Brucella nədir? Necə yoluxmaq olar?
Brucella'nın Xüsusiyyətləri
Bakteriya Növü:
Brucella cinsi müxtəlif növlərə malikdir, bunlar arasında Brucella abortus, Brucella melitensis, Brucella suis, və Brucella canis daha geniş yayılmışdır.
Zoonotik Xəstəlik:
Əsasən mal-qara, qoyun, keçi, donuz və itlərdə rast gəlinir.
İstilik və Nəmlik:
Brucella bakteriyaları isti və nəmli mühitdə uzun müddət canlı qala bilər.
Necə Yoluxmaq Olar?
Brucella bakteriyası insana birbaşa və ya dolayı yolla keçə bilər. Yoluxma yolları aşağıdakılardır:
1. Çiy Süd və Süd Məhsulları
Pasterizə edilməmiş süd, pendir, qatıq və digər süd məhsullarının istehlakı ən geniş yayılmış yoluxma yoludur.
2. Yoluxmuş Heyvanlarla Əlaqə
Heyvanların qanı, nəcis, sidiyi və ya plasentası ilə birbaşa təmas.
Heyvanların doğum və ya düşük materialları ilə təmas.
3. Hava Yolu ilə
Yoluxmuş heyvanların tullantılarından yaranan aerozolların tənəffüsü.
4. Ət və Heyvan Məhsulları
Yetərincə bişirilməmiş heyvan ətlərinin istehlakı.
5. Peşəkar Risklər
Baytarlar, fermerlər, ət emalı işçiləri, laboratoriya personalı və heyvanlarla tez-tez təmasda olan digər peşə sahibləri daha yüksək risk altındadır.
6. Nadirdir: İnsanlardan İnsana Yoluxma
Çox nadir hallarda insanlardan insana keçə bilər (məsələn, qan və ya orqan köçürülməsi ilə).
Brucella'nın İnsan Orqanizmində Təsiri
Brucella bakteriyası bədənə daxil olduqdan sonra qan dövranına keçərək müxtəlif orqan və toxumalara təsir edə bilər. Bu, kəskin və ya xroniki infeksiyaya səbəb ola bilər.
Bruselyozun Simptomları
Bruselyozun simptomları bakteriya ilə təmasdan 1-4 həftə sonra meydana çıxa bilər. Xəstəliyin əlamətləri aşağıdakılardır:
1. Ümumi Simptomlar
Yüksək hərarət (tez-tez "dalğavari hərarət" adlanır, yəni gün ərzində yüksəlir və azalır).
Halsızlıq və yorğunluq.
Tərləmə, xüsusilə gecə vaxtı.
Üşütmə və titrəmə.
2. Spesifik Simptomlar
Sümüklərdə və əzələlərdə ağrılar.
Baş ağrısı.
Qarın ağrısı və iştahsızlıq.
Sıxıcı depressiya və sinir sistemində narahatlıq.
Oynaq ağrıları və şişkinlik.
3. Xroniki Forma
Müalicə edilməzsə, xroniki bruselyoz sümüklərdə, qaraciyərdə, ürəkdə və digər orqanlarda infeksiyalara səbəb ola bilər.
Bruselyozun Diaqnozu
Laborator Testlər
Qan mədəniyyəti.
Brucella antikorlarının aşkarlanması (seroloji testlər).
PCR testi.
Görüntüləmə
Ağır hallarda orqanlarda dəyişiklikləri aşkarlamaq üçün MRT və ya ultrasəs.
Bruselyozun Müalicəsi
Bruselyozun müalicəsi antibiotiklərlə həyata keçirilir. Müalicə kursu uzun müddət davam edə bilər (6 həftəyə qədər) və bir neçə antibiotik birgə istifadə edilə bilər.
Tez-Tez İstifadə Edilən Antibiotiklər
Doksisiklin (6 həftə boyunca).
Rifampisin.
Streptomisin və ya Gentamisin (ağır hallarda).
Dəstək Müalicələri
Ağrıkəsicilər.
Bədənin susuzlaşmasının qarşısını almaq üçün maye qəbulunun artırılması.
Bruselyozdan Qorunma Yolları
Pasterizə Edilmiş Süd İstehlakı:
Çiy süd və süd məhsullarından çəkinmək.
Heyvanlarla Təmasda Ehtiyatlılıq:
Heyvanlarla işləyərkən qoruyucu əlcək və geyim geyinmək.
Heyvanların Sağlamlığına Diqqət:
Yoluxmuş heyvanları müalicə etdirmək və ya izolə etmək.
Heyvanların bruselyoz üçün peyvənd edilməsi.
Qida Təhlükəsizliyi:
Ət məhsullarını yaxşı bişirmək.
Peşəkar Təhlükəsizlik:
Riskli peşə sahələrində gigiyenik qaydalara riayət etmək.
Nəticə
Brucella, ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilən bakteriyadır. Yoluxmanın qarşısını almaq üçün sanitariya qaydalarına əməl etmək, pasterizə edilmiş qidalar istehlak etmək və heyvanlarla təmasda ehtiyatlı olmaq vacibdir. Yoluxma şübhəsi varsa, erkən diaqnoz və düzgün müalicə ağırlaşmaların qarşısını ala bilər.