Çiçək xəstəliyi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Çiçək Xəstəliyi Nədir?
Çiçək xəstəliyi, bəşər tarixində ən təhlükəli və öldürücü infeksiyalardan biri kimi tanınan virus mənşəli bir xəstəlikdir. Bu xəstəliyin inkubasiya dövrü, yəni virusun orqanizmə daxil olduğu andan ilk simptomların üzə çıxmasına qədər keçən müddət, adətən 7-17 gün arasında dəyişir. Xəstəliyin gedişatı iki əsas mərhələdə müşahidə olunur.
Çiçək Xəstəliyinin Simptomları
Xəstəliyin klinik mənzərəsi erkən əlamətlər və döküntü mərhələsi olmaqla fərqlənir. Hər iki mərhələ xəstəliyin şiddətini və bədəndəki təsirini aydın şəkildə büruzə verir.
Erkən Simptomlar
Xəstəliyin başlanğıcında xəstələrdə kəskin fiziki narahatlıqlar müşahidə edilir:
- Yüksək hərarət və şiddətli baş ağrısı
- Arxa və əzələ nahiyələrində kəskin ağrılar
- Ümumi zəiflik və qusma halları
Döküntü Mərhələsi
Qızdırma azaldıqdan bir neçə gün sonra bədəndə xarakterik dəri dəyişiklikləri başlayır. İlk olaraq üzdə başlayan qırmızı səpgilər qısa müddətdə bütün bədənə yayılır. Zaman keçdikcə bu səpgilər əvvəlcə maye ilə dolu blisterlərə, daha sonra isə irinli qabarcıqlara (püstüllərə) çevrilir. Son mərhələdə bu qabarcıqlar qabıq bağlayaraq tökülür.
Virusun Yayılma Yolları
Çiçək xəstəliyi yüksək yoluxuculuq qabiliyyətinə malikdir və əsasən insanlar arasındakı yaxın təmas vasitəsilə ötürülür. Virusun yayılma mexanizmləri aşağıdakılardır:
| Yayılma Forması | Təsviri |
|---|---|
| Hava-damcı yolu | Öskürək və asqırıq vasitəsilə yayılan tənəffüs sekresiyaları |
| Birbaşa təmas | Yoluxmuş şəxslə yaxın təmas və ya dəri lezyonları ilə təmas |
Xəstəliyin Səbəb Olduğu Ciddi Fəsadlar
Çiçək xəstəliyi yalnız kəskin dövrlə məhdudlaşmır, həm də orqanizmdə qalıcı fəsadlar buraxa bilir. Bu fəsadlara dəridə qalıcı çapıqlar, korluq və oynaqlarda iltihablanmalar daxildir. Xəstəliyin orta və ağır formaları bir çox hallarda ölümlə nəticələnə bilər.
Tarixi Əhəmiyyət və Peyvəndin Rolu
18-ci əsrdə ingilis həkimi Edvard Cenner tərəfindən hazırlanmış çiçək peyvəndi, bu xəstəliyə qarşı mübarizədə ən mühüm dönüş nöqtəsi hesab olunur. 20-ci əsrdə qlobal miqyasda aparılan geniş peyvənd proqramları nəticəsində 1980-ci ildə çiçək xəstəliyinin kökü tamamilə kəsildi. Bu nailiyyət, bəşər tarixində bir xəstəliyin tamamilə məhv edildiyi ilk və yeganə uğurlu kampaniyadır.
Müasir Dövrdə Mövcud Vəziyyət
Hazırda çiçək xəstəliyi təbiətdə dövr edən bir virus olmasa da, bəzi laboratoriyalarda tədqiqat məqsədilə virus nümunələri hələ də saxlanılır. Bu səbəbdən, bioterrorizm kimi potensial risklərdən qorunmaq üçün bəzi ölkələr peyvənd ehtiyatlarını xüsusi hallar üçün hazır vəziyyətdə saxlayır.
