Cinsi yolla keçən infeksiyalar (CYBE)
Cinsi yolla keçən infeksiyaların növləri CYBE-ləri bir neçə əsas qrupa bölmək olar: Bakterial infeksiyalar: Xlamidiya: Ən çox görülən cinsi yolla keçən bakterial infeksiyalardan biridir. Semptomlar çox vaxt yüngül olur və ya yoxdur. Qonoreya: Qonoreya adətən sidik yolları və reproduktiv sistemə təsir edən bakterial infeksiyadır. Sifilis: Treponema pallidum bakteriyasının yaratdığı infeksiyadır. Onun simptomları tədricən olur və müalicə edilmədikdə ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Viral infeksiyalar: İİV/QİÇS: İnsanın immunçatışmazlığı virusu (İİV) immun sisteminə təsir göstərərək QİÇS-ə (qazanılmış immunçatışmazlıq sindromu) səbəb ola bilər. Herpes Simplex Virus (HSV): Bu, dəridə və cinsiyyət bölgəsində yaralara səbəb olan viral infeksiyadır. Genital herpes cinsi əlaqə yolu ilə ötürülür. İnsan papillomavirusu (HPV): Bu, dəri ziyillərinə və bəzi xərçəng növlərinə səbəb ola bilən bir virusdur. HPV peyvəndi mövcuddur və qorunmada təsirlidir. Hepatit B və C: Bunlar qaraciyərə təsir edən viral infeksiyalardır. Cinsi əlaqə yolu ilə ötürülə bilər. Parazitar infeksiyalar: Trichomoniasis: Trichomonas vaginalis adlı parazitin səbəb olduğu infeksiyadır. Qadınlarda vaginal infeksiyaya, kişilərdə isə sidik yollarının infeksiyasına səbəb ola bilər. Qurdlar və Digər Parazitlər: Bəzi parazitlər cinsi əlaqə yolu ilə də keçə bilər.
Cinsi yolla keçən infeksiyaların simptomları CYBX-nin simptomları infeksiyanın növündən asılı olaraq dəyişir, lakin ümumi simptomlara aşağıdakılar daxildir: Sidik yolları problemləri: Yanma və ya ağrı ilə sidikləmə. Tez-tez sidiyə getmə ehtiyacı. Ağrı: Aşağı qarın, pelvik və ya genital bölgədə ağrı. Daşmaq: Qadınlarda vaginal axıntı (anormal rəng, qoxu və ya miqdar), kişilərdə isə penisdən axıntı. Dəri lezyonları: Genital bölgədə yaralar, ziyillər və ya səpgilər. Cinsi disfunksiyalar: Cinsi istəyin olmaması və ya ağrılı cinsi əlaqə.
Cinsi yolla keçən infeksiyaların diaqnostikası CYBE-nin diaqnozu üçün aşağıdakı üsullardan istifadə edilə bilər: Tibbi tarix və fiziki müayinə: Həkim simptomları və cinsi tarixini qiymətləndirir. Laboratoriya testləri: Qan testləri: HİV, hepatit və digər viral infeksiyalar üçün aparılır. Sidik testləri: Xlamidiya, gonoreya və trichomoniasis kimi bakterial infeksiyaların diaqnozu üçün istifadə olunur. Vaginal və ya Penil ifrazat testləri: İnfeksiya mənbələrini müəyyən etmək üçün nümunələr götürülə bilər.
Cinsi yolla keçən infeksiyaların müalicəsi CYBE-nin müalicəsi infeksiyanın növündən asılı olaraq dəyişir: Bakterial infeksiyalar: Antibiotik müalicəsi: Xlamidiya, gonoreya və sifilis kimi infeksiyalar adətən antibiotiklərlə müalicə olunur. Viral infeksiyalar: Antiviral dərmanlar: HİV və herpes kimi viral infeksiyaları müalicə etmək üçün istifadə olunur. HİV/AİDS üçün antiretrovirus terapiya (ART) mövcuddur. Peyvəndlər: Hepatit B və HPV üçün peyvəndlər mövcuddur. Parazitar infeksiyalar: Antiparazitar dərmanlar: Trichomoniasis kimi parazitar infeksiyalar üçün istifadə olunur.
Cinsi yolla keçən infeksiyaların qarşısının alınması CYBE-nin qarşısını almaq üçün aşağıdakı tədbirlər görülə bilər: Qoruyucu tədbirlər: Prezervativdən istifadə: Cinsi əlaqə zamanı prezervativdən istifadə bir çox CYBH-nin ötürülmə riskini azaldır. Müntəzəm sağlamlıq yoxlamaları: Aktiv cinsi həyatı olan şəxslərin mütəmadi olaraq CYBH testlərindən keçmələri tövsiyə olunur. Açıq Ünsiyyət: Partnyorla cinsi sağlamlıq haqqında açıq ünsiyyət qurmaq və risk faktorlarını müzakirə etmək vacibdir. Peyvəndlər: Hepatit B və HPV kimi infeksiyalara qarşı peyvənd olun.
Nəticə Cinsi yolla keçən infeksiyalar cinsi sağlamlıq baxımından əhəmiyyətli bir problem yaradır. Erkən diaqnoz və müalicə fəsadların qarşısını almaq üçün vacibdir. Cinsi yolla ötürülən infeksiyanın əlamətlərini hiss edirsinizsə, bir tibb işçisi ilə əlaqə saxlamağınız vacibdir. Profilaktik tədbirlərin görülməsi və mütəmadi olaraq sağlamlıq müayinələrinin aparılması CYBX-nin yayılmasının qarşısının alınmasında təsirli olur.