Qanaxmanın növləri hansılardır?

1️⃣ Damar Növünə Görə Qanaxma Növləri

1. Arterial Qanaxma (Artery Blood Loss) 🚨

🔴 Ən təhlükəli qanaxma növüdür.

Qan parlaq qırmızı və sürətli axır (arteriyal təzyiq yüksək olduğu üçün).

Qan nəbz kimi vura-vura çıxır.

Qısa müddətdə çox qan itkisi yarana bilər və həyati təhlükə yarada bilər.

🆘 İlk Yardım:
✅ Qanayan damarın yuxarı hissəsinə möhkəm təzyiq et və qanaxmanı dayandırmağa çalış.
✅ Təmiz bir tənzif və ya parçadan istifadə edərək sıx sarğı qoy.
✅ Qol və ya ayaq qanayırsa, qanaxmanı azaltmaq üçün ətrafı yuxarı qaldır.
✅ Ən qısa zamanda təcili yardım çağır.

2. Venoz Qanaxma (Venous Blood Loss)

🩸 Vena damarlarından gələn qanaxmadır.

Qan tünd qırmızı və ya qəhvəyi rəngdədir (oksigensiz qan olduğu üçün).

Davamlı və yavaş axır, arteriyal qanaxma kimi fışqırmır.

Arterial qanaxma qədər təhlükəli olmasa da, uzun müddət davam edərsə təhlükəli ola bilər.

🆘 İlk Yardım:
✅ Qanayan yerə möhkəm təzyiq et və steril sarğı ilə bağla.
✅ Qanaxma dayanana qədər əzanı yuxarı qaldır.
✅ Təcili yardım çağır (əgər qanaxma dayanmırsa).

3. Kapilyar Qanaxma (Capillary Bleeding)

🩹 Ən yüngül qanaxmadır.

Qan yavaş-yavaş axır və tez laxtalanır.

Adətən kiçik cızılmalar, sıyrıqlar və xırda kəsiklər nəticəsində baş verir.

Əsas təhlükə infeksiya riskidir.

🆘 İlk Yardım:
✅ Yaranı su və antiseptiklə təmizlə.
✅ Antibakterial məlhəm çək və kiçik bir sarğı ilə bağla.
✅ Əgər yara çirkli alətlə yaranıbsa, tetanus peyvəndi vurulmalıdır.

2️⃣ Qanaxmanın Yerləşdiyi Bölgəyə Görə Növləri

1. Xarici Qanaxma (External Bleeding)

🩸 Bədənin səthində görünən qanaxmalardır.

Səbəbləri: Kəsiklər, yaralar, travmalar, diş çəkilməsi və ya burun qanamaları.

Gözlə görülə bilən qanaxma olduğu üçün müdaxilə etmək daha asandır.

🆘 İlk Yardım:
✅ Təmiz tənziflə qanayan bölgəyə təzyiq et.
✅ Qanaxma dayanana qədər möhkəm sarı.
✅ Dərin yaralanmalar üçün həkimə müraciət et.

2. Daxili Qanaxma (Internal Bleeding) 🚨

⚠️ Ən təhlükəli və gizli qanaxma növüdür.

Bədəndaxili orqanlardan və ya damarlardan xaricə axmayan qanaxmalardır.

Çox vaxt gözlə görünmür və ancaq ciddi simptomlarla aşkarlanır.

Səbəblər: Travma, daxili orqan zədələnməsi, mədə-bağırsaq qanaxmaları, anevrizma (damarın genişlənməsi) və ya yüksək qan təzyiqi.

🔍 Əlamətləri:
✔ Tünd sidik və ya qanlı qusma.
✔ Qan təzyiqinin düşməsi, halsızlıq və başgicəllənmə.
✔ Qarnın və ya sinənin göyərməsi və şişməsi.
✔ Şüur itməsi (ağır hallarda).

🆘 İlk Yardım:
✅ Xəstə dərhal xəstəxanaya çatdırılmalıdır.
✅ Daxili qanaxma açıq bir vəziyyət olmadığı üçün evdə müalicə etmək mümkün deyil!

3. Burun Qanaması (Epistaxis)

👃 Burun daxilindəki kapilyar damarların partlaması ilə yaranır.

Səbəbləri: Yüksək qan təzyiqi, travma, allergiya, quru hava, qan durulducu dərmanlar.

Adətən təhlükəli deyil, lakin nadir hallarda ciddi problemə səbəb ola bilər.

🆘 İlk Yardım:
✅ Başını irəli əy və burnunun yumşaq hissəsini sıx.
✅ Burnuna soyuq kompres qoy (qan damarlarını daraltmaq üçün).
✅ Əgər 10 dəqiqədən çox davam edirsə, həkimə müraciət et.

4. Mədə-Bağırsaq Qanaxması (Gastrointestinal Bleeding) 🚨

⚠️ Mədə və ya bağırsaq traktında qanaxma baş verdikdə, həyati təhlükə yarada bilər.

Səbəbləri: Mədə xorası, qida borusunun zədələnməsi, qaraciyər xəstəlikləri, xərçəng.

🔍 Əlamətləri:
✔ Qanlı qusma və ya tünd qusuntu.
✔ Sidik və ya nəcisdə qara və ya qanlı rəng dəyişiklikləri.
✔ Həddindən artıq yorğunluq və halsızlıq.

🆘 İlk Yardım:
✅ Xəstə dərhal xəstəxanaya çatdırılmalıdır!
✅ Ev şəraitində müdaxilə mümkün deyil.

3️⃣ Qanaxmanın Şiddətinə Görə Növləri

🔸 Yüngül Qanaxma – Qan tez dayanır, həyati təhlükə yaratmır.
🔸 Orta Dərəcəli Qanaxma – Qanaxma çox olmasa da, davamlıdır. Müdaxilə tələb edir.
🔸 Ağır Qanaxma – Çox qan itkisi ilə müşayiət olunur, şok vəziyyət yarada bilər və təcili tibbi müdaxilə tələb edir.

Nəticə

✅ Qanaxmaların hər biri fərqli dərəcədə təhlükəlidir və müxtəlif müdaxilə metodları tələb edir.
✅ Əgər qanaxma dayanmırsa və ya daxili qanaxma əlamətləri varsa, dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.
✅ İlk yardım biliklərini bilmək həyatı xilas edə bilər! 🚑