Reflüks nədir və onun simptomları hansılardır? Reflüks nəyə səbəb olur?

Reflüksun Əsas Səbəbləri:

Aşağı özofagus sfinkteri disfunksiyası (LES):
Aşağı özofagus sfinkteri, qida borusunun və mədənin arasındakı əzələli bir valve (qapalı bir şəkildə işləyən əzələ)dır. Normalda bu valve qida borusunun mədəyə doğru bağlanmasını təmin edir və mədə turşusunun geri axmasının qarşısını alır. Lakin bu sfinkter zəiflədikdə və ya düzgün bağlanmadıqda, mədə turşusu özofagusa keçə bilər.

Artan mədə turşusu istehsalı:
Bəzi insanlar mədələrində daha çox turşu istehsal edirlər. Bu turşuların həddindən artıq olması reflüksün meydana gəlməsinə səbəb ola bilər.

Obezlik və ya artıq çəki:
Həddindən artıq bədən çəkisi, mədəyə təzyiq göstərir, bu da mədə turşusunun özofagusa keçməsini asanlaşdırır.

Hamiləlik:
Hamiləlik zamanı hormonal dəyişikliklər və böyüyən uşaqlıq, mədənin yuxarı hissəsində təzyiq yaradır və reflüksün baş verməsinə səbəb ola bilər.

Siqaret çəkmək:
Siqaret, LES-nin düzgün işləməsini poza bilər, beləliklə mədə turşusunun özofagusa keçməsini asanlaşdırır.

Alkoqol və qidalar:
Alkoqol, yağlı yeməklər, şokolad, pomidor və turşulu qidalar LES-ni zəiflədə və reflüksün meydana gəlməsinə səbəb ola bilər.

Məhsul və dərmanların təsiri:
Bəzi dərmanlar (məsələn, aspirin, ibuprofen, bəzi antihistaminlər) mədə turşusunun artmasına və reflüksə səbəb ola bilər.

Reflüksun Simptomları:

Yandırıcı hiss (turşu yandırması):
Reflüksun ən yaygın simptomu, döş nahiyəsində və ya mədə bölgəsində yandırıcı hissin yaranmasıdır. Bu hiss, adətən yeməkdən sonra, xüsusilə gecə saatlarında daha da güclənə bilər.

Qida borusunda ağrı:
Qida borusunda narahatlıq, tıxanma və ya yutmaqda çətinlik hissi yaranması. Bu simptomlar mədə turşusunun qida borusuna təsir etməsindən qaynaqlanır.

Xırıltılı səs və boğulma hissi:
Reflüks mədə turşusunun boğaz və ağız nahiyəsinə keçməsi ilə yanaşı, xırıltılı səs, boğulma hissi və hətta öskürək yaratmağa səbəb ola bilər.

Daimi yüngül boğulma və ya mədə turşusu hissi:
Yeməkdən sonra ağızda turşu dadı və ya mədə turşusunun ağıza qalxması.

Qusma və ya ürək bulanma:
Bəzi hallarda, mədə turşusunun özofagus və ağız boşluğuna keçməsi, qusma və ya ürəkbulanma hisslərinə səbəb ola bilər.

Hıçqırıq:
Xroniki reflüks, həddindən artıq hıçqırıq və ya boğazda iltihabın yaranmasına səbəb ola bilər.

Öskürək və astma simptomları:
Xroniki reflüks bəzən astma əlamətlərini gücləndirə bilər, çünki mədə turşusu tənəffüs yollarına keçə bilər.

Reflüks Nəyə Səbəb Olur?

Qida borusu iltihabı (ezofajit):
Mədə turşusunun uzun müddət özofagusa axması, qida borusunda iltihaba səbəb ola bilər. Bu, ağrı və yanma ilə müşayiət edilə bilər.

Qida borusunda daralma (striktura):
Xroniki reflüks qida borusunda şişlik və daralmaya səbəb ola bilər. Bu da qidanın keçməsində çətinliklərə səbəb olur.

Barrett özofagusu:
Xroniki reflüksun uzun müddət davam etməsi, qida borusunun aşağı hissəsinin hüceyrə quruluşunun dəyişməsinə (Barrett özofagusu) səbəb ola bilər. Bu, özofagus xərçəngi riskini artıran bir vəziyyətdir.

Tənəffüs problemləri:
Mədə turşusunun boğaza və ya tənəffüs yollarına keçməsi, öskürək, astma və ya xırıltılı nəfəs almanın artmasına səbəb ola bilər.

Diş çürüməsi:
Mədə turşusunun ağıza qalxması dişlərə zərər verə bilər, çünki mədə turşusu diş emalını poza bilər və diş çürüməsinə yol aça bilər.

Yuxu problemləri:
Xroniki reflüks, xüsusilə gecə vaxtı mədə turşusunun qida borusuna axması, yuxusuzluğa və narahat yuxuya səbəb ola bilər.

Reflüksun Müalicəsi:

Dərmanlar:

Antasidlər: Mədə turşusunu neytrallaşdırmaq üçün istifadə edilir (məsələn, Maalox, Tums).

H2-reseptor antagonisti: Mədə turşusunun istehsalını azaldır (məsələn, ranitidin).

Proton pompası inhibitörləri (PPI): Mədə turşusunun istehsalını daha təsirli şəkildə azaldır (məsələn, omeprazol, lansoprazol).

Pəhriz dəyişiklikləri:

Şəkər, yağlı qidalar, qızardılmış yeməklər, şokolad və turşulu qidalardan qaçmaq.

Kiçik, tez-tez yeməklər yemək, ağır yeməklərdən sonra uzanmaqdan çəkinmək.

Yuxu mövqeyinin tənzimlənməsi:
Yatarkən başı qaldırmaq, mədə turşusunun qida borusuna keçməsinin qarşısını ala bilər.

Çəki itkisi:
Obezlik reflüksü pisləşdirə bilər, buna görə də sağlam çəki saxlamaq bu vəziyyəti idarə etməyə kömək edir.

Cərrahi müdaxilə:
Reflüks çox ciddi və müalicəyə qarşı davamlı olduqda, aşağı özofagus sfinkterinin gücləndirilməsi üçün cərrahi müdaxilələr, məsələn, fundoplikasiya tətbiq oluna bilər.

Sonuç:

Reflüks, mədə turşusunun özofagusa və ya digər orqanlara geri axması ilə baş verən və çox yayılmış bir vəziyyətdir. Bu xəstəlik, həmçinin uzun müddət davam edərsə, ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Reflüksu idarə etmək və müalicə etmək üçün həyat tərzi dəyişiklikləri, pəhriz dəyişiklikləri və lazımi dərmanlar tətbiq oluna bilər. Əgər reflüks əlamətləri davam edərsə və ya ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb olarsa, həkimlə məsləhətləşmək vacibdir.