Diabet necə baş verir?
🔬 Diabet necə baş verir?
İnsan bədəni karbohidrat qəbul etdikdə, bu karbohidratlar qlükozaya çevrilir və qana keçərək enerji mənbəyi kimi istifadə olunur. Qanda qlükoza səviyyəsinin normada qalması üçün mədəaltı vəz (pankreas) insulin hormonu ifraz edir.
İnsulin:
Qlükozanın hüceyrələrə daxil olmasına kömək edir
Enerji üçün istifadə olunmasını təmin edir
Diabetdə isə bu proses pozulur:
NövProblem nədir?
Tip 1 diabetBədən heç insulin istehsal etmir (autoimmun xəstəlik)
Tip 2 diabetİnsulin var, amma bədən düzgün istifadə etmir (insulin müqaviməti)
Gestasion diabetHamiləlik zamanı yaranan müvəqqəti şəkər pozuntusu
📊 Qanda şəkər göstəriciləri necə olmalıdır?
Qanda şəkər (acqarına)Təhlil nəticəsi
70–99 mg/dLNormal
100–125 mg/dLPrediabet (risk vəziyyəti)
≥ 126 mg/dLDiabet
HbA1c (3 aylıq şəkər göstəricisi):
Normal:
Prediabet: 5.7–6.4%
Diabet: ≥ 6.5%
⚠️ Diabetin əsas əlamətləri:
Tez-tez sidiyə çıxmaq (poliuriya)
Daimi susuzluq hissi (polidipsiya)
Tez acmaq və çox yemək (polifagiya)
Arıqlama (xüsusilə Tip 1-də)
Yorğunluq və halsızlıq
Bulanıq görmə
Yara və kəsiklərin gec sağalması
Ayaqlarda keyimə və iynə batma hissi
🧬 Diabetin növləri
🟠 1. Tip 1 Diabet
Autoimmun səbəblərlə pankreasda insulin ifraz edən hüceyrələr məhv olur
Daha çox uşaq və gənclərdə görülür
Ömür boyu insulin inyeksiyası tələb olunur
Sürətli başlanır, simptomlar tez ortaya çıxır
🟡 2. Tip 2 Diabet
Ən çox yayılmış növdür (~90% hallarda)
İnsulin müqaviməti və insulin çatışmazlığı birlikdə olur
Əsas risk faktorları: piylənmə, hərəkətsizlik, genetik meyl, yaş
İdarə olunur: dieta, idman, dərman və bəzi hallarda insulin
🟣 Gestasion Diabet
Hamiləlik zamanı hormonların təsiri ilə yaranır
Adətən doğuşdan sonra keçir, amma ana və uşaqda Tip 2 diabet riski artır
🧠 Diabetin uzunmüddətli fəsadları:
✅ Nəzarət olunmazsa:
Böyrək çatışmazlığı (nefropatiya)
Göz zədələnməsi və korluq (retinopatiya)
Sinir zədələnməsi (neyropatiya)
Ayaq yaraları və amputasiya riski
İnsult və infarkt riski artar
İmmunitetin zəifləməsi → infeksiyalara meyllilik
✅ Diabetin müalicəsi və nəzarəti:
SahəNəzarət vasitəsi
QidalanmaAşağı qlikemik indeksli, balanslı dieta
Fiziki aktivlikGündəlik 30 dəq yüngül və ya orta tempdə idman
Qan şəkəri ölçümüEvdə glukometr ilə nəzarət
DərmanlarMetformin və digər oral antidiyabetiklər
İnsulinTip 1 və bəzi Tip 2 hallarında
🥗 Diyet tövsiyələri (qısaca):
Şəkər və ağ undan uzaq dur
Lifli qidalar: tam taxıl, tərəvəz, paxlalılar
Meyvələri ölçülü və təbii şəkildə ye (şirə yox!)
Az duz, az yağ
Bol su
Qida günlüyü tut — nə yediyini bil, nəzarət et
🔐 Diabetlə sağlam yaşamaq mümkündür!
Əgər qan şəkəri yaxşı nəzarətdədirsə və həyat tərzi düzgün yönləndirilirsə, diabetli insanlar da normal və keyfiyyətli bir ömür sürə bilər.
Əsas məsələ: özünü tanımaq, ölçmək, hərəkət etmək və məlumatlı olmaqdır.