Diafraqma şişləri
Diafraqma şişlərinin növləri:
Xoşxassəli şişlər: Diafraqmada xoşxassəli (zərərsiz) şişlər daha nadirdir, lakin bunlar adətən yavaş böyüyür və yayılma potensialı yoxdur. Lipomalar (yağ toxumasından yaranan şişlər) və fibromalar (lifli toxumalardan əmələ gələn şişlər) buna misaldır.
Bədxassəli şişlər: Diafraqmada rast gəlinən bədxassəli şişlər (mesotelioma, sarkoma, metastatik şişlər) daha ciddidir və əksər hallarda orqanizmdəki digər şişlərdən metastaz şəklində yaranır. Diafraqma sarkoması və ya mezotelioma kimi bədxassəli şişlər diafraqma toxumasına zərər verərək digər orqanlara təsir edə bilər.
Simptomlar:
Diafraqma şişləri ilkin mərhələlərdə simptom verməyə bilər. Lakin şiş böyüdükcə və yaxınlıqdakı orqanlara təzyiq etdikcə bir sıra əlamətlər ortaya çıxa bilər:
Nəfəs alma çətinliyi və qısalması
Sinə və ya qarın ağrıları
Çəki itkisi və yorğunluq (bədxassəli şişlərdə)
Öskürək və ya bəlğəm (ağciyərlərə təzyiq varsa)
Həzm problemləri (mədəyə və ya bağırsaqlara təzyiq varsa)
Diaqnostika:
Diafraqma şişlərinin diaqnozu müxtəlif tibbi görüntüləmə üsulları və biopsiya ilə təsdiq edilir:
Rentgen və ya MRT: Şişin yerini və ölçüsünü müəyyən etmək üçün istifadə olunur.
Kompüter tomoqrafiyası (KT): Şişin ətraf toxumalara təsirini və strukturlarını daha detallı göstərir.
Biopsiya: Şişin növünü müəyyən etmək üçün toxuma nümunəsi götürülür və mikroskop altında incələnir.
Müalicə:
Müalicə, şişin növü (xoşxassəli və ya bədxassəli), ölçüsü və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır.
Cərrahi müdaxilə: Əksər hallarda diafraqma şişlərinin müalicəsi cərrahidir. Xoşxassəli şişlərdə əməliyyat şişin tamamilə çıxarılmasını təmin edir. Bədxassəli şişlərdə isə şişin mümkün qədər çıxarılması, həmçinin ətraf orqanların qorunması əsas məqsəd olur.
Şüa terapiyası və kimyaterapiya: Bədxassəli şişlər üçün cərrahiyə əlavə olaraq kimyəvi və şüa müalicəsi tətbiq oluna bilər. Bu metodlar şiş hüceyrələrinin yayılmasını dayandırmağa və mövcud şişi kiçiltməyə yönəldilir.
Simptomatik müalicə: Ağrını və nəfəs alma problemlərini azaltmaq üçün dəstəkləyici müalicə üsulları istifadə oluna bilər.
Proqnoz:
Diafraqma şişlərinin proqnozu şişin xoşxassəli və ya bədxassəli olmasından, erkən diaqnoz qoyulub-qoyulmamasından asılıdır. Xoşxassəli şişlərin əməliyyatdan sonra sağalma şansı yüksəkdir. Bədxassəli şişlərdə isə erkən müdaxilə və kombinə edilmiş müalicə proqnozu yaxşılaşdıra bilər.