Çəhrayı göz və ya allergik konjonktivit
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Konjonktivit (Çəhrayı Göz) Nədir? Növləri və Səbəbləri
Konjonktivit, xalq arasında çəhrayı göz xəstəliyi kimi tanınan, gözün ağ hissəsini və qapaqların daxili səthini örtən şəffaf təbəqənin iltihablanmasıdır. Bu vəziyyət fərqli faktorlar tərəfindən tetiklene bilər və səbəbindən asılı olaraq müxtəlif simptomlarla özünü büruzə verir. Əsasən üç növə ayrılır: viral, bakterial və allergik konjonktivit.
1. Viral Konjonktivit
Viral konjonktivit, ən çox rast gəlinən göz infeksiyalarından biridir və adətən adenoviruslar tərəfindən törədilir. Bu növ çox vaxt soyuqdəymə və ya yuxarı tənəffüs yolu infeksiyaları ilə paralel şəkildə inkişaf edir.
- Yoluxma yolu: İnfeksiyalı şəxslərin göz yaşı və ya onlarla birbaşa təmas vasitəsilə sürətlə yayılır.
- Simptomlar: Gözlərdə qızartı, sulanma, yanma və işığa həssaslıq əsas əlamətlərdir. Adətən bir gözdə başlayıb, qısa müddətdə digərinə keçir.
2. Bakterial Konjonktivit
Bu növ streptokok, stafilokok və ya H. influenzae kimi bakteriyaların gözün konjonktiva təbəqəsini iltihablandırması nəticəsində yaranır.
- Yoluxma yolu: İnfeksiyalı əllərin gözə toxunması və ya birbaşa təmas bakteriyaların ötürülməsinə səbəb olur.
- Simptomlar: Gözlərdə qızartı ilə yanaşı, qatı sarımtıl və ya yaşıl irinli ifrazat müşahidə olunur. Bu irin səbəbindən xəstələr səhər oyandıqda göz qapaqlarının yapışdığını hiss edirlər.
3. Allergik Konjonktivit
Allergik konjonktivit, bədənin müxtəlif allergenlərə qarşı verdiyi reaksiya nəticəsində yaranır. Digər növlərdən fərqli olaraq, bu vəziyyət yoluxucu deyil.
| Xüsusiyyət | Viral Konjonktivit | Bakterial Konjonktivit | Allergik Konjonktivit |
|---|---|---|---|
| Səbəb | Viruslar (Adenovirus) | Bakteriyalar | Allergenlər (Polen, toz) |
| Yoluxuculuq | Çox yüksək | Yüksək | Yoluxucu deyil |
| İfrazat | Sulu və şəffaf | Qatı və irinli | Sulu və ya bəlğəmli |
| Əsas Simptom | Yanma və sulanma | Gözlərin yapışması | Şiddətli qaşınma |
Allergik Konjonktivitin Mümkün Səbəbləri
Allergik konjonktivit, immun sisteminin allergenləri zərərli maddə kimi qəbul edərək histamin ifraz etməsi nəticəsində baş verir. Ən çox rast gəlinən tetikleyiciler aşağıdakılardır:
- Polenlər: Mövsümi olaraq ağac və otlardan yayılan tozcuqlar.
- Ev tozu və toz akarları: Mikroskopik canlılar il boyu allergiyanı aktiv saxlaya bilər.
- Ev heyvanlarının tükləri: Pişik və itlərin dəri töküntüləri və tükləri.
- Kif sporları: Nəmli mühitlərdə inkişaf edən göbələk sporları.
- Kimyəvi maddələr: Parfümlər, tüstü və kosmetik məhsullar.
Allergik Konjonktivitin Simptomları və Diaqnostikası
Bu vəziyyətin ən xarakterik əlaməti davamlı qaşınmadır. Digər simptomlara göz sulanması, qapaqlarda şişkinlik, işığa həssaslıq və göz altında tünd dairələrin yaranması daxildir.
Diaqnoz qoyularkən həkim tərəfindən aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
- Dəri Testləri: Allergen damcıları ilə dərinin reaksiyası yoxlanılır.
- Qan Testləri (Spesifik IgE): Qanda immunoglobulin E səviyyəsi ölçülür.
- Göz Müayinəsi: İltihab və qıcıqlanma dərəcəsi qiymətləndirilir.
Allergik Konjonktivitin Müalicə Üsulları
Müalicənin əsas məqsədi allergenlərdən qaçınmaq və simptomları yüngülləşdirməkdir. Tətbiq olunan əsas metodlar bunlardır:
Dərman Müalicəsi
- Antihistamin Göz Damcıları: Qaşınma və qızartını sürətlə azaldır (məsələn, olopatadin).
- Mast Hüceyrə Stabilizatorları: Histamin ifrazının qarşısını almaq üçün istifadə olunur.
- Kortikosteroid Damcılar: Şiddətli iltihab hallarında qısamüddətli təyin edilir.
- Dezkonjestanlar: Burun tıxanıqlığı və göz qızarmasını azaltmaq üçün tətbiq edilir.
Alternativ və Dəstəkləyici Metodlar
- Soyuq Kompres: Gözlərə tətbiq olunan soyuq kompres qaşınmanı yüngülləşdirir.
- Duzlu Su ilə Yuma: Gözləri allergenlərdən təmizləmək üçün effektivdir.
- İmmunoterapiya: Ağır hallarda bədənin allergenə həssaslığını azaltmaq üçün tətbiq edilən allergen aşılama üsuludur.
Evdə Allergik Konjonktivitin İdarə Edilməsi
Simptomları nəzarətdə saxlamaq üçün gözləri ovuşdurmaqdan qətiyyən çəkinmək lazımdır, çünki bu, vəziyyəti daha da pisləşdirir. Açıq havada eynək istifadə etmək polenlərin gözlə təmasını azaldır. Həmçinin, evin pəncərələrini bağlı saxlamaq və həkim tərəfindən təyin edilən damcıları müntəzəm istifadə etmək vacibdir.
Nəticə olaraq, çəhrayı göz fərqli səbəblərdən yarana bilən və fərqli yanaşma tələb edən bir xəstəlikdir. Xüsusilə allergik riniti olan şəxslərdə daha çox rast gəlinir. Uzunmüddətli şikayətlər zamanı düzgün diaqnoz və müalicə üçün mütləq mütəxəssis həkimə müraciət edilməlidir.
