Qanaxmanın növləri hansılardır?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Qanaxma Növləri və Təsnifatı
Qanaxmalar, zədələnmiş damarın növünə, yerləşdiyi bölgəyə və şiddətinə görə müxtəlif qruplara bölünür. Hər bir qanaxma növü fərqli risk dərəcəsinə malikdir və spesifik müdaxilə metodları tələb edir. İlk yardım biliklərinə sahib olmaq, xüsusilə ağır qanaxmalar zamanı həyat xilas edən ən vacib amildir.
Damar Növünə Görə Qanaxma Növləri
Damar sistemindəki zədələnmənin yerinə görə qanaxmalar üç əsas qrupa ayrılır:
1. Arterial Qanaxma (Artery Blood Loss)
Arterial qanaxma, ən təhlükəli qanaxma növü hesab olunur. Arterial təzyiqin yüksək olması səbəbindən qan parlaq qırmızı rəngdə və sürətlə, sanki nəbz kimi vura-vura xaric olur. Qısa müddətdə ciddi qan itkisinə və həyati təhlükəyə yol aça bilər.
- İlk Yardım:
- Qanayan damarın yuxarı hissəsinə möhkəm təzyiq tətbiq edin.
- Təmiz tənzif və ya parça ilə sıx sarğı qoyun.
- Əgər qol və ya ayaq qanayırsa, ətrafı ürək səviyyəsindən yuxarı qaldırın.
- Təcili tibbi yardım çağırın.
2. Venoz Qanaxma (Venous Blood Loss)
Vena damarlarının zədələnməsi nəticəsində yaranır. Qan tünd qırmızı və ya qəhvəyi rəngdədir (oksigensiz qan olduğu üçün). Arterial qanaxmadan fərqli olaraq fışqırmır, davamlı və yavaş axır. Uzun müddət davam edərsə, ciddi risk yarada bilər.
- İlk Yardım:
- Qanayan nahiyəyə möhkəm təzyiq edin və steril sarğı ilə bağlayın.
- Qanaxma dayanana qədər zədələnmiş əzanı yuxarıda saxlayın.
- Qanaxma dayanmazsa, dərhal həkimə müraciət edin.
3. Kapilyar Qanaxma (Capillary Bleeding)
Ən yüngül qanaxma növüdür. Adətən kiçik kəsiklər və sıyrıqlar zamanı müşahidə olunur. Qan yavaş axır və tez laxtalanır. Bu növ qanaxmalarda əsas təhlükə infeksiya riskidir.
- İlk Yardım:
- Yaranı su və antiseptik məhlulla təmizləyin.
- Antibakterial məlhəm çəkərək kiçik sarğı ilə örtün.
- Yara çirkli alətlə yaranıbsa, tetanus peyvəndi üçün mütəxəssisə müraciət edilməlidir.
Qanaxmanın Yerləşdiyi Bölgəyə Görə Növləri
Qanaxmanın bədənin hansı hissəsində baş verməsi müdaxilə ardıcıllığını müəyyən edir:
| Qanaxma Növü | Xüsusiyyətləri | Müdaxilə İmkanı |
|---|---|---|
| Xarici Qanaxma | Bədən səthində görünən yaralar | Asan müdaxilə edilir |
| Daxili Qanaxma | Orqan daxili, gizli qanaxmalar | Yalnız xəstəxana şəraitində |
| Burun Qanaması | Kapilyar partlaması | Lokal müdaxilə |
1. Xarici Qanaxma (External Bleeding)
Bədənin səthində görünən, kəsik, travma və ya diş çəkilməsi kimi səbəblərdən yaranan qanaxmalardır. Gözlə görüldüyü üçün müdaxilə daha sürətli həyata keçirilə bilər.
2. Daxili Qanaxma (Internal Bleeding)
Ən təhlükəli və gizli qanaxma növüdür. Qan bədən daxilindəki orqanlara və ya boşluqlara axır. Travma, daxili orqan zədələnməsi və ya yüksək qan təzyiqi səbəbindən yarana bilər.
- Əlamətləri: Qanlı qusma, tünd sidik, qan təzyiqinin düşməsi, halsızlıq, qarın nahiyəsində göyərmə və şüur itməsi.
- İlk Yardım: Xəstə dərhal xəstəxanaya çatdırılmalıdır; ev şəraitində müalicəsi mümkün deyil.
3. Burun Qanaması (Epistaxis)
Burun daxilindəki kapilyarların zədələnməsi ilə yaranır. Quru hava, travma və ya yüksək təzyiq səbəb ola bilər.
- İlk Yardım: Başınızı irəli əyin, burnun yumşaq hissəsini sıxın və soyuq kompres tətbiq edin. 10 dəqiqədən çox davam edərsə, həkimə müraciət edin.
4. Mədə-Bağırsaq Qanaxması (Gastrointestinal Bleeding)
Mədə xorası və ya qaraciyər xəstəlikləri kimi ciddi səbəblərdən yaranır və həyati təhlükə daşıyır. Qanlı qusma və ya nəcisdə rəng dəyişikliyi (qara rəng) ən bariz əlamətləridir. Təcili hospitalizasiya mütləqdir.
Qanaxmanın Şiddətinə Görə Təsnifatı
- Yüngül Qanaxma: Qan tez dayanır, həyati risk minimaldır.
- Orta Dərəcəli Qanaxma: Davamlıdır və mütləq müdaxilə tələb edir.
- Ağır Qanaxma: Həddindən artıq qan itkisi ilə müşayiət olunur, şok vəziyyəti yarada bilər və təcili tibbi yardım tələb edir.
Nəticə
Qanaxmaların hər biri fərqli dərəcədə risk daşıyır. Əgər qanaxma dayanmırsa və ya daxili qanaxma şübhəsi varsa, vaxt itirmədən peşəkar tibbi yardım alınmalıdır. Unutmayın ki, düzgün ilk yardım həyat qurtarır.
