Psixologiyada müdafiə mexanizmləri

Inkar (Denial): İnsan, həqiqətləri və ya narahat edici hadisələri qəbul etməkdən imtina edir. Məsələn, bir insan, sağlamlıq problemləri olduğunu inkar edərək həkimə getməmək və ya zərərliliyi qəbul etməmək.

Repressiya (Repression): Negativ və ya qəbul edilməz duyğuların və düşüncələrin şüuraltına itilmesi. İnsan, ağrılı və ya narahat edən təcrübələri unutmağa çalışır.

Proyeksiya (Projection): İnsan, öz qeyri-adi və ya mənfi xüsusiyyətlərini və duyğularını başqalarına aid edir. Məsələn, öz içindəki əsəbləri başqasına "o mənə qarşı əsəbi" kimi proyeksiya etmək.

Rasionalizasiya (Rationalization): İnsan, qeyri-şüuri olaraq səhv davranışlarını və ya qəbul edilməz hisslərini məntiqi bir şəkildə izah etməyə çalışır. Məsələn, insanlar, bir səhv etdikdən sonra özlərini yaxşı hiss etmək üçün müxtəlif bəhanələr irəli sürə bilərlər.

Disosiasiya (Dissociation): İnsan, şok və ya travmatik hadisələrə qarşı özünü emosional və ya zehni olaraq ayırır. Bu, bir insanın ağır bir hadisə zamanı "hissizləşməsi" və ya gerçəkliyi qəbul edə bilməməsi ilə nəticələnə bilər.

Reaksiyaların formalaşması (Reaction Formation): İnsan, içindəki istəkləri və ya duyğuları qarşısında reaksiya olaraq tamamilə əksini göstərir. Məsələn, qorxulu bir şeyi çox sevən və ya əksini iddia edən biri.

Yüksək obyektivləşdirmə (Sublimation): Negativ və ya arzuolunmaz duyğuları və ya istəkləri sosial cəhətdən qəbuledilən fəaliyyətlərə çevirmək. Məsələn, təcavüzkar hissləri idman və ya yaradıcılıq fəaliyyəti ilə düzgün yönləndirmək.

Izolyasiya (Isolation): İnsan, emosional cəhətdən ağrılı və ya narahat edən bir hadisəni düşüncə və təcrübədən ayırır, bu zaman hissləri ilə üzləşməkdən qaçır.

Bu müdafiə mexanizmləri, həm sağlıqlı, həm də qeyri-sağlıqlı şəkildə istifadə edilə bilər. İdeal olaraq, insanlar bu mexanizmləri müvəqqəti olaraq istifadə edir, amma uzun müddət davam edən hallarda psixoloji dəstək və terapiya lazım ola bilər.