Diabet

Diabetes mellitus, mədəaltı vəzinin kifayət qədər insulin istehsal edə bilmədiyi və ya orqanizmin istehsal olunan insulindən səmərəli istifadə edə bilmədiyi zaman baş verən xroniki metabolik xəstəlikdir. İnsulin qan şəkərini (qlükoza) tənzimləyən və bədənin enerji üçün istifadə edilmək üçün qlükozanı hüceyrələrə daşımasına kömək edən bir hormondur. İnsulinin çatışmazlığı və ya təsirsizliyi uzun müddətdə qan şəkərinin artmasına və müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.

Süni intellekt ilə təkmiləşdirilmiş versiya

Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır

Diabetes Mellitusun Əsas Növləri

Diabetes mellitus (şəkərli diabet) bədənin enerji istehsalı prosesinə təsir edən xroniki bir vəziyyətdir. Bu xəstəliyin bir neçə əsas növü mövcuddur və hər birinin yaranma mexanizmi fərqlidir. Xəstəliyin düzgün idarə olunması üçün növünün dəqiq müəyyən edilməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Tip 1 Diabet

Bu tip adətən uşaqlıq və ya gənc yetkinlik dövründə başlayır. İmmunitet sisteminin hücumu nəticəsində mədəaltı vəzi kifayət qədər insulin istehsal edə bilmir. Bu səbəbdən, Tip 1 diabetli insanlar yaşamaq üçün mütləq xarici insulin qəbul etməlidirlər.

Tip 2 Diabet

Ən çox rast gəlinən bu tip adətən yetkinlik dövründə baş verir və birbaşa həyat tərzi faktorları ilə əlaqələndirilir. Bu vəziyyətdə bədən istehsal olunan insulinə qarşı müqavimət inkişaf etdirir və ya qeyri-kafi insulin istehsal edir. Tip 2 diabet adətən həyat tərzi dəyişiklikləri və bəzən oral dərmanlarla idarə olunur.

Gestational Diabet

Gestational diabet, hamiləlik zamanı inkişaf edən və adətən doğuşdan sonra yoxa çıxan bir diabet növüdür. Bununla belə, bu vəziyyəti yaşayan qadınlarda gələcəkdə Tip 2 diabet inkişaf riski daha yüksək olur.

Diabetin Əsas Simptomları

Diabetes mellitusun simptomları fərqli formalarda özünü büruzə verə bilər. Ən çox rast gəlinən əlamətlər aşağıdakılardır:

Həddindən artıq susuzluq və ağız quruluğu
Tez-tez sidik ifrazı
Yorğunluq və ümumi zəiflik
Bulanıq görmə
Yavaş iyileşen yaralar
Ani kilo itkisi (xüsusilə Tip 1 diabetdə)
Tez-tez təkrarlanan infeksiyalar

Diabetin Diaqnozu Üçün İstifadə Olunan Testlər

Diabetin müəyyən edilməsi və qan şəkərinin səviyyəsinin izlənilməsi üçün müasir tibbdə bir neçə əsas testdən istifadə olunur:

Testin Adı	Təsviri
Oruc Qan Şəkər Testi	Oruc tutarkən (ac qarnına) edilən qan testidir.
Ağızdan Qlükoza Dözümlülük Testi (OGTT)	Şəkərlə zəngin içki içdikdən sonra qan şəkərinin dəyişməsini ölçür.
HbA1c Testi	Son üç ayın orta qan şəkəri səviyyəsini göstərir.

Müalicə və İdarəetmə Metodları

Diabetin effektiv idarə olunması həm tibbi müdaxilə, həm də fərdi məsuliyyət tələb edir. Sağlam qidalanma və müntəzəm məşq diabetin idarə edilməsinin əsasını təşkil edir. Bu dəyişikliklər qan şəkərinin səviyyəsini nəzarət altında saxlamağa kömək edir.

Tip 2 diabet üçün müxtəlif oral dərmanlar mövcud olduğu halda, Tip 1 diabetli insanlar gündəlik insulin ehtiyaclarını ödəmək üçün insulin inyeksiyalarından asılıdırlar. Diabetli insanların xəstəliklərini effektiv idarə etmək üçün peşəkar təhsil və dəstək almaları vacibdir.

Qarşısının Alınması və Erkən Diaqnozun Önəmi

Tip 1 diabetin qarşısını almaq mümkün olmasa da, sağlam həyat tərzinə riayət etməklə Tip 2 diabet riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq olar. Bunun üçün aşağıdakı addımlar atılmalıdır:

Müntəzəm fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq
Sağlam və balanslı qidalanmaq
Sağlam bədən çəkisini saxlamaq
Siqaret çəkməmək

Diabet müalicə edilmədikdə ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən erkən diaqnoz və effektiv müalicə həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Vacib Məlumatlandırma

Sayt daxilindəki məlumatlar məlumatlandırma məqsədlidir. Bu məlumatlandırma heç bir halda həkimin xəstəsini tibbi məqsədlə müayinə etməsi və ya diaqnoz qoyması yerinə keçmir.