Çəhrayı göz və ya allergik konjonktivit
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Çəhrayı Göz (Konjonktivit) Növləri və Səbəbləri
Çəhrayı göz və ya tibbi adı ilə konjonktivit, gözün ağ hissəsini və göz qapaqlarının daxili səthini örtən şəffaf təbəqənin iltihablanmasıdır. Bu vəziyyət infeksion (viral, bakterial) və ya qeyri-infeksion (allergik) amillər səbəbindən yarana bilər. Hər bir növün özünəməxsus yoluxma yolları və müalicə metodları mövcuddur.
1. Viral Konjonktivit
Viral konjonktivit, adenoviruslar kimi virusların səbəb olduğu və ən çox rast gəlinən göz infeksiyası növüdür. Adətən soyuqdəymə və ya yuxarı tənəffüs yolu infeksiyaları ilə paralel şəkildə inkişaf edir.
- Yoluxma yolu: Göz yaşı, infeksiyalı insanlarla birbaşa təmas və virusun hava-damcı yolu ilə yayılması.
- Simptomlar: Gözlərdə qızartı, sulanma, yanma və işığa həssaslıq. Adətən bir gözdə başlayır, lakin qısa müddətdə digər gözə də yayılır.
2. Bakterial Konjonktivit
Bakterial konjonktivit, streptokok, stafilokok və ya H. influenzae kimi bakteriyaların konjonktivanı iltihablandırması nəticəsində yaranır. Müalicə edilmədikdə ciddi fəsadlar törədə bilər.
- Yoluxma yolu: İnfeksiyalı əllərin gözə toxunması və ya çirklənmiş əşyalarla birbaşa təmas.
- Simptomlar: Gözlərdə qızartı, qatı sarımtıl və ya yaşıl irinli ifrazat, göz qapaqlarında şişkinlik. İrin səbəbindən gözlər səhər oyandıqda yapışmış ola bilər.
3. Allergik Konjonktivit
Allergik konjonktivit, bədənin müəyyən allergenlərə qarşı həssaslıq göstərməsi nəticəsində yaranır. İmmun sistemi bu maddələri zərərli qəbul edərək histamin ifraz edir ki, bu da iltihaba səbəb olur. Bu növ yoluxucu deyil.
Allergik Konjonktivitin Mümkün Səbəbləri
| Allergen Növü | Təsviri |
|---|---|
| Polenlər | Ağac, ot və alaq otlarından gələn mövsümi tozcuqlar. |
| Ev tozu və akarlar | Mikroskopik toz akarları il boyu tetikleyici ola bilər. |
| Ev heyvanları | Pişik və itlərin dərisi, tükləri və ifrazatları. |
| Kif sporları | Nəmli mühitlərdə inkişaf edən göbələk sporları. |
| Kimyəvi maddələr | Parfümlər, tüstü, təmizləyici vasitələr və kosmetika. |
Allergik Konjonktivitin Simptomları
Allergik reaksiya zamanı aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunur:
- Davamlı qaşınma və yanma hissi.
- Şəffaf, su kimi göz sulanması.
- Göz qapaqlarında şişkinlik və qızartı.
- İşığa həssaslıq (fotofobiya).
- Gözlərin altında tünd dairələrin yaranması.
Allergik Konjonktivitin Diaqnostikası
Həkim diaqnoz qoyarkən xəstənin tibbi tarixçəsini araşdırır və fiziki müayinə aparır. Dəqiq allergeni müəyyən etmək üçün aşağıdakı testlərdən istifadə olunur:
- Dəri Testləri: Dərinin müəyyən hissəsinə allergen damcıları tətbiq edilərək reaksiya yoxlanılır.
- Qan Testləri (Spesifik IgE): Qanda immunoglobulin E səviyyəsi ölçülür.
- Göz Müayinəsi: Konjonktivada iltihab və qıcıqlanma dərəcəsi qiymətləndirilir.
Allergik Konjonktivitin Müalicə Üsulları
Müalicənin əsas məqsədi allergenlə təması kəsmək və simptomları yüngülləşdirməkdir.
1. Allergenlərdən Qorunma
- Polen mönvsümü: Pəncərələri bağlı saxlayın və hava təmizləyicilərdən istifadə edin.
- Toz akarları: Yataq dəstlərini yüksək temperaturda yuyun, xalçalardan uzaq durun.
- Heyvan təması: Heyvanlarla təmasdan sonra əlləri mütləq yuyun.
2. Dərman Müalicəsi
- Antihistamin Göz Damcıları: Qaşınma və qızartını sürətlə azaldır (məs. olopatadin).
- Mast Hüceyrə Stabilizatorları: Histamin ifrazının qarşısını almaq üçün istifadə olunur.
- Kortikosteroidlər: Şiddətli iltihab hallarında həkim nəzarəti ilə qısamüddətli təyin edilir.
- Dezkonjestanlar: Göz qızarmasını və burun tıxanıqlığını aradan qaldırır.
3. Köməkçi Metodlar
- Soyuq Kompres: Gözlərə tətbiq edilən soyuq kompres şişkinliyi və qaşınmanı azaldır.
- Duzlu Su ilə Yuma: Göz səthindəki allergenləri mexaniki olaraq təmizləyir.
- İmmunoterapiya: Digər müalicələrə cavab verməyən ağır hallarda bədənin allergenə alışdırılması üçün tətbiq edilən peyvənd müalicəsidir.
Ev Şəraitində İdarəetmə Üçün Tövsiyələr
- Gözləri ovuşdurmayın: Bu, zədələnməni və iltihabı daha da artıra bilər.
- Təmizliyə riayət edin: Gözlərinizi nəm və təmiz bir dəsmalla müntəzəm silin.
- Qoruyucu eynək taxın: Açıq havada polenlərin gözlə təmasını minimuma endirin.
- Həkim təlimatına uyun: Təyin edilmiş damcıları vaxtında və mütəmadi istifadə edin.
Nəticə: Çəhrayı göz (konjonktivit) geniş yayılmış bir problemdir. Xüsusilə allergik riniti olan şəxslərdə daha çox rast gəlinir. Uzunmüddətli şikayətlər zamanı fəsadların qarşısını almaq üçün mütləq peşəkar həkim müayinəsindən keçmək vacibdir.
