simptomların idarə olunması:
Ağrıkəsicilər və qızdırma salıcılar: Parasetamol və ya ibuprofen.
Bol maye qəbul etmək: Seliyi incələtmək və öskürəyi asanlaşdırmaq üçün.
Dincəlmək: Bədənin infeksiya ilə mübarizə aparmasına kömək edir.
Dərmanlar:
Antibiotiklər: Yalnız bakterial infeksiyalar təsdiq edilərsə istifadə olunur.
Bronxodilatatorlar: Bronxların genişlənməsinə kömək edən inhalyatorlar nəfəs almağı asanlaşdırır.
Evdə qayğı:
İsti çay, bal və limon boğazı yumşaltmağa kömək edir.
Havanın nəmləndirilməsi öskürək və nəfəs alma problemlərini yüngülləşdirir.
Xroniki Bronxit
Həyat tərzi dəyişiklikləri:
Siqareti tamamilə tərgitmək bronxların vəziyyətini yaxşılaşdırır.
Hava çirkliliyindən və qıcıqlandırıcı maddələrdən uzaq durmaq.
Dərmanlar:
Bronxodilatatorlar: Tənəffüsü yaxşılaşdırmaq üçün istifadə olunur.
Steroidlər: Bronxlardakı iltihabı azaltmaq üçün.
Mukolitiklər: Seliyi incələtmək və çıxarmağı asanlaşdırmaq üçün.
Pulmonar reabilitasiya:
Xüsusi məşqlər və nəfəs alma texnikaları ilə ağciyər funksiyasını yaxşılaşdırmaq.
Oksigen terapiyası:
Xüsusilə ciddi tənəffüs problemləri olan xəstələr üçün oksigen verilməsi.
Evdə Qayğı və Tövsiyələr
Maye qəbulunu artırın:
Gündəlik bol su içmək seliyi incələdərək öskürəyi yüngülləşdirə bilər.
Nəmli mühit təmin edin:
Hava nəmləndiricisi istifadə etmək tənəffüs yollarını rahatlaşdırır.
Öskürək refleksinə müdaxilə etməyin:
Öskürək bədənin seliyi xaric etməsinə kömək edir. Ancaq çox narahatlıq varsa, həkim məsləhəti ilə öskürək dərmanlarından istifadə edilə bilər.
İsti içkilər qəbul edin:
İsti çaylar və şorbalar tənəffüs yollarını rahatlaşdırır.
Nəfəs məşqləri edin:
Dərin nəfəs alıb-vermə tənəffüs yollarını təmizləməyə kömək edir.
Bronxitdən Qorunma Yolları
Siqareti buraxın:
Siqaret bronxların əsas qıcıqlandırıcılarından biridir.
Peyvəndlər olun:
Qrip və pnevmoniya peyvəndləri bronxit riskini azalda bilər.
Əlləri tez-tez yuyun:
Virus və bakteriyaların yayılmasının qarşısını almaq üçün.
Allergenlərdən və qıcıqlandırıcılardan uzaq durun:
Toz, kimyəvi maddələr və digər qıcıqlandırıcı maddələrdən çəkinin.
Sağlam həyat tərzi:
Balanslı qidalanma və müntəzəm idmanla immunitetinizi gücləndirin.
Həkimə Nə Zaman Müraciət Etmək Lazımdır?
Öskürək 3 həftədən çox davam edərsə.
Öskürəklə bərabər qan gəldikdə.
Yüksək hərarət 3 gündən çox davam edərsə.
Şiddətli tənəffüs çətinliyi hiss edilərsə.
Sinə ağrısı davam edərsə və ya pisləşərsə.
Bronxitin əksər halları yüngül olsa da, vaxtında müalicə edilmədikdə ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Belə vəziyyətlərdə həkimə müraciət etmək vacibdir.